{"id":5460,"date":"2025-08-25T19:29:24","date_gmt":"2025-08-25T17:29:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=5460"},"modified":"2025-09-25T17:40:50","modified_gmt":"2025-09-25T15:40:50","slug":"steyr-hahn-m-12-pistolet-takze-legionowych-oficerow","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=5460","title":{"rendered":"Steyr-Hahn M.12 \u2013 pistolet legionowych oficer\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

Na pocz\u0105tku XX wieku, po kilku latach pr\u00f3b i namys\u0142\u00f3w armia Najja\u015bniejszego Pana, Cesarza Austrii i Kr\u00f3la W\u0119gier, Franciszka J\u00f3zefa I wybra\u0142a jako standardow\u0105 oficersk\u0105 bro\u0144 boczn\u0105 pistolet Roth-Krnka M1907 (M.7).<\/p>\n\n\n\n

Jak to jednak cz\u0119sto w historii bywa\u0142o i bywa, firma Roth niemal natychmiast pad\u0142a ofiar\u0105 w\u0142asnego sukcesu \u2013 dot\u0105d zajmowa\u0142a si\u0119 przede wszystkim produkcj\u0105 amunicji i nie mia\u0142a mo\u017cliwo\u015bci wielkoseryjnego produkowania broni, a potrzeby armii sz\u0142y w dziesi\u0105tki tysi\u0119cy. Niewiele si\u0119 zastanawiaj\u0105c, Cesarsko-Kr\u00f3lewscy decydenci zlecili zatem produkcj\u0119 podmiotowi znacznie wi\u0119kszemu i do\u015bwiadczonemu w tej dziedzinie – przedsi\u0119biorstwu  \u00d6sterreichische Waffenfabriksgesellschaft (w skr\u00f3cie \u201e\u00d6WG\u201d lub \u201eOEWG\u201d , ale powszechnie znanemu tak\u017ce jako \u201eSteyr\u201d, od miasta b\u0119d\u0105cego siedzib\u0105 firmy).<\/p>\n\n\n\n

Dla Steyra by\u0142a to niemal\u017ce obraza majestatu. Nie do\u015b\u0107, \u017ce zaprojektowane tam pistolety nie zyska\u0142y uznania wojska, to jeszcze firma zosta\u0142a zmuszona do wytwarzania broni konkurencji. Robi\u0105c dobr\u0105 min\u0119 do z\u0142ej gry, produkcj\u0119 rzecz jasna podj\u0119to (odmowa nie wchodzi\u0142a w gr\u0119), ale zarazem zintensyfikowano prace nad now\u0105 w\u0142asn\u0105 konstrukcj\u0105, kt\u00f3ra w za\u0142o\u017ceniu najpierw mia\u0142a zdoby\u0107 rynki cywilne i eksportowe, a w dalszej perspektywie zast\u0105pi\u0107 pistolety M.7 w wojsku. Za jej opracowanie odpowiedzialny by\u0142 Konrad Mugthaler (naczelny in\u017cynier \u00d6sterreichische Waffenfabrik Steyr), a w sk\u0142ad zespo\u0142u wchodzili tak\u017ce: Helmut Bachner oraz Adolf Jungmayr.<\/p>\n\n\n\n

Nowy pistolet z \u00d6WG, oznaczony symbolem M1911, zosta\u0142 jednak pocz\u0105tkowo odrzucony przez CK Austro-W\u0119gierskie si\u0142y zbrojne, kt\u00f3re przecie\u017c ledwie kilka lat wcze\u015bniej wybra\u0142y pistolet M.7, w\u0142a\u015bnie przezbraja\u0142y si\u0119 w niego i nie widzia\u0142y powodu wprowadzania drugiego modelu broni osobistej.\u00a0 Na szcz\u0119\u015bcie bro\u0144 ze Steyr tym razem celnie trafi\u0142a w drugi obszar \u2013 rynki komercyjne, co niebawem prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 tak\u017ce i na zmian\u0119 nastawienia wojska. Swoje zrobi\u0142a wzrastaj\u0105ca popularno\u015b\u0107 tego modelu (nawet oficerowie \u201ezag\u0142osowali portfelami\u201d i zacz\u0119li prywatnie kupowa\u0107 te pistolety), ale ostatecznie szal\u0119 przewa\u017cy\u0142 wybuch wojny i lawinowy wzrost zapotrzebowania na bro\u0144.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Pistolet Steyr-Hahn M.12 z kolekcji autora. Jest to egzemplarz o numerze seryjnym 5605, a wyprodukowano go w roku 1914 dla austriackiej Landwehry. Pistolet by\u0142 u\u017cywany podczas I wojny \u015bwiatowej, ale jego p\u00f3\u017aniejszych los\u00f3w nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 (s\u0105dz\u0105c po braku Waffenamt\u00f3w, raczej nie trafi\u0142 do si\u0142 zbrojnych III Rzeszy). Fot. autora.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W roku 1914 pistolet przyj\u0119to zatem oficjalnie do jednostek austriackiej obrony terytorialnej (Landwehr), pod oznaczeniem „9 mm Steyr Repetierpistole M.12”, a niebawem sta\u0142 si\u0119 on przepisow\u0105 broni\u0105 boczn\u0105 korpusu oficerskiego ca\u0142ego wojska, stopniowo wypieraj\u0105c niedawnego konkurenta. Jego popularna nazwa „Steyr-Hahn”, nie wywodzi si\u0119 od \u017cadnego nazwiska, ale z przyj\u0119tego rozwi\u0105zania z zewn\u0119trznym kurkiem (niem. „hahn”).<\/p>\n\n\n\n

Co tak\u017ce ciekawe, pistolet Steyr-Hahn zadziwiaj\u0105co przypomina wygl\u0105dem zewn\u0119trznym ameryka\u0144skiego Colta M1900 (zaprojektowanego przez Johna M. Browninga i wyprodukowanego w niewielkiej serii 3500 egzemplarzy), ale pod wzgl\u0119dem konstrukcyjnym znacznie r\u00f3\u017cni si\u0119 od niego – przede wszystkim sposobem ryglowania (w M.12 zastosowano niezwykle rzadko spotykane ryglowanie przez obr\u00f3t lufy) oraz brakiem magazynka wymiennego (M.12 \u0142aduje si\u0119 przez wyrzutnik \u0142usek, od g\u00f3ry z o\u015bmionabojowej \u0142\u00f3dki.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Po lewej: chor\u0105\u017cy J\u00f3zef Kwaciszewski, dow\u00f3dca pododdzia\u0142u karabin\u00f3w maszynowych II baonu 3 Pu\u0142ku Piechoty II Brygady Legion\u00f3w Polskich na pozycjach pod Kostiuch\u00f3wk\u0105 (stycze\u0144-luty 1916). Na pasie widoczna kabura pistoletu M.12. Fot. Stanis\u0142aw Janowski \/ domena publiczna. Po prawej: \u0142adowanie Steyr M.12 z o\u015bmionabojowej \u0142\u00f3dki. Fot. via A. B. \u017buk \u201ePistolety i rewolwery\u201d.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Bro\u0144 produkowano w latach 1914 – 1919, w \u0142\u0105cznej liczbie oko\u0142o 300 tysi\u0119cy egzemplarzy. Opr\u00f3cz wojsk austro-w\u0119gierskich, pistolet ten u\u017cywany by\u0142 w si\u0142ach zbrojnych Rumunii, Chile i Niemiec (w tym podczas II wojny \u015bwiatowej, pod oznaczeniem „9 mm P12(\u00d6)”). Poniewa\u017c M.12 strzela\u0142 nietypowym nabojem 9 x 23 mm Steyr, egzemplarze u\u017cywane w III Rzeszy dostosowano do standardowej amunicji Parabellum\/Luger \u2013 o tym samym kalibrze, ale kr\u00f3tszej \u0142usce. Generalnie Steyr-Hahn uchodzi\u0142 za bro\u0144 bardzo solidn\u0105, niezawodn\u0105 i celn\u0105, chocia\u017c specyficzny kszta\u0142t i wywa\u017cenie powodowa\u0142y, \u017ce nieprzyzwyczajony strzelec m\u00f3g\u0142 trafia\u0107 poni\u017cej celu.<\/p>\n\n\n\n

W pistolety Steyr M.12 uzbrojeni byli tak\u017ce oficerowie Legion\u00f3w Polskich (nazywanych cz\u0119sto \u201eLegionami Pi\u0142sudskiego\u201d, chocia\u017c sam J\u00f3zef Pi\u0142sudski dowodzi\u0142 w nich jedynie I Brygad\u0105 od grudnia 1914 do wrze\u015bnia 1916). Przyk\u0142adowo, w marcu 1915 w 2. Szwadronie kawalerii Legion\u00f3w (tym w\u0142a\u015bnie, kt\u00f3ry trzy miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej wykona legendarn\u0105 szar\u017c\u0119 pod Rokitn\u0105) na stanie by\u0142o 11 pistolet\u00f3w Steyr M.12.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Kadr z polskiego filmu „Dzie\u0144 wielkiej przygody” z roku 1935. Oto herszt przemytnik\u00f3w (Kazimierz Junosza-St\u0119powski), uzbrojony w\u0142a\u015bnie w pistolet Steyr-Hahn, zostaje ostatecznie uj\u0119ty przez Stra\u017c Graniczn\u0105. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Powy\u017csze zdj\u0119cie wymaga kilku s\u0142\u00f3w dodatkowego komentarza. Jak podano w podpisie, w rol\u0119 g\u0142\u00f3wnego \u201eczarnego charakteru\u201d w tym filmie wcieli\u0142 si\u0119 Kazimierz Junosza-St\u0119powski, znakomity aktor i r\u00f3wnocze\u015bnie cz\u0142owiek, kt\u00f3ry kilka lat p\u00f3\u017aniej tragicznie pogubi\u0142 si\u0119 w realiach niemieckiej okupacji. Z jednej strony potrafi\u0142 bowiem zdecydowanie (i to w mocnych s\u0142owach) odm\u00f3wi\u0107 udzia\u0142u w antypolskim filmie „Heimkehr”, ale z drugiej – pozostawa\u0142 w za\u017cy\u0142ych stosunkach z niemieckimi oficerami i wyst\u0119powa\u0142 w teatrze kierowanym przez kolaboranta. Zgin\u0105\u0142 w lipcu 1943, w dramatycznych okoliczno\u015bciach, gdy grupa likwidacyjna AK wtargn\u0119\u0142a do jego mieszkania aby wykona\u0107 wyrok na jego \u017conie Jadwidze Galewskiej (skazanej przez s\u0105d Polski Podziemnej za wy\u0142udzenia pieni\u0119dzy od rodzin os\u00f3b aresztowanych przez Niemc\u00f3w, pod pretekstem rzekomego za\u0142atwiania ich zwolnienia). St\u0119powski zas\u0142oni\u0142 \u017con\u0119 w\u0142asnym cia\u0142em i zmar\u0142 po kilku godzinach w wyniku odniesionych ran. Galewska za\u015b w\u00f3wczas ocala\u0142a, a po\u015bwi\u0119cenie m\u0119\u017ca kupi\u0142o jej niespe\u0142na rok \u017cycia – zastrzelono j\u0105 wiosn\u0105 1944 roku.<\/p>\n\n\n\n

Natomiast sam film „Dzie\u0144 wielkiej przygody” przez blisko 70 lat uwa\u017cano za zaginiony. Dopiero w roku 2017 jego kopia (odnaleziona w zbiorach londy\u0144skiego Instytutu Polskiego) zosta\u0142a przekazana do Filmoteki Narodowej, gdzie poddawana jest renowacji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na pocz\u0105tku XX wieku, po kilku latach pr\u00f3b i namys\u0142\u00f3w armia Najja\u015bniejszego Pana, Cesarza Austrii i Kr\u00f3la W\u0119gier, Franciszka J\u00f3zefa I wybra\u0142a jako standardow\u0105 oficersk\u0105 bro\u0144 boczn\u0105 pistolet Roth-Krnka M1907… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":5478,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[36,166,22,165,164],"class_list":["post-5460","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gun1","tag-bron-i-amunicja","tag-legiony-polskie","tag-mssikm","tag-steyr-m12","tag-steyr-hahn"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5460","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5460"}],"version-history":[{"count":40,"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5460\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5525,"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5460\/revisions\/5525"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5478"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5460"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5460"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5460"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}