![\"\"](\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/02-Bren-mfg-Enfield-1938-MoD.jpg\")
<\/a>Na prze\u0142omie lat 1936\/37 broni nadano nazw\u0119, pod kt\u00f3r\u0105 znana jest do dzisiaj, czyli \u201eBren\u201d (BR<\/strong>no-EN<\/strong>field), a trzeciego wrze\u015bnia 1937 roku pierwszy \u201eBren\u201d Mk I wyprodukowany w Royal Small Arms Factory Enfield trafi\u0142 na zak\u0142adow\u0105 strzelnic\u0119. Armia natomiast odebra\u0142a pierwsz\u0105 parti\u0119 nowych karabin\u00f3w maszynowych w kwietniu 1938, a dopiero cztery miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej oficjalnie przyj\u0119to je na uzbrojenie. Cofaj\u0105c si\u0119 nieco w historii \u201eBrena\u201d, powr\u00f3\u0107my do jesieni roku 1939 i wiosny 1940, kiedy to wi\u0119kszo\u015b\u0107 wyprodukowanych dot\u0105d egzemplarzy wyruszy\u0142a na kontynent, wraz z Brytyjskimi Si\u0142ami Ekspedycyjnymi (BEF). Tam te\u017c bardzo szybko, bo ju\u017c w maju 1940 przysz\u0142a katastrofa. Po rozpaczliwej, cho\u0107 skutecznej ewakuacji wi\u0119kszo\u015bci si\u0142 BEF z Dunkierki (ocalono ponad 300 tysi\u0119cy ludzi, podczas gdy przed rozpocz\u0119ciem operacji najwi\u0119ksi optymi\u015bci uwa\u017cali, \u017ce liczba kilkukrotnie mniejsza ju\u017c b\u0119dzie sukcesem) okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w Belgii i Francji pozosta\u0142 ca\u0142y ci\u0119\u017cki sprz\u0119t i ponad 90% broni zespo\u0142owej. W obliczu spodziewanej niemieckiej inwazji, latem 1940 w jednostkach i magazynach na terenie Wysp Brytyjskich doliczono si\u0119 zaledwie trzech tysi\u0119cy „Bren\u00f3w” (dla por\u00f3wnania – na kontynencie utracono ich blisko dziesi\u0119ciokrotnie wi\u0119cej…). Tak powsta\u0142a wersja Mk II, kt\u00f3r\u0105 zewn\u0119trznie na pierwszy rzut oka \u0142atwo by\u0142o odr\u00f3\u017cni\u0107 od oryginalnej wersji Mk I – mia\u0142a czarn\u0105 luf\u0119 (bez charakterystycznego dla Mk I jasnego p\u0142aszcza ze stali nierdzewnej), inny kszta\u0142t kolby i celownik ramkowy w miejsce b\u0119bnowego. Przyj\u0119to j\u0105 na uzbrojenie w czerwcu 1941. Sam\u0105 wersj\u0119 Mk I, produkowan\u0105 r\u00f3wnolegle a\u017c do roku 1946, tak\u017ce nieco uproszczono do postaci Mk IM (M = „Modified”). Przy okazji warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce podczas wojny, przy okazji mniejszych lub wi\u0119kszych remont\u00f3w cz\u0119sto dochodzi\u0142o do wymieszania poszczeg\u00f3lnych cz\u0119\u015bci i podzespo\u0142\u00f3w. Bro\u0144 traci\u0142a zgodno\u015b\u0107 numeryczn\u0105, a czasami nawet ci\u0119\u017cko by\u0142o zakwalifikowa\u0107 j\u0105 do konkretnej wersji. Praktyka by\u0142a w\u00f3wczas prosta \u2013 obowi\u0105zywa\u0142a wersja i numer z komory zamkowej, a pozosta\u0142e nie mia\u0142y znaczenia (nawiasem m\u00f3wi\u0105c, dok\u0142adnie tak samo post\u0119powali Amerykanie ze swoimi \u201eThompsonami\u201d M1 \/ M1A1 remontowanymi w arsenale Mount Rainer). Bro\u0144 mia\u0142a jak najlepiej s\u0142u\u017cy\u0107 \u017co\u0142nierzom na froncie, a nie upraszcza\u0107 \u017cycie kwatermistrzom. Podobnie w dokumentach jednostek bardzo cz\u0119sto nie rozr\u00f3\u017cniano w og\u00f3le wersji Mk IM od wersji Mk I i pos\u0142ugiwano si\u0119 zbiorczo tym ostatnim desygnatem.<\/p>\n\n\n Pod koniec 1944 liczba wyprodukowanych \u201eBren\u00f3w\u201d obu wersji by\u0142a ju\u017c tak du\u017ca, \u017ce w niekt\u00f3rych dru\u017cynach piechoty wprowadzono drug\u0105 sekcj\u0119 erkaemu. \u0141\u0105cznie w Wlk. Brytanii, Kanadzie, Indiach i Australii do ko\u0144ca wojny wyprodukowano oko\u0142o p\u00f3\u0142 miliona \u201eBren\u00f3w\u201d (warto to por\u00f3wna\u0107 z przedwojennymi za\u0142o\u017ceniami, co do wielko\u015bci produkcji…). Najwi\u0119kszym producentem by\u0142 kanadyjski Inglis, na kt\u00f3ry przypad\u0142o przypad\u0142o ok 60% tej liczby (nawiasem m\u00f3wi\u0105c, firma ta zosta\u0142a pod koniec XX wieku przej\u0119ta przez koncern Whirlpool i obecnie jest znacz\u0105cym producentem zmywarek, pralek i podobnego sprz\u0119tu AGD).<\/p>\n\n\n W roku 1943 pojawi\u0142a si\u0119 kolejna potrzeba zmian. Nowo powstaj\u0105ce wojska powietrzno-desantowe potrzebowa\u0142y broni jak najl\u017cejszej i jak najbardziej \u201ekompaktowej\u201d. Podobne zapotrzebowanie na bro\u0144 jak najkr\u00f3tsz\u0105 (wygodniejsze operowanie w g\u0119stych zaro\u015blach) zg\u0142asza\u0142y wojska walcz\u0105ce z Japo\u0144czykami w Azji. Przy okazji, wykorzystuj\u0105c najnowsze osi\u0105gni\u0119cia technologii, mo\u017cna by\u0142o tak\u017ce jeszcze bardziej upro\u015bci\u0107 proces produkcji karabinu i zmniejszy\u0107 jego mas\u0119. Kontrakt licencyjny pomi\u0119dzy rz\u0105dem Jego Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci a przedsi\u0119biorstwem Zbrojovka Brno A.S. zawarto w dniu 24 maja 1935 roku (to znaczy, tak\u0105 umieszczono na nim dat\u0119, cho\u0107 faktycznie podpisano go… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3719,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-3673","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gun1"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3673","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3673"}],"version-history":[{"count":40,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3673\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3750,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3673\/revisions\/3750"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3719"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3673"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3673"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3673"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
W tym\u017ce roku 1938, realna perspektywa zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 kolejnej wojny z Niemcami wymusi\u0142a konieczno\u015b\u0107 szybkiego dostosowania si\u0119 Wielkiej Brytanii do nowej rzeczywisto\u015bci. Czas na konieczne dzia\u0142ania usi\u0142owano kupi\u0107 sobie polityk\u0105 ug\u0142askiwania Hitlera, ale pod jej os\u0142on\u0105 budzono si\u0142y zbrojne z wieloletniego letargu i zwi\u0119kszano kontrakty na dostaw\u0119 broni. Jeszcze przed wybuchem wojny pierwsze zam\u00f3wienie na \u201eBreny\u201d ulokowano poza Wyspami – w kanadyjskiej firmie John Inglis z Toronto. Gdy za\u015b ju\u017c wojna sta\u0142\u0105 si\u0119 faktem, na prze\u0142omie lat 1939 \/ 1940 wdro\u017cono tzw. \u201eSchemat Monotype\u201d zgodnie z kt\u00f3rym \u201eBreny\u201d mia\u0142y by\u0107 dodatkowo produkowane przez konsorcjum przedsi\u0119biorstw, koordynowanych przez Monotype & May Ltd (w sk\u0142ad konsorcjum wchodzi\u0142y ponadto: Daimler, Hercules Cycle, Climax Rock Drill, F. Tibbenham, British Fabricating Machine Co. oraz Sigmund Pumps). Erkaemy pochodz\u0105ce z tej produkcji s\u0105 czasami opisywane jako wyprodukowane przez firm\u0119 Daimler, kt\u00f3ra produkowa\u0142a komory zamkowe i w kt\u00f3rej najcz\u0119\u015bciej odbywa\u0142 si\u0119 monta\u017c ko\u0144cowy. Mia\u0142y one nabity symbol producenta \u201eM67\u201d (\u201eMonotype\u201d), lub \u201eD\u201d (\u201eDaimler), co czasami bywa mylone z bardzo podobnie wygl\u0105daj\u0105cym symbolem RSAF Enfield (litera \u201eD\u201d z poprzeczk\u0105, symbolizuj\u0105ca po\u0142\u0105czenie \u201eE\u201d oraz \u201eD\u201d).<\/p>\n\n\n<\/a>
Sytuacja wymaga\u0142a szybkich i zdecydowanych dzia\u0142a\u0144. Produkcj\u0119 zwi\u0119kszono do maksimum, a r\u00f3wnocze\u015bnie konstruktorom i technologom postawiono pilne zadanie – skr\u00f3ci\u0107 czas wytwarzania i zmniejszy\u0107 koszt jednostkowy broni (jeden \u201eBren\u201d kosztowa\u0142 prawie tyle, co sze\u015b\u0107 karabin\u00f3w Lee-Enfield).<\/p>\n\n\n<\/a><\/a><\/a>
Taka by\u0142a geneza powstania wersji \u201eBren\u201d Mk 3 (w drugiej po\u0142owie roku 1944 zmieniono numeracj\u0119 wersji z cyfr rzymskich na arabskie). Nowy erkaem otrzyma\u0142 kr\u00f3tsz\u0105 luf\u0119 (bazuj\u0105c\u0105 na konstrukcji lufy z \u201eBrena\u201d Mk II, cho\u0107 oszcz\u0119dni Brytyjczycy wykorzystywali tak\u017ce przerobione lufy z \u201eBren\u00f3w\u201d Mk I) oraz pochodz\u0105cy tak\u017ce z wersji Mk II celownik ramkowy. Na masie uda\u0142o si\u0119 przyoszcz\u0119dzi\u0107 oko\u0142o 1,5 kg, co by\u0142o niebagateln\u0105 wielko\u015bci\u0105 (zw\u0142aszcza z punktu widzenia obs\u0142ugi).
Pierwszy \u201eBren\u201d Mk 3 opu\u015bci\u0142 wytw\u00f3rni\u0119 26 maja 1944, a dwa miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej t\u0119 wersj\u0119 karabinu oficjalnie przyj\u0119to do uzbrojenia. \u201eBreny\u201d Mk 3 produkowano wy\u0142\u0105cznie w Enfield (wbrew publikowanym tu i \u00f3wdzie informacjom, kanadyjskie zak\u0142ady John Inglis dostarcza\u0142y jedynie wersje Mk IM oraz Mk II). W Enfield, wyprodukowano tak\u017ce niewielk\u0105 liczb\u0119 \u201eBren\u00f3w\u201d Mk 4, kt\u00f3re by\u0142y w zasadzie identyczne z Mk 3, a desygnat Mk 4 oznacza\u0142, \u017ce przerobiono je z d\u0142ugich \u201eBren\u00f3w\u201d Mk II przy okazji remont\u00f3w. Numery seryjne \u201eBren\u00f3w\u201d Mk 3 wyprodukowanych w ramach dw\u00f3ch pierwszych kontrakt\u00f3w (1944 – 1948) zaczyna\u0142y si\u0119 prefiksem LB („Lightened Bren”).
C.D.N.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"