{"id":3836,"date":"2024-02-13T14:38:25","date_gmt":"2024-02-13T13:38:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=3836"},"modified":"2024-02-13T14:38:25","modified_gmt":"2024-02-13T13:38:25","slug":"gulasz-nikow-czyli-wegierski-karabinek-amd-65","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=3836","title":{"rendered":"\u201eGulasz-nikow\u201d, czyli w\u0119gierski karabinek AMD-65"},"content":{"rendered":"\n<p>Przygoda W\u0119gr\u00f3w z karabinkami Ka\u0142asznikowa zacz\u0119\u0142a si\u0119 w roku 1957, kiedy w budapeszta\u0144skich zak\u0142ady Fegyver- \u00e9s G\u00e1zk\u00e9sz\u00fcl\u00e9kgy\u00e1r (FEG) rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 przygotowania do produkcji karabink\u00f3w AK na podstawie licencji. Po dw\u00f3ch latach wojsko odebra\u0142o pierwsze egzemplarze nowej broni, nazwanej  \u201eG\u00e9pkarab\u00e9ly AK-55\u201d. Karabinki te stanowi\u0142y prawie dok\u0142adn\u0105 kopi\u0119 AK, a r\u00f3\u017cnice sprowadza\u0142y si\u0119 do drobiazg\u00f3w \u2013 np. inne mocowanie bagnetu, numery seryjne nanoszone w innym miejscu komory zamkowej, nieco inne by\u0142y te\u017c symbole na prze\u0142\u0105czniku ognia itp.).<br>Produkcja AK-55 trwa\u0142a do roku 1962, kiedy to na linie produkcyjne FEG trafi\u0142a licencyjna wersja AKM. Tym razem produkt w\u0119gierski, oznaczony AKM-63 lub AMM  (\u201eAutomata M\u00f3dos\u00edtott Magyar\u00edtott\u201d) r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 do\u015b\u0107 zauwa\u017calnie od radzieckiego orygina\u0142u. W szczeg\u00f3lno\u015bci rzuca\u0142o si\u0119 oczy zmodyfikowane \u0142o\u017ce \u2013 jego doln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wykonano z perforowanej blachy i wyposa\u017cono w przedni chwyt pistoletowy (identyczny z tylnym, lecz odchylony ku przodowi), natomiast g\u00f3rna cz\u0119\u015b\u0107 w og\u00f3le znik\u0142a, pozostawiaj\u0105c ods\u0142oni\u0119t\u0105 rur\u0119 gazow\u0105. \u017beby za\u015b sprawa oznacze\u0144 broni oraz ich chronologii bardziej si\u0119 skomplikowa\u0142a, nale\u017cy odnotowa\u0107, \u017ce w latach p\u00f3\u017aniejszych produkowano tak\u017ce wersj\u0119 oznaczon\u0105 AK-63, pozbawion\u0105 jednak \u201ew\u0119gierskich wynalazk\u00f3w\u201d i z wygl\u0105du prawie identyczn\u0105 jak oryginalne AKM (o niej b\u0119dzie na ko\u0144cu artyku\u0142u).<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AKM-63-AK-63F-httpsguns.fandom.com_.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"450\" height=\"273\" src=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AKM-63-AK-63F-httpsguns.fandom.com_.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3839\" style=\"width:608px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AKM-63-AK-63F-httpsguns.fandom.com_.jpg 450w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AKM-63-AK-63F-httpsguns.fandom.com_-300x182.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Karabinki: AKM-63 (na g\u00f3rze) oraz AK-63. Fot. https:\/\/guns.fandom.wiki<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p><br>Do\u015b\u0107 szybko po wprowadzeniu do eksploatacji karabink\u00f3w AKM-63 \/ AMM, Magyar Nephadsereg (W\u0119gierska Armia Ludowa)   zg\u0142osi\u0142a zapotrzebowanie na skr\u00f3con\u0105 wersj\u0119 broni, przeznaczon\u0105 dla jednostek powietrzno-desantowych. G\u0142\u00f3wnym projektantem nowego karabinka by\u0142 dr in\u017c. K\u00e1roly Zala, a prototyp przedstawiono w marcu 1965. Rok p\u00f3\u017aniej bro\u0144 oficjalnie przyj\u0119to do uzbrojenia, za\u015b w styczniu 1967 w zak\u0142adach FEG ruszy\u0142a jej produkcja wielkoseryjna. Karabinek otrzyma\u0142 nazw\u0119 AMD-65 (skr\u00f3t pe\u0142nego oznaczenia: \u201eAutomata M\u00f3dos\u00edtott Deszantfegyver \u2013 1965\u201d) i produkowany by\u0142 do po\u0142owy lat siedemdziesi\u0105tych, a wed\u0142ug niekt\u00f3rych publikacji a\u017c do roku 1980. <\/p>\n\n\n\n<p>Karabinki AMD-65, przeznaczone pocz\u0105tkowo dla desantu i zwiadowc\u00f3w, szybko znalaz\u0142y te\u017c uznanie w piechocie zmechanizowanej, kt\u00f3ra doceni\u0142a wygod\u0119 operowania do\u015b\u0107 kr\u00f3tk\u0105 broni\u0105 we wn\u0119trzach transporter\u00f3w czy BWP. W rezultacie AMD-65 sta\u0142 si\u0119 de facto standardow\u0105 broni\u0105 indywidualn\u0105 \u017co\u0142nierzy Armii W\u0119gierskiej, wypieraj\u0105c wcze\u015bniejsze AKM-63. Z uzbrojenia Armii W\u0119gierskiej karabinki AMD-65 oficjalnie wycofano w roku 2006. <\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><a href=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AMD-65-20-100-scaled.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-1\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"311\" src=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AMD-65-20-100-1024x311.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3845\" srcset=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AMD-65-20-100-1024x311.jpg 1024w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AMD-65-20-100-300x91.jpg 300w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AMD-65-20-100-768x234.jpg 768w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AMD-65-20-100-1536x467.jpg 1536w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AMD-65-20-100-2048x623.jpg 2048w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AMD-65-20-100-624x190.jpg 624w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Karabinek AMD-65 wczesnej produkcji FEG (chwyty drewniane), wyprodukowany dla Armii W\u0119gierskiej, na zdj\u0119ciu z kr\u00f3tszym magazynkiem dwudziestonabojowym. Fot. autora<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Karabinek AMD-65 odziedziczy\u0142 po swoim poprzedniku, wspomnianym AKM-63, dodatkowy przedni chwyt pistoletowy. Chwyty (przedni i tylni) pocz\u0105tkowo wykonywano z drewna bukowego, ale wkr\u00f3tce zast\u0105piono je tworzywem sztucznym o szarozielonym kolorze. Oba rodzaje w\u0119gierskich chwyt\u00f3w nie by\u0142y moletowane i mia\u0142y g\u0142adkie powierzchnie boczne. W AMD-65 zastosowano sk\u0142adan\u0105 na bok kolb\u0119, o urodzie pogrzebacza (jej stopk\u0119 wykonano z twardej gumy na stalowym podk\u0142adzie), za\u015b charakterystyczny wygl\u0105d broni podkre\u015bla\u0142o tak\u017ce wspomniane &#8222;futurystyczne&#8221; a\u017curowe \u0142o\u017ce przednie z ods\u0142oni\u0119t\u0105 rur\u0105 gazow\u0105 oraz imponuj\u0105ce, wr\u0119cz artyleryjskie urz\u0105dzenie wylotowe, kt\u00f3re okaza\u0142o si\u0119 konieczne z uwagi na mocniejszy odrzut broni z kr\u00f3tk\u0105 luf\u0105 i wi\u0119kszy p\u0142omie\u0144 wylotowy przy strzale.<br>Dla karabink\u00f3w AMD-65 opracowano tak\u017ce skr\u00f3cone dwudziestonabojowe magazynki, tzw. &#8222;oficerskie&#8221; lub &#8222;magazynki czo\u0142gist\u00f3w&#8221;. Ich wymiana by\u0142a wygodniejsza z uwagi na wi\u0119ksz\u0105 przestrze\u0144 mi\u0119dzy magazynkiem a przednim chwytem broni.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AMD-65-620-scaled.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-2\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"645\" src=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AMD-65-620-1024x645.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3844\" srcset=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AMD-65-620-1024x645.jpg 1024w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AMD-65-620-300x189.jpg 300w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AMD-65-620-768x484.jpg 768w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AMD-65-620-1536x967.jpg 1536w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AMD-65-620-2048x1290.jpg 2048w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/AMD-65-620-624x393.jpg 624w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Karabinek AMD-65 cz\u0119\u015bciowo roz\u0142o\u017cony. Fot. autora<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Karabinki AMD-65 odnios\u0142y tak\u017ce pewien sukces eksportowy, gdy\u017c opr\u00f3cz W\u0119gier, u\u017cywane by\u0142y w siedemnastu innych krajach (g\u0142\u00f3wnie na Bliskim i \u015arodkowym Wschodzie oraz w Afryce, ale tak\u017ce np. w Gruzji, czy S\u0142owenii). Co ciekawe, do\u015b\u0107 ch\u0119tnie i cz\u0119sto broni tej u\u017cywali tak\u017ce operatorzy z firm prywatnych (jak np. \u201eBlackwater\u201d, obecnie &#8222;Academi&#8221;). Na pocz\u0105tku XXI wieku AMD-65 cieszy\u0142y si\u0119 tak\u017ce pewnym zainteresowaniem na cywilnym rynku ameryka\u0144skim, dla kt\u00f3rego wyposa\u017cono je w zmodyfikowane komory zamkowe i mechanizmy spustowe tak, aby spe\u0142ni\u0107 restrykcyjne wymagania i ograniczenia prawne.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Afghan-national-army-training-with-AMD-65-assault-rifles-in-2010.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-3\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"603\" height=\"400\" src=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Afghan-national-army-training-with-AMD-65-assault-rifles-in-2010.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3847\" style=\"width:775px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Afghan-national-army-training-with-AMD-65-assault-rifles-in-2010.jpg 603w, https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Afghan-national-army-training-with-AMD-65-assault-rifles-in-2010-300x199.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 603px) 100vw, 603px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Szkolenie kobiecego personelu policji w Afganistanie, rok 2010. Widoczne na zdj\u0119ciu karabinki AMD-65 pochodz\u0105 z magazyn\u00f3w Armii W\u0119gierskiej i zosta\u0142y zakupione w roku 2005 przez Pentagon z przeznaczeniem dla nowo organizowanych Narodowych Si\u0142 Bezpiecze\u0144stwa Afganistanu (Afghanistan\u2019s National Security Forces). \u0141\u0105cznie do tego kraju za po\u015brednictwem USA trafi\u0142o 84 000 karabink\u00f3w AMD-65. Tak przy okazji &#8211; warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na trzymanie broni, \u0142agodnie m\u00f3wi\u0105c, niepoprawne \u2026 Fot. U.S. Air Force Photo\/Staff Sgt. Larry E. Reid Jr. \/ Domena Publiczna.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>W toku eksploatacji karabink\u00f3w AMD-65 ujawni\u0142y si\u0119 tak\u017ce ich wady. U\u017cytkownicy narzekali zw\u0142aszcza na brak os\u0142ony na rurze gazowej (do\u015b\u0107 \u0142atwo by\u0142o si\u0119 o ni\u0105 poparzy\u0107, poza tym nagrzane nad ni\u0105 i faluj\u0105ce powietrze utrudnia\u0142o celowanie) i przednie chwyty pistoletowe, kt\u00f3rych mocowanie by\u0142o zbyt delikatne. Z ekonomicznego punktu  widzenia by\u0142a to natomiast bro\u0144 po prostu nadmierne droga w produkcji (co ciekawe, znaczny koszt stanowi\u0142o wytwarzanie urz\u0105dze\u0144 wylotowych, wymagaj\u0105cych skomplikowanej obr\u00f3bki skrawaniem).<br>W rezultacie, pod koniec lat siedemdziesi\u0105tych, w\u0119gierskie Ministerstwo Obrony za\u017c\u0105da\u0142o od F\u00c9G wyprodukowania ta\u0144szego karabinu, opartego na \u201etradycyjnej\u201d radzieckiej konstrukcji AKM. W roku 1977 na uzbrojenie W\u0119gierskiej Armii Ludowej przyj\u0119to taki karabinek, oznaczony AK-63 (wersj\u0119 ze sta\u0142\u0105 kolb\u0105 drewnian\u0105 oznaczono AK-63F, a wersja ze sk\u0142adan\u0105 kolb\u0105 zosta\u0142a oznaczona jako AK-63D).<br>Te karabinki oraz karabinki-granatniki AMP-69 zako\u0144czy\u0142y w\u0119giersk\u0105 lini\u0119 \u201eKa\u0142ach\u00f3w\u201d na nab\u00f3j 7,62 x 39 mm.<br><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przygoda W\u0119gr\u00f3w z karabinkami Ka\u0142asznikowa zacz\u0119\u0142a si\u0119 w roku 1957, kiedy w budapeszta\u0144skich zak\u0142ady Fegyver- \u00e9s G\u00e1zk\u00e9sz\u00fcl\u00e9kgy\u00e1r (FEG) rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 przygotowania do produkcji karabink\u00f3w AK na podstawie licencji. Po dw\u00f3ch&#8230; <a href=\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=3836\">Read more &raquo;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3869,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[96,36,70,69,22],"class_list":["post-3836","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gun1","tag-amd-65","tag-bron-i-amunicja","tag-kalashnikov","tag-kalasznikow","tag-mssikm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3836","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3836"}],"version-history":[{"count":25,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3836\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3868,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3836\/revisions\/3868"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3869"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3836"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3836"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3836"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}