![\"\"](\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/2-Pistolet-TK-1.jpg\")
<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n
W roku 1930 og\u0142oszono konkurs na pistolet wojskowy do naboju 7,62 x 25 mm. Nab\u00f3j ten nie by\u0142 niczym innym, jak wspomnianym mauserowskim 7,63 mm produkowanym w ZSRR, kt\u00f3ry jednak elaborowano \u0142adunkiem prochu nieco innym od oryginalnego. Na konkurs swoje nowe projekty zg\u0142osili ponownie Korowin i Pri\u0142ucki. Opr\u00f3cz nich, w szranki stan\u0119\u0142o pi\u0119tnastu innych konstruktor\u00f3w, w\u015br\u00f3d nich Fiodor Wasiliewicz Tokariew. W 1929 Tokariew opracowa\u0142 sw\u00f3j pierwszy pistolet, z kt\u00f3rego poprawion\u0105 wersj\u0105 wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 a w konkursie og\u0142oszonym rok p\u00f3\u017aniej. Jego bro\u0144 stanowi\u0142a ciekawy melan\u017c r\u00f3\u017cnych rozwi\u0105za\u0144, obficie czerpi\u0105c zw\u0142aszcza z dorobku Johna M. Browninga: schemat automatyki i ryglowania zosta\u0142 przej\u0119ty z jego Colta M1911, a og\u00f3lny kszta\u0142t i kompozycja podzespo\u0142\u00f3w – z belgijskiego Browninga Model 1903. Sam Tokariew wni\u00f3s\u0142 do ko\u0144cowego projektu kilka nowych element\u00f3w \u2013 zw\u0142aszcza modu\u0142ow\u0105 konstrukcj\u0119 zespo\u0142u spustowego (co by\u0142o krokiem do przodu), a tak\u017ce\u2026 pozbycie si\u0119 bezpiecznik\u00f3w \u2013 nastawnego i chwytowego (co z kolei by\u0142o sporym krokiem wstecz). Generalnie, pistolet Tokariewa ilustrowa\u0142 naczeln\u0105 zasad\u0119 obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 w Tule: \u201enie traci\u0107 czasu na wynalazki, tylko konstruowa\u0107\u201d. <\/p>\n\n\n\n Bro\u0144 przyj\u0119to zatem do uzbrojenia, jako \u201e7,62 mm pistolet wz\u00f3r 1930\u201d. Rych\u0142o zacz\u0119\u0142a by\u0107 znana pod akronimem TT-30 (Tu\u0142a, Tokariew, rok wprowadzenia do uzbrojenia), lub po prostu \u201eTT\u201d. W ka\u017cdym razie, niezale\u017cnie od kwestii nazewniczych, produkcja TT w Tule trwa\u0142a, chocia\u017c najwyra\u017aniej sami zainteresowani (decydenci i odbiorcy) wci\u0105\u017c sprawiali wra\u017cenie niepewnych, czy rozkr\u0119ca\u0107 wytwarzanie na pe\u0142n\u0105 skale, czy jednak potraktowa\u0107 \u201eTetetk\u0119\u201d jako rozwi\u0105zanie przej\u015bciowe i poszuka\u0107 nowego, docelowego modelu. Co gorsza, w miar\u0119 uzyskiwania do\u015bwiadcze\u0144 z eksploatacji pistoletu, wojsko zaczyna\u0142o coraz mocniej narzeka\u0107 na jego jako\u015b\u0107. Lista skarg ros\u0142a \u2013 pistolety zacina\u0142y si\u0119, wypada\u0142y z nich magazynki, zawodzi\u0142a automatyka (w wyniku zbyt szybkiego zu\u017cywania si\u0119 cz\u0119\u015bci, zw\u0142aszcza spr\u0119\u017cyny powrotnej). Kr\u00f3lowa\u0142 oczywi\u015bcie zarzut niepewnego sposobu zabezpieczenia, teraz ju\u017c wsparty meldunkami o konkretnych wypadkach. W tej sytuacji (gdy wojsko op\u0119dza\u0142o si\u0119 od TT jak mog\u0142o i krytykowa\u0142o go na pot\u0119g\u0119) w marcu 1939 og\u0142oszono kolejny konkurs. Wszystkie bior\u0105ce w nim udzia\u0142 pistolety w tym nowy Tokariew \u2013 model 1939 – charakteryzowa\u0142y si\u0119 nieos\u0142oni\u0119t\u0105 luf\u0105, kt\u00f3r\u0105 teraz mo\u017cna by\u0142o wysun\u0105\u0107 spod pancerza przez owe \u201eszczeliny obserwacyjne\u201d. Wszystkie mia\u0142y te\u017c zewn\u0119trzne bezpieczniki skrzyde\u0142kowe. 6 kwietnia 1941 roku konkurs rozstrzygni\u0119to i jego zwyci\u0119zc\u0105 og\u0142oszono 7,62 mm pistolet Wojewodina. Mia\u0142 on wej\u015b\u0107 w sk\u0142ad nowego systemu broni strzeleckiej Armii Czerwonej, wraz z pistoletem maszynowym Szpagina (PPSz), samopowtarzalnym karabinem Tokariewa (SWT) i karabinem maszynowym Diegtiariewa DS-39. Rzecz jasna, wszystko mia\u0142o swoj\u0105 cen\u0119. Za takie tempo produkcji p\u0142acono znacz\u0105cym obni\u017ceniem jako\u015bci wyrob\u00f3w. Pami\u0119taj\u0105c o przedwojennych narzekaniach, trudno wyobrazi\u0107 sobie, co mo\u017cna by\u0142o jeszcze pogorszy\u0107 \u2013 ale uda\u0142o si\u0119. W ramach oszcz\u0119dno\u015bci wiele pistolet\u00f3w opuszcza\u0142o I\u017cewsk z drewnianymi ok\u0142adkami chwyt\u00f3w, chocia\u017c to akurat by\u0142o najmniejszym problemem. Du\u017co gorsze by\u0142o obni\u017cenie wymaga\u0144 jako\u015bciowych dla element\u00f3w broni (zar\u00f3wno w zakresie jako\u015bci materia\u0142\u00f3w, tolerancji wymiar\u00f3w, jak i technologii wykonania). W rezultacie z niekt\u00f3rych pistolet\u00f3w wojennej produkcji ci\u0119\u017cko by\u0142o w cokolwiek trafi\u0107, a jakby nie do\u015b\u0107 tego, bro\u0144 potrafi\u0142a rozpada\u0107 si\u0119 ju\u017c po kilkuset strza\u0142ach. Z drugiej strony, bior\u0105c pod uwag\u0119 fakt, \u017ce w tym czasie przeci\u0119tny czas \u017cycia m\u0142odszego oficera Armii Czerwonej na froncie liczy\u0142 kilkana\u015bcie dni, gorsza jako\u015b\u0107 jego pistoletu nie mia\u0142a w sumie wi\u0119kszego znaczenia\u2026 Z trzeciej strony, pociski wystrzelone z pistoletu TT (je\u015bli ju\u017c w co\u015b trafi\u0142y), mia\u0142y imponuj\u0105c\u0105 skuteczno\u015b\u0107 \u2013 po stu metrach lotu taki pocisk nadal m\u00f3g\u0142 zabi\u0107 cz\u0142owieka, a z dziesi\u0119ciu metr\u00f3w by\u0142 w stanie przebi\u0107 stalowy he\u0142m. [Cz\u0119\u015b\u0107 druga artyku\u0142u dost\u0119pna jest tutaj: https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=4906]<\/a><\/p>\n\n\n\n [Od autora: Chocia\u017c obecnie trudno w to uwierzy\u0107 ale a\u017c do po\u0142owy lat dwudziestych XX wieku w Rosji Radzieckiej (nast\u0119pnie w ZSRR) w og\u00f3le nie produkowano pistolet\u00f3w. Owszem, na pasach „czerwonych oficer\u00f3w”… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":4902,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[36,22,139,137,138,140],"class_list":["post-4845","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gun1","tag-bron-i-amunicja","tag-mssikm","tag-tokariew","tag-tt-30","tag-tt-33","tag-tulski-tokariew"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4845","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4845"}],"version-history":[{"count":17,"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4845\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4936,"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4845\/revisions\/4936"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4902"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4845"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4845"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4845"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Kozacki in\u017cynier z Tu\u0142y<\/strong>
Tokariew, kt\u00f3ry w tym czasie przekroczy\u0142 ju\u017c pi\u0119\u0107dziesi\u0105tk\u0119, by\u0142 ciekaw\u0105 postaci\u0105. Wysoki, szczup\u0142y, o sumiastych siwych w\u0105sach, mia\u0142 za sob\u0105 przes\u0142u\u017conych wiele lat w formacjach kozackich, gdzie dos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 stopnia podesau\u0142a. Wbrew potocznym wyobra\u017ceniom o tych wojskach, jego s\u0142u\u017cba nie wi\u0105za\u0142a si\u0119 zbytnio z wolty\u017cerskimi umiej\u0119tno\u015bciami, czy machaniem szabl\u0105 \u2013 g\u0142\u00f3wnie pe\u0142ni\u0142 obowi\u0105zki zbrojmistrza, a przy okazji zaj\u0105\u0142 si\u0119 kwesti\u0105 zwi\u0119kszenia szybkostrzelno\u015bci karabin\u00f3w, zw\u0142aszcza przy strzelaniu \u201ez siod\u0142a\u201d. To w spos\u00f3b naturalny kierowa\u0142o jego pomys\u0142y w stron\u0119 karabinu samopowtarzalnego, kt\u00f3ry nie wymaga\u0142 r\u0119cznego prze\u0142adowywania po ka\u017cdym strzale. Karabin ten stanowi\u0142 \u201eopus magnum\u201d Tokariewa (pierwsze projekty opracowa\u0142 jeszcze w 1908 roku, a zwie\u0144czeniem sta\u0142 si\u0119 wiele lat p\u00f3\u017aniej karabin SWT-40), kt\u00f3remu konstruktor po\u015bwi\u0119ci\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cycia, chocia\u017c projektowa\u0142 tak\u017ce inne rodzaje d\u0142ugiej broni automatycznej, jak pistolety maszynowe, czy erkaemy.
W 1916 podesau\u0142 Tokariew przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do artylerii, w kt\u00f3rej nadano mu stopie\u0144 kapitana i skierowano do pracy w zespole konstruktor\u00f3w fabryki broni w Siestroriecku. Prace nad broni\u0105 d\u0142ug\u0105 kontynuowa\u0142 nast\u0119pnie w I\u017cewsku (w okresie Wojny Domowej, po stronie Czerwonych), a od 1921 \u2013 w Tule. Bolszewikom jako\u015b najwyra\u017aniej nie przeszkadza\u0142a jego kozackie pochodzenie, ani to, \u017ce przez wiele lat by\u0142 carskim oficerem. Co wi\u0119cej, Fiodora Wasiliewicza z wyra\u017an\u0105 sympati\u0105 i szacunkiem traktowa\u0142 pewien skromny, cho\u0107 wysoko postawiony towarzysz, niejaki Iosif Stalin, co w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci mia\u0142o mocno zaprocentowa\u0107.<\/p>\n\n\n<\/a>
W tym\u017ce 1930 roku, pa\u0144stwowa Komisja, po przeprowadzeniu pr\u00f3b, oznajmi\u0142a, \u017ce ze zg\u0142oszonych pistolet\u00f3w, najwy\u017cej oceniona zosta\u0142a bro\u0144 Tokariewa. S\u0142owo \u201enajwy\u017cej\u201d nie znaczy\u0142o, \u017ce by\u0142a to bro\u0144 idealna \u2013 pistolet wed\u0142ug Komisji spe\u0142nia\u0142 75% wymaga\u0144, co oznacza\u0142o, \u017ce a\u017c jednej czwartej nie spe\u0142nia\u0142 (chocia\u017c oczywi\u015bcie Komisja nakaza\u0142a bro\u0144 cokolwiek dopracowa\u0107)\u2026 Niemniej, skoro pozosta\u0142e zg\u0142oszone modele oceniono zdecydowanie ni\u017cej, konkurs uznano za rozstrzygni\u0119ty.<\/p>\n\n\n\n<\/a>
Trudna m\u0142odo\u015b\u0107<\/strong>
Produkcja nowych pistolet\u00f3w rozkr\u0119ca\u0142a si\u0119 do\u015b\u0107 \u015blamazarnie. W jej pierwszym roku (1933) wyprodukowano ich 6 785, co wobec 38 763 wyprodukowanych w tym samym roku starych dobrych Nagan\u00f3w, nie by\u0142o liczb\u0105 imponuj\u0105c\u0105. Zreszt\u0105 a\u017c do wybuchu wojny (z wyj\u0105tkiem roku 1935) produkowano nadal wi\u0119cej Nagan\u00f3w ni\u017c Tetetek. Troch\u0119 wi\u0105za\u0142o si\u0119 to z tym, \u017ce Armia Czerwona przyjmowa\u0142a nowy pistolet z rezerw\u0105. W\u0105tpliwo\u015bci budzi\u0142 zw\u0142aszcza spos\u00f3b zabezpieczenia, wy\u0142\u0105cznie poprzez odci\u0105gni\u0119cie kurka \u201ena pierwszy z\u0105b\u201d. O ile mog\u0142o to wystarcza\u0107 wy\u017cszym komandirom, poruszaj\u0105cym si\u0119 z godno\u015bci\u0105 i cz\u0119sto z niena\u0142adowan\u0105 broni\u0105 boczn\u0105, to w przypadku dow\u00f3dc\u00f3w pluton\u00f3w czy kompanii, kt\u00f3rzy musieli biega\u0107, skaka\u0107, czy pada\u0107 i to niejednokrotnie z nabitym pistoletem w r\u0119ku \u2013 ryzyko niekontrolowanego odbezpieczenia broni i wszelkich tego konsekwencji niepokoj\u0105co wzrasta\u0142o.
Dla odmiany, organa bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwowego, dla kt\u00f3rych r\u00f3wnie\u017c przeznaczony by\u0142 nowy pistolet, raczej nie zg\u0142asza\u0142y zastrze\u017ce\u0144, chocia\u017c elita profesjonalnych egzekutor\u00f3w NKWD (jak os\u0142awiony Wasilij B\u0142ochin) w tym czasie nadal preferowa\u0142a do swojej \u201epracy\u201d niemieckie Walthery 6,35 i 7,65 mm, jako l\u017cejsze i wygodniejsze.
W mi\u0119dzyczasie, sam Tokariew, nie zaniedbuj\u0105c prac nad kolejnymi karabinami samopowtarzalnymi, udoskonala\u0142 sw\u00f3j pistolet. Udoskonalenia te nie sz\u0142y jednak w kierunku poprawy bezpiecze\u0144stwa, ale mia\u0142y na celu uproszczenie procesu produkcji (np. zmiana po\u0142o\u017cenia rygli na lufie, u\u0142atwiaj\u0105ca jej obr\u00f3bk\u0119 podczas procesu produkcji). Tak zmodyfikowany pistolet nazwano \u201e7,62 mm pistolet wz\u00f3r 1933\u201d albo TT-33, chocia\u017c na zewn\u0105trz jedyn\u0105 widoczn\u0105 zmian\u0105 by\u0142o znikni\u0119cie z ty\u0142u r\u0119koje\u015bci przykrywki otworu (i samego otworu) kryj\u0105cego dost\u0119p do mechanizmu spustowego. Owa symbolika: TT-30 \/ TT-33 \/ TT powoduje do dzisiaj nieco zamieszania i bywa (cho\u0107 niepoprawnie) stosowana w spos\u00f3b wymienny.<\/p>\n\n\n<\/a>
Ostateczny cios zadali czo\u0142gi\u015bci. Wobec ogromnej rozbudowy wojsk pancernych w latach trzydziestych, za\u0142ogi pojazd\u00f3w sta\u0142y si\u0119 wa\u017cnym odbiorc\u0105 broni osobistej, a pistolet TT najwyra\u017aniej im nie odpowiada\u0142. Pancerniacy pozbierali wszystkie zastrze\u017cenia i do\u0142o\u017cyli w\u0142asne \u2013 mianowicie, \u017ce z pistoletu tego nie da si\u0119 strzela\u0107 przez szczeliny obserwacyjne w czo\u0142gach, czy samochodach pancernych. Co prawda, na zdrowy rozs\u0105dek trudno uzna\u0107, \u017ce strzelanie z wn\u0119trza czo\u0142gu z pistoletu ma jaki\u015b istotny wp\u0142yw na jego si\u0142\u0119 ognia (kt\u00f3r\u0105 raczej stanowi\u0105 dzia\u0142a i karabiny maszynowe), ale faktem jest, \u017ce dow\u00f3dztwo Awtobronietankowych Wojsk pistoletowi wz\u00f3r 33 powiedzia\u0142o kategoryczne \u201eNiet<\/em>!\u201d.<\/p>\n\n\n<\/a>
Pistolet TT miano za\u015b pogrzeba\u0107 i przebi\u0107 osinowym ko\u0142kiem
Jeszcze dobrze nie wysech\u0142 atrament na tych wszystkich decyzjach i rozkazach, kiedy nad ranem 22 czerwca Adolf Hitler sprawi\u0142 towarzyszowi Stalinowi paskudn\u0105 niespodziank\u0119. W kolejnych tygodniach i miesi\u0105cach, w obliczu lawiny kl\u0119sk, nikt w Kraju Rad nie mia\u0142 g\u0142owy do uruchamiania produkcji \u017cadnych nowych wzor\u00f3w broni \u2013 potrzebne by\u0142y gigantyczne ilo\u015bci tego, co by\u0142o dost\u0119pne od razu. Tak\u017ce pistolet Wojewodina poszed\u0142 w zapomnienie, chocia\u017c jego tw\u00f3rcy rozpaczliwie pr\u00f3bowali zdoby\u0107 poparcie samego Przyw\u00f3dcy Narodu, wykonuj\u0105c specjalnie dla niego osobisty egzemplarz z wygrawerowan\u0105 dedykacj\u0105. Nie pomog\u0142o. Przemys\u0142 pe\u0142n\u0105 par\u0105 wytwarza\u0142 \u201eniechciane\u201d TT – w pierwszym roku wojny z fabryki wyjecha\u0142o ich tyle, co przez cztery poprzednie lata \u0142\u0105cznie, a warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce w pa\u017adzierniku, wobec post\u0119p\u00f3w niemieckiej ofensywy, cz\u0119\u015b\u0107 produkcyjn\u0105 zak\u0142ad\u00f3w w Tule ewakuowano (pozostawiaj\u0105c na miejscu tylko warsztaty zajmuj\u0105ce si\u0119 remontami broni). Gdyby nie to, by\u0142oby ich jeszcze wi\u0119cej\u2026
Obrabiarki wywiezione z Tu\u0142y i z zak\u0142ad\u00f3w w Podolsku (produkuj\u0105cych karabiny) zainstalowano w I\u017cewsku, tworz\u0105c w ten spos\u00f3b z dzia\u0142aj\u0105cej tam Fabryki nr 74 najwi\u0119kszego w ZSRR (i zarazem na \u015bwiecie) producenta broni palnej. Wkr\u00f3tce jednak problemy zwi\u0105zane z zarz\u0105dzaniem takim molochem spowodowa\u0142y, \u017ce w lipcu 1942 \u201etulsk\u0105\u201d cz\u0119\u015b\u0107 wydzielono formalnie w Fabryk\u0119 nr 622, ale wyprodukowana w niej bro\u0144 nosi\u0142a nadal tradycyjne \u201ei\u017cewskie\u201d oznaczenie w postaci strza\u0142y (lub uproszczonej kreski) w tr\u00f3jk\u0105cie.
W drugiej po\u0142owie 1942 roku, I\u017cewsk pracowa\u0142 ju\u017c w i\u015bcie stachanowskim tempie. Pistolety utracone podczas walk, czy wycofane z powodu zu\u017cycia, by\u0142y zast\u0119powane z nawi\u0105zk\u0105. Miesi\u0119czna produkcja TT w drugiej po\u0142owie 1942 przekroczy\u0142a 20 tysi\u0119cy sztuk i wci\u0105\u017c ros\u0142a. Przy pracy w pi\u0105tek i \u015bwi\u0105tek, 24 godziny na dob\u0119, znaczy\u0142o to, \u017ce \u015brednio mniej wi\u0119cej co 2 minuty z ta\u015bmy schodzi\u0142 kolejny gotowy pistolet.
W drugiej po\u0142owie wojny, produkcj\u0119 pistolet\u00f3w TT podj\u0119to tak\u017ce w \u201ekr\u00f3lestwie Diegtiariewa\u201d, czyli zak\u0142adach w Kowrowie, chocia\u017c liczba wyprodukowanych tam egzemplarzy by\u0142a do\u015b\u0107 niewielka w por\u00f3wnaniu z \u201ei\u017cewsk\u0105 mas\u00f3wk\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n<\/a>
\u201eTetetk\u0119\u201d, mimo jej wad, najwyra\u017aniej doceniali r\u00f3wnie\u017c Niemcy, skoro egzemplarze zdobyczne zosta\u0142y oficjalnie, cho\u0107 w ograniczonym zakresie, standaryzowane w Wehrmachcie jako \u201ePistole 615(r)\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Niniejszy artyku\u0142 jest przeredagowan\u0105 i zaktualizowan\u0105 wersj\u0105 mojej publikacji, kt\u00f3ra zosta\u0142a opublikowana w sieci w roku 2017]<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"