{"id":3520,"date":"2023-11-18T19:53:06","date_gmt":"2023-11-18T18:53:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=3520"},"modified":"2024-07-16T12:40:33","modified_gmt":"2024-07-16T10:40:33","slug":"kon-roboczy-ukladu-warszawskiego-czyli-reczny-karabin-maszynowy-rpd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=3520","title":{"rendered":"&#8222;Ko\u0144 roboczy&#8221; Uk\u0142adu Warszawskiego &#8211; r\u0119czny karabin maszynowy RPD"},"content":{"rendered":"\n<p>Historia r\u0119cznego karabinu maszynowego RPD rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 15 lipca 1943 roku. W tym dniu w Narodowym Komisariacie (Ministerstwie) Uzbrojenia ZSRR odby\u0142o si\u0119 pierwsze spotkanie robocze po\u015bwi\u0119cone broni strzeleckiej na naboje po\u015brednie. Punktem wyj\u015bcia by\u0142a analiza dw\u00f3ch konstrukcji &#8211; zdobycznych niemieckich MKb.42(H) i ameryka\u0144skich karabink\u00f3w M1 (otrzymanych w ramach Lend-Lease). <\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><a href=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Inspiracje.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"575\" height=\"187\" src=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Inspiracje.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3563\" srcset=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Inspiracje.jpg 575w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Inspiracje-300x98.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 575px) 100vw, 575px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Od tego si\u0119 zacz\u0119\u0142o. Inspiracj\u0105 dla radzieckiej broni na naboje po\u015brednie sta\u0142y si\u0119: niemiecki MKb.42(H) oraz ameryka\u0144ski M1 Carbine. Fot.: Bundesarchiv Bild 101IIIHoppe oraz NARA <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Rezultatem narad sta\u0142a si\u0119 decyzja o opracowaniu w\u0142asnego naboju po\u015bredniego kalibru 7,62 mm.  \u00d3w nowy radziecki nab\u00f3j (konstrukcji N. M. Jelizarowa i B.W. Siemina) ostatecznie przybra\u0142 posta\u0107 znan\u0105 jako &#8222;7,62 mm nab\u00f3j wz. 43&#8221; (lub nab\u00f3j 7,62 x 39 mm), ale zanim to jeszcze nast\u0105pi\u0142o, jego za\u0142o\u017cone charakterystyki balistyczne i parametry gabarytowo-masowe udost\u0119pniono wiod\u0105cym konstruktorom broni strzeleckiej. Bardzo szybko tak\u017ce, bo ju\u017c jesieni\u0105 1943 og\u0142oszono oficjalny konkurs na projekt broni, maj\u0105cej nim strzela\u0107. Niezwyk\u0142e w konkursie by\u0142o to, \u017ce wymagania taktyczno-techniczne okre\u015blono w spos\u00f3b bardzo og\u00f3lnikowy &#8211; po prostu decydenci sami nie do ko\u0144ca wiedzieli czego mo\u017cna i nale\u017cy w tym przypadku wymaga\u0107, wi\u0119c zostawili konstruktorom znaczn\u0105 swobod\u0119, na zasadzie &#8222;niech zaprojektuj\u0105 co uwa\u017caj\u0105, a my zobaczymy, co z tego wybierzemy&#8221;.<br>W konkursie udzia\u0142 wzi\u0119\u0142o sze\u015b\u0107 biur, kt\u00f3re (czego mo\u017cna by\u0142o si\u0119 spodziewa\u0107) przedstawi\u0142y projekty &#8222;od Sasa do lasa&#8221;. By\u0142 w\u015br\u00f3d nich karabinek samopowtarzalny , by\u0142y &#8222;awtomaty&#8221; (zar\u00f3wno koncepcyjnie inspirowane Sturmgewehrami, jak i b\u0119d\u0105ce powi\u0119kszonymi pistoletami maszynowymi), a zesp\u00f3\u0142 z kowrowskiego Biura KB-2 przedstawi\u0142 najci\u0119\u017csz\u0105 konstrukcj\u0119, wa\u017c\u0105c\u0105 ponad 7 kg i zasilan\u0105 ze stunabojowej ta\u015bmy&#8230;<br>W rezultacie do dalszego rozwoju skierowano dwa konkursowe prototypy. Jednym z nich by\u0142 wspomniany karabinek (konstrukcji Simonowa, p\u00f3\u017aniejszy SKS), a drugim &#8211; owa konstrukcja biura KB-2 kierowanego przez Wasilija Diegtiariowa (de facto konstruktorami broni byli: W.P. Iwanow, W.N. Iwanow i Je. K. Aleksandrowicz), kt\u00f3r\u0105 oznaczono RD-44. Skr\u00f3t ten oznacza\u0142 &#8222;Rucznoj Diegtiariowa&#8221;, a &#8222;44&#8221; = rok opracowania i wyra\u017anie wskazywa\u0142 na postrzeganie broni w kategoriach raczej r\u0119cznego karabinu maszynowego, a nie broni indywidualnej. Decyzj\u0119 w sprawie &#8222;awtomatu&#8221; od\u0142o\u017cono natomiast na p\u00f3\u017aniej i niebawem og\u0142oszono na niego odr\u0119bny konkurs, na kt\u00f3rym pojawi\u0142a si\u0119 po raz pierwszy bro\u0144 ma\u0142o dot\u0105d znanego konstruktora, niejakiego Michai\u0142a Ka\u0142asznikowa&#8230;<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><a href=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RD-44-1-MSSiKM.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-1\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"722\" height=\"355\" src=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RD-44-1-MSSiKM.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3529\" srcset=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RD-44-1-MSSiKM.jpg 722w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RD-44-1-MSSiKM-300x148.jpg 300w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RD-44-1-MSSiKM-624x307.jpg 624w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Karabin RD-44 z kr\u00f3tkiej serii wyprodukowanej w roku 1944 dla cel\u00f3w testowych. Egzemplarz numer \u0427\u0412-338 (CzW-338). Fot via Internet . <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Wracaj\u0105c do RD-44 &#8211; karabin mia\u0142 do\u015b\u0107 d\u0142ug\u0105 luf\u0119 ze sk\u0142adanym dw\u00f3jnogiem, dwa chwyty pistoletowe (przedni i tylni) stabilizuj\u0105ce bro\u0144 i zasilany by\u0142 z ta\u015bmy znajduj\u0105cej si\u0119 w charakterystycznym b\u0119bnowym pojemniku  do\u0142\u0105czanym od spodu broni (konstrukcyjnie nie by\u0142 to magazynek). Pr\u00f3by poligonowe wskaza\u0142y na potrzeb\u0119 pewnych modyfikacji i zmian (m. in. pozbyto si\u0119 przedniego chwytu pistoletowego), a po ich wprowadzeniu bro\u0144 uznano za pe\u0142nowarto\u015bciowy erkaem i 18 czerwca 1949 przyj\u0119to do uzbrojenia Armii Radzieckiej pod oznaczeniem RPD (&#8222;Rucznyj Puliemiot Diegtiariewa&#8221;).<br>Mimo oficjalnej decyzji, RPD pocz\u0105tkowo produkowano w do\u015b\u0107 \u015bladowych ilo\u015bciach, a dostawy na masow\u0105 skal\u0119 zacz\u0119\u0142y si\u0119 od roku 1953. Wkr\u00f3tce sta\u0142 si\u0119 podstawow\u0105 broni\u0105 zespo\u0142ow\u0105 na poziomie dru\u017cyny w wojskach nowo powsta\u0142ego (w 1955) Uk\u0142adu Warszawskiego, a sukcesywnie zyska\u0142 tak\u017ce wielk\u0105 popularno\u015b\u0107 na ca\u0142ym \u015bwiecie, zw\u0142aszcza w tzw. &#8222;krajach post\u0119powych&#8221;, gdzie bywa u\u017cywany do dzisiaj. Nie uda\u0142o mi si\u0119 natrafi\u0107 na rzetelne dane dotycz\u0105ce jego produkcji, ale s\u0105dz\u0119, \u017ce mo\u017cna spokojnie zak\u0142ada\u0107 liczb\u0119 siedmiocyfrow\u0105&#8230;<br>Z drugiej strony, faktem jest, \u017ce RPD w toku eksploatacji okaza\u0142 si\u0119 do\u015b\u0107 zawodny, zw\u0142aszcza zbyt cz\u0119sto si\u0119 zacina\u0142. Nie mia\u0142 te\u017c mo\u017cliwo\u015bci wymiany lufy w warunkach polowych, co przy d\u0142u\u017cszym prowadzeniu ognia obni\u017ca\u0142o szybkostrzelno\u015b\u0107 praktyczn\u0105 do zaledwie ok. 80 strza\u0142\u00f3w na minut\u0119 z uwagi na konieczno\u015b\u0107 jej sch\u0142adzania. W latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych zacz\u0105\u0142 by\u0107 zast\u0119powany (i do\u015b\u0107 szybko zosta\u0142 w pe\u0142ni zast\u0105piony) w Armii Radzieckiej i wojskach UW nowymi karabinami maszynowymi Ka\u0142asznikowa &#8211; RPK\/RPKS oraz ci\u0119\u017cszymi PK\/PKS.<br>Na pocz\u0105tku 1958 roku produkcj\u0119 licencyjn\u0105 RPD podj\u0119to tak\u017ce w Polsce, w \u00f3wczesnych Zak\u0142adach Metalowych im. gen. \u201eWaltera\u201d w Radomiu (znanych powszechnie jako &#8222;\u0141ucznik&#8221;). Do uzbrojenia ludowego Wojska Polskiego bro\u0144 wesz\u0142a pod oznaczeniem &#8222;7,62 mm r\u0119czny karabin maszynowy wz. D&#8221;. Karabin ten w Radomiu utrzyma\u0142 si\u0119 w produkcji do\u015b\u0107 kr\u00f3tko, bo tylko do roku 1962. Poza ZSRR i Polsk\u0105 produkowano go w Chinach, Korei P\u00f3\u0142nocnej i Egipcie.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><a href=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/soldat-rpd-07.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-2\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"622\" src=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/soldat-rpd-07.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3532\" srcset=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/soldat-rpd-07.jpg 800w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/soldat-rpd-07-300x233.jpg 300w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/soldat-rpd-07-768x597.jpg 768w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/soldat-rpd-07-624x485.jpg 624w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Szkolenie \u017co\u0142nierzy armii Wietnamu, prze\u0142om XX\/XXI wieku. Fot. domena publiczna<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Egzemplarze radzieckie, polskie i chi\u0144skie by\u0142y szeroko wykorzystywane podczas wojny wietnamskiej w latach od 1965 (bitwa w dolinie Ia Drang) do 1975 (zaj\u0119cie Sajgonu przez wojska Wietnamu P\u00f3\u0142nocnego). Uczestniczy\u0142y tak\u017ce w innych licznych wojnach i konfliktach w Azji, Afryce oraz na \u015arodkowym i Bliskim Wschodzie, a nawet obecnie mo\u017cna ujrze\u0107 je na zdj\u0119ciach, zar\u00f3wno w r\u0119kach formacji regularnych, jak i r\u00f3\u017cnej ma\u015bci &#8222;bojownik\u00f3w&#8221;. Jeszcze w roku 2014 oko\u0142o tysi\u0105cem egzemplarzy dysponowa\u0142y wojska Ukrainy (dla p\u00f3\u017aniejszych lat brak jest wiarygodnych informacji).<\/p>\n\n\n\n<p>RPD jest klasycznym przyk\u0142adem konia roboczego piechoty. By\u0142a to (i wci\u0105\u017c jest) bro\u0144 powszechnie u\u017cywana i szeroko stosowana, ale zarazem jako\u015b zawsze pozostaj\u0105ca w cieniu innych konstrukcji podobnej klasy. Nie zas\u0142yn\u0119\u0142a ze spektakularnych zastosowa\u0144 ani z rewolucyjnych nowinek konstrukcyjnych, ale ma swoje miejsce w historii i warto o niej pami\u0119ta\u0107<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><a href=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RPD-rkm-wz-D-2-MSSiKM-1-scaled.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-3\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"376\" src=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RPD-rkm-wz-D-2-MSSiKM-1-1024x376.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3535\" srcset=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RPD-rkm-wz-D-2-MSSiKM-1-1024x376.jpg 1024w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RPD-rkm-wz-D-2-MSSiKM-1-300x110.jpg 300w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RPD-rkm-wz-D-2-MSSiKM-1-768x282.jpg 768w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RPD-rkm-wz-D-2-MSSiKM-1-1536x564.jpg 1536w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RPD-rkm-wz-D-2-MSSiKM-1-2048x751.jpg 2048w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RPD-rkm-wz-D-2-MSSiKM-1-624x229.jpg 624w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">R\u0119czny karabin maszynowy wz. D, czyli licencyjny RPD wyprodukowany w Radomiu w roku 1960. Bro\u0144 w stanie fabrycznym, wpisy w &#8222;Formularzu&#8221; dokumentuj\u0105 oddanie z niej tylko 110 strza\u0142\u00f3w podczas pr\u00f3b odbiorczych. Obecnie w kolekcji prywatnej.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><a href=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RPD-rkm-wz-D-3-MSSiKM-scaled.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-4\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"291\" src=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RPD-rkm-wz-D-3-MSSiKM-1024x291.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3536\" srcset=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RPD-rkm-wz-D-3-MSSiKM-1024x291.jpg 1024w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RPD-rkm-wz-D-3-MSSiKM-300x85.jpg 300w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RPD-rkm-wz-D-3-MSSiKM-768x218.jpg 768w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RPD-rkm-wz-D-3-MSSiKM-1536x436.jpg 1536w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RPD-rkm-wz-D-3-MSSiKM-2048x581.jpg 2048w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/RPD-rkm-wz-D-3-MSSiKM-624x177.jpg 624w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ten sam radomski r\u0119czny karabin maszynowy wz. D z prawego boku.<\/figcaption><\/figure><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Historia r\u0119cznego karabinu maszynowego RPD rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 15 lipca 1943 roku. W tym dniu w Narodowym Komisariacie (Ministerstwie) Uzbrojenia ZSRR odby\u0142o si\u0119 pierwsze spotkanie robocze po\u015bwi\u0119cone broni strzeleckiej na naboje&#8230; <a href=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=3520\">Read more &raquo;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3556,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-3520","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gun1"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3520","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3520"}],"version-history":[{"count":41,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3520\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4526,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3520\/revisions\/4526"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3556"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3520"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3520"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3520"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}