![\"\"](\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/03-Bren-I-scaled.jpg\")
<\/a>Organizacja dru\u017cyny oraz jej taktyka zak\u0142ada\u0142y, \u017ce sekcja \u201eBrena\u201d powinna stanowi\u0107 zesp\u00f3\u0142 samodzielny w najwy\u017cszym mo\u017cliwym stopniu, gdy\u017c w trakcie walki mog\u0142o dochodzi\u0107 do jego odseparowania od reszty strzelc\u00f3w (np. kiedy podczas ataku obs\u0142uga \u201eBrena\u201d prowadzi\u0142a stacjonarn\u0105 walk\u0119 ogniowa, a strzelcy szturmowali wyznaczony obiekt). W zwi\u0105zku z tym, poza \u201e\u017celaznym\u201d zapasem amunicji i standardowym wyposa\u017ceniem s\u0142u\u017c\u0105cym do konserwacji swojej broni, sekcja etatowo dysponowa\u0142a tak\u017ce zapasow\u0105 luf\u0105, a czasami nawet zapasowym zamkiem. Oczywi\u015bcie taszczono tak\u017ce sprz\u0119t saperski \u2013 kilof, \u0142opat\u0119, a nawet maczet\u0119 – przydatne do przygotowywania stanowiska i oczyszczania pola ostrza\u0142u.
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tego dobytku obci\u0105\u017ca\u0142a \u201eDrugiego\u201d. Celowniczy (czyli \u201ePierwszy\u201d), opr\u00f3cz samego erkaemu i swojej puli czterech zapasowych magazynk\u00f3w, nosi\u0142 ma\u0142y futera\u0142, zwany „Wallet” („Portfel”). Zawiera\u0142 on oliwiark\u0119, pude\u0142eczko z drobnymi cz\u0119\u015bciami zapasowymi i przetyczkami, ekstraktor do zaci\u015bni\u0119tych \u0142usek, klucz do regulacji zaworu gazowego, sznur z ci\u0119\u017carkiem do czyszczenia lufy (wycior mi\u0119kki) oraz ewentualnie kawa\u0142ki specjalnego czy\u015bciwa.<\/p>\n\n\n
<\/a>\u201eDrugi\u201d natomiast, poza zapasem amunicji w magazynkach, swoim karabinem Lee-Enfield i wspomnianym sprz\u0119tem saperskim, d\u017awiga\u0142 tak\u017ce du\u017cy pokrowiec na zapasow\u0105 luf\u0119 i osprz\u0119t (oficjalnie zwany „Holdall Bag”), kt\u00f3ry zawiera\u0142:
1. Wewn\u0105trz: zapasow\u0105 luf\u0119 i kijek drewniany (na kt\u00f3rym mocowano szczoteczk\u0119 do czyszczenia rury gazowej)
2. W lewej g\u00f3rnej kieszeni zewn\u0119trznej: zapasowy zamek (o ile zosta\u0142 wydany obs\u0142udze), czyste szmatki
3. W centralnej g\u00f3rnej kieszeni zewn\u0119trznej: szczoteczk\u0119 mi\u0119kk\u0105, szczoteczk\u0119 drucian\u0105 i wycior mi\u0119kki (sznurkowy) do lufy
4. W prawej g\u00f3rnej kieszeni zewn\u0119trznej: pojemnik ze smarem grafitowym
5. W centralnej du\u017cej kieszeni zewn\u0119trznej: inne narz\u0119dzia i materia\u0142y (szczotki itp.),
6. W dolnej kieszeni zewn\u0119trznej: pojemnik z zapasem smaru p\u0142ynnego (oliwy)
<\/p>\n\n\n\n
Jeszcze kilka s\u0142\u00f3w o codzienno\u015bci obs\u0142ugi, czyli jak noszono \u201eBrena\u201d? Ot\u00f3\u017c pomimo i\u017c bro\u0144 mia\u0142a porty do zaczepienia pasa no\u015bnego, a pasy no\u015bne do tej broni wchodzi\u0142y w sk\u0142ad jej ukompletowania, to sama Armia pozostawia\u0142a woln\u0105 r\u0119k\u0119 strzelcom co do tego, czy ich u\u017cywa\u0107. Na archiwalnych zdj\u0119ciach i filmach cz\u0119sto wida\u0107 \u201eBrena\u201d noszonego na ramieniu i trzymanego w tej pozycji za luf\u0119 (a nie za kolb\u0119). Przy tym nieco inaczej uk\u0142adano bro\u0144 na ramieniu kiedy mia\u0142a podpi\u0119ty magazynek, a inaczej kiedy noszono j\u0105 \u201ena pusto\u201d. <\/p>\n\n\n
<\/a>Na zdj\u0119ciu lewym \u2013 na pasie (\u017co\u0142nierz z 9th Commando, rejon Anzio na froncie w\u0142oskim, 5 marca 1944. Fot. Imperial War Museum NA12469 \/ Domena Publiczna).
Na zdj\u0119ciu \u015brodkowym \u2013 na ramieniu, bez magazynka (szeregowiec H. J. Bruce z Canadian Perth Regiment, rejon Arnhem, 15 kwietnia 1945. Fot. Library and Archives Canada PA-166370 \/ Domena Publiczna).
Na zdj\u0119ciu prawym: na ramieniu, z za\u0142o\u017conym magazynkiem (szeregowiec Gardner z kompanii „D” 2 batalionu „Oxfordshire and Buckinghamshire Light Infantry”, 6th Airborne Division, 1 czerwca 1944. Fot. Imperial War Museum \/ Domena Publiczna).
Oczywi\u015bcie na kr\u00f3tki dystans Brena najcz\u0119\u015bciej po prostu przenoszono jak walizeczk\u0119 – za uchwyt na lufie.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n
Analogicznie podczas przemieszczania si\u0119 przy ataku, tak\u017ce stosowano dwie techniki. \u201eBrena\u201d niesiono w\u00f3wczas albo na pasie, przytrzymuj\u0105c go za odchylony i zablokowany w bocznym po\u0142o\u017ceniu uchwyt, albo te\u017c (zw\u0142aszcza je\u017celi bro\u0144 nie mia\u0142a pasa) po prostu niesiono go podtrzymuj\u0105c lew\u0105 r\u0119k\u0105 od do\u0142u za z\u0142o\u017cony dw\u00f3jn\u00f3g, do\u015b\u0107 dobrze izoluj\u0105cy w\u00f3wczas od rozgrzanej rury gazowej. Takie \u201edrobiazgi\u201d, bardzo doceniane przez \u017co\u0142nierzy, potwierdza\u0142y \u015bwietn\u0105 ergonomi\u0119 broni (w przeciwie\u0144stwie np. do sowieckiego DP, kt\u00f3rego w ataku po prostu nie by\u0142o jak wygodnie trzyma\u0107 bez ryzyka poparzenia d\u0142oni albo jej przyci\u0119cia suwad\u0142em).<\/p>\n\n\n
<\/a>Po II wojnie \u015bwiatowej koniem roboczym sta\u0142a si\u0119 wersja Mk 3. To jej u\u017cywano w wi\u0119kszych i mniejszych wojnach na Bliskim Wschodzie, w Afryce i w Azji. Szczeg\u00f3lnym „polem chwa\u0142y” sta\u0142a si\u0119 dla niej wojna korea\u0144ska (1950-53), gdzie stanowi\u0142a standardowe wyposa\u017cenie kontyngentu brytyjskiego i australijskiego. P\u00f3\u017aniej za\u015b, w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, wi\u0119kszo\u015b\u0107 zachowanych i sprawnych \u201eBren\u00f3w\u201d dostosowano do nowej amunicji – standardowego naboju 7,62 mm NATO. W tej postaci (i pod nowym oznaczeniem \u201eL4\u201d) nadal s\u0142u\u017cy\u0142y wojskom Jej Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci a\u017c po konflikt falklandzki (1981) i wojn\u0119 w Zatoce Perskiej (1991), po kt\u00f3rej ostatnie sypi\u0105ce si\u0119 ju\u017c ze staro\u015bci egzemplarze definitywnie wycofano z u\u017cycia ku sporemu \u017calowi brytyjskich \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n\n\n
<\/a>Na zako\u0144czenie subiektywny komentarz dotycz\u0105cy literatury przedmiotu i materia\u0142\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych, z kt\u00f3rych skorzysta\u0142em. Nadal najsolidniejsz\u0105 publikacj\u0105 jest do\u015b\u0107 wiekowa \u201eThe Bren Gun Saga\u201d autorstwa Thomasa B. Dugelby (wydana w Kanadzie w 1986, wznowiona w 1999), mimo zawartych w niej nie\u015bcis\u0142o\u015bci, a nawet b\u0142\u0119d\u00f3w. Szkoda, \u017ce nie pokuszono si\u0119 o nowe wydanie uwzgl\u0119dniaj\u0105ce m. in. bardzo fachowe krytyczne komentarze i uzupe\u0142nienia Petera Laidlera. Inn\u0105 \u201estar\u0105 ale jar\u0105\u201d publikacj\u0105 wydan\u0105 w roku 1994 w Australii jest \u201c.303-in Bren Light Machine Gun\u201d Iana Skennertona (skupiaj\u0105ca si\u0119 zw\u0142aszcza na wariantach i modyfikacjach podzespo\u0142\u00f3w broni). Sporo warto\u015bciowych informacji zawieraj\u0105 tak\u017ce wydawnictwa bardziej popularne, ale utrzymuj\u0105ce ca\u0142kiem wysoki poziom merytoryczny, jak np. \u201eThe Bren Gun\u201d Neila Granta (z serii \u201eOsprey Weapon\u201d), czy te\u017c broszura o identycznym tytule autorstwa F. W. A. Hobarta (z serii \u201eSmall Arms Profile\u201d). Osobn\u0105 kategori\u0119 stanowi\u0105 ksi\u0105\u017cki, w kt\u00f3rych ciekawe informacje o \u201eBrenie\u201d (zw\u0142aszcza dotycz\u0105ce jego obs\u0142ugi, taktyki u\u017cycia itp.) znajduj\u0105 si\u0119 jako \u201epoboczne\u201d w\u015br\u00f3d wielu innych \u2013 np. \u201eA Basic Manual of Military Small Arms\u201d (wydany w USA w roku 1943) oraz wsp\u00f3\u0142czesne publikacje, zw\u0142aszcza wydawnictw Helion, Osprey, czy Pen & Sword. W tej kategorii pere\u0142k\u0105 s\u0105 wojenne wspomnienia porucznika S. Jary\u2019ego \u201e18 Platoon\u201d \u2013 niewielka, ale chyba najlepsza pozycja o realiach dzia\u0142ania brytyjskiego plutonu piechoty na froncie w latach 1944-45. Z rzeczy dost\u0119pnych w j\u0119zyku polskim, na pierwszym miejscu postawi\u0142bym oczywi\u015bcie artyku\u0142 monograficzny o \u201eBrenie\u201d Leszka Erenfeichta w czasopi\u015bmie \u201eStrza\u0142\u201d (01\/2006), a jako materia\u0142 uzupe\u0142niaj\u0105cy godna uwagi jest ksi\u0105\u017cka Davida Frencha \u201eArmia Brytyjska 1919-1945\u201d [tyt. oryg. \u201eRaising Churchill\u2019s Army: The British Army and the War Against Germany 1919 – 1945\u201d]. I to ju\u017c wszystko. Oczywi\u015bcie ten skromny cykl trzech artyku\u0142\u00f3w nie zamierza konkurowa\u0107 z powa\u017cnymi publikacjami \u2013 po prostu zebra\u0142em, wybra\u0142em i poda\u0142em w wielkim skr\u00f3cie to, co w historii tej zas\u0142u\u017conej broni wydawa\u0142o mi si\u0119 ciekawe, a zarazem nieco mniej znane.<\/p>\n\n\n\n W roku 1938 \u201eBreny\u201d oficjalnie i faktycznie trafi\u0142y do pododdzia\u0142\u00f3w British Army. Jak now\u0105 bro\u0144 przyj\u0119li \u017co\u0142nierze? Najkr\u00f3cej m\u00f3wi\u0105c – entuzjastycznie. Celno\u015b\u0107, niezawodno\u015b\u0107 i \u0142atwo\u015b\u0107 obs\u0142ugi tego erkaemu spowodowa\u0142a, \u017ce… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3787,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[91,93,36,22,92],"class_list":["post-3751","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gun1","tag-bren","tag-bron-brytyjskiej-piechoty","tag-bron-i-amunicja","tag-mssikm","tag-reczny-karabin-maszynowy-bren"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3751","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3751"}],"version-history":[{"count":30,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3751\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3835,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3751\/revisions\/3835"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3787"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3751"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3751"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3751"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Cennym \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 oczywi\u015bcie oficjalne instrukcje, np. „Small Arms Training Vol. I Pamphlet No 4 – Light Machine Gun”. Tu zw\u0142aszcza warto por\u00f3wna\u0107 ich kolejne wydania \u2013 np. z lat 1939, 1942 i 1944, aby zauwa\u017cy\u0107 ciekawe zmiany w zaleceniach taktycznych wynikaj\u0105ce z do\u015bwiadcze\u0144 wojennych, czy te\u017c obni\u017canie wymaga\u0144 wobec obs\u0142ugi, spowodowane ni\u017cszymi kwalifikacjami \u017co\u0142nierzy z poboru w por\u00f3wnaniu z przedwojennymi zawodowcami (np. wyd\u0142u\u017canie normatyw\u00f3w czasowych na wykonanie poszczeg\u00f3lnych czynno\u015bci przy broni).
Kolejna kategoria, to \u201e\u017ar\u00f3d\u0142a w\u0142asne\u201d \u2013 jak np. osobiste kontakty, czy te\u017c ogl\u0119dziny konkretnych egzemplarzy broni.
No i oczywi\u015bcie Internet. Obecnie praktycznie jedynie dzi\u0119ki niemu mo\u017cna dotrze\u0107 do interesuj\u0105cych archiwali\u00f3w, zw\u0142aszcza informacji o producentach, ich historii, ciekawostkach i niuansach produkcji itp. Jest on ponadto wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em aktualnych i szczeg\u00f3\u0142owych informacji uzupe\u0142niaj\u0105cych o samej broni, jej wykorzystywaniu, realiach s\u0142u\u017cby i pola walki itp. Niestety cz\u0119sto docieranie do nich wymaga mozolnego przedzierania si\u0119 przez zwa\u0142y \u015bmieci czy te\u017c wielokrotnie powielanych bana\u0142\u00f3w, kt\u00f3re od lat ju\u017c \u017cyj\u0105 w\u0142asnym \u017cyciem. Tu, spo\u015br\u00f3d wielu, wybra\u0142em przyk\u0142adowe pi\u0119\u0107 stron, reprezentuj\u0105cych r\u00f3\u017cne kategorie informacji (mn\u00f3stwo innych mo\u017cna bez trudu namierzy\u0107 z pomoc\u0105 wyszukiwarek i odpowiedniej dozy cierpliwo\u015bci):
\u201ePlatoon and Bren Gun Myths\u201d [https:\/\/thinkdefence.wordpress.com\/2013\/05\/27\/platoon-and-bren-gun-myths],
„Lithgow Small Arms Factory Museum” [https:\/\/www.lithgowsafmuseum.org.au],
\u201eThe Rifle Section: Backbone of the British Infantry\u201d [https:\/\/sergeanttombstoneshistory.wordpress.com\/2017\/10\/29\/the-rifle-section-backbone-of-the-british-infantry],
\u201cBren Light Machine Gun\u201d [http:\/\/norfolktankmuseum.co.uk\/bren-light-machine-gun]
\u201cBren Recognition Information\u201d [https:\/\/www.thegunner.net\/brenrecg.htm]. <\/p>\n\n\n\n<\/a>
Autor dzi\u0119kuje serdecznie Grzegorzowi Boreckiemu, za cenne informacje zwi\u0105zane z praktyk\u0105 obs\u0142ugi \u201eBrena\u201d, kt\u00f3re wzbogaci\u0142y niniejszy cykl.
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"