{"id":3870,"date":"2024-02-23T12:13:50","date_gmt":"2024-02-23T11:13:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=3870"},"modified":"2024-02-23T15:34:59","modified_gmt":"2024-02-23T14:34:59","slug":"wszedobylski-makarow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=3870","title":{"rendered":"Wsz\u0119dobylski Makarow"},"content":{"rendered":"\n

Kiedy wynik II wojny \u015bwiatowej wydawa\u0142 si\u0119 coraz bardziej przes\u0105dzony, w ZSRR powr\u00f3cono do kwestii przezbrojenia piechoty w bro\u0144 nowej generacji. Wyci\u0105gni\u0119to przy tym wnioski z poprzedniej nieudanej pr\u00f3by (z lat 1939-40), z kt\u00f3rej \u201eosta\u0142 si\u0119\u201d jedynie pistolet maszynowy Szpagina (PPSz), a pozosta\u0142e wzorce albo nie zdo\u0142a\u0142y wej\u015b\u0107 do masowej produkcji (pistolet Wojewodina, karabin maszynowy Diegtiariewa DS-39), albo nie spe\u0142ni\u0142y pok\u0142adanych w nich nadziei, jak karabin Tokariewa SWT-40.
Uwzgl\u0119dniono tak\u017ce do\u015bwiadczenia wojenne, zgodnie z kt\u00f3rymi kluczow\u0105 cech\u0105 \u017co\u0142nierskiej broni powinna by\u0107 niezawodno\u015b\u0107 (i zwi\u0105zana z ni\u0105 prostota konstrukcji), skuteczno\u015b\u0107 ognia i niewielka masa. Poza tym, nawet dla rozrzutnej sowieckiej gospodarki, istotny by\u0142 tak\u017ce jednostkowy koszt produkcji, czyli maksymalnie uproszczona technologia.
R\u00f3wnolegle, wobec powojennej drastycznej redukcji si\u0142 zbrojnych, planowano tak\u017ce reorganizacj\u0119 pododdzia\u0142\u00f3w tak, aby mo\u017cliwe sta\u0142o si\u0119 realizowanie zada\u0144 bojowych mniejszymi liczebnie si\u0142ami, ale co najmniej tak samo skutecznie (a mo\u017ce i lepiej) ni\u017c dot\u0105d.
Wszystko to prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 m. in. na fundamentaln\u0105 decyzj\u0119 o wyposa\u017ceniu \u017co\u0142nierzy w karabinki automatyczne strzelaj\u0105ce nabojem po\u015brednim. Nowa bro\u0144 (docelowo sta\u0142 si\u0119 ni\u0105 karabinek Ka\u0142asznikowa – AK) mia\u0142a zast\u0105pi\u0107 trzy dotychczas u\u017cywane kategorie: karabiny powtarzalne, karabiny samopowtarzalne i pistolety maszynowe. Co wi\u0119cej, w karabinki automatyczne miano wyposa\u017cy\u0107 r\u00f3wnie\u017c m\u0142odszych oficer\u00f3w, dotychczas etatowo posiadaj\u0105cych wy\u0142\u0105cznie bro\u0144 kr\u00f3tk\u0105. To z kolei znaczy\u0142o, \u017ce odt\u0105d pistolety mia\u0142y stanowi\u0107 uzbrojenie pomocnicze, przeznaczone wy\u0142\u0105cznie do samoobrony na najbli\u017cszych odleg\u0142o\u015bciach oraz do wymuszania pos\u0142usze\u0144stwa. Odpowiednio wi\u0119c za\u0142o\u017cono, \u017ce nowe pistolety b\u0119d\u0105 mniejsze, l\u017cejsze i bardziej niezawodne od dotychczas u\u017cywanych TT, zachowuj\u0105c jednak ich pojemno\u015b\u0107 magazynka i si\u0142\u0119 ra\u017cenia (rozumian\u0105 jako energia pocisku i zdolno\u015b\u0107 jej oddania po trafieniu w cel, jednak bez nadmiernej, niepotrzebnej penetracji).<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Dwa pokolenia: z lewej pistolet Tokariewa TT ostatniej powojennej wersji wyprodukowany w roku 1948 (fot. autora), z prawej pistolet Makarowa PM wyprodukowany dziewi\u0119tna\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej (fot. war-russia.info \/ domena publiczna<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Konkurs og\u0142oszony w roku 1947, w kt\u00f3rym udzia\u0142 wzi\u0119\u0142o \u0142\u0105cznie 11 konstruktor\u00f3w, wygra\u0142 pistolet skonstruowany przez Niko\u0142aja F. Makarowa. Bro\u0144 by\u0142a do\u015b\u0107 mocno wzorowana na Waltherze PP (czego konstruktor bynajmniej nie ukrywa\u0142), a kluczem do sukcesu okaza\u0142a si\u0119 jej niezawodno\u015b\u0107 – podczas pr\u00f3b pistolet Makarowa mia\u0142 wielokrotnie mniej zaci\u0119\u0107 ni\u017c najlepsze w kolejno\u015bci pistolety konkurencyjne. W rezultacie, zosta\u0142 w roku 1951 przyj\u0119ty oficjalnie na uzbrojenie wojska, a nast\u0119pnie milicji, s\u0142u\u017cb bezpiecze\u0144stwa itd., pod nazw\u0105 „9 mm Pistoliet Makarowa wz. 51” („9-\u043c\u043c \u041f\u0438\u0441\u0442\u043e\u043b\u0435\u0442 \u041c\u0430\u043a\u0430\u0440\u043e\u0432\u0430 \u043e\u0431\u0440. 51”), w skr\u00f3cie „PM” („\u041f\u041c”), staj\u0105c si\u0119 drugim, obok Ka\u0142asznikowa, symbolem radzieckiej indywidualnej broni strzeleckiej okresu Zimnej Wojny.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Pistolet PM cz\u0119\u015bciowo roz\u0142o\u017cony. Fot. autora<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Nominalnie pistolet Makarowa mia\u0142 kaliber 9 mm, chocia\u017c w rzeczywisto\u015bci by\u0142o to 9,2 mm, a strzela\u0142 nabojem 9,25 x 18 mm, kt\u00f3ry znany jest powszechnie jako „nab\u00f3j 9 x 18 mm Makarowa”, mimo \u017ce sam Makarow nie mia\u0142 z jego powstaniem nic wsp\u00f3lnego (projektantem naboju by\u0142 Borys Siemin). Z pistoletu mo\u017cna by\u0142o prowadzi\u0107 celny ogie\u0144 na odleg\u0142o\u015b\u0107 do 50 metr\u00f3w, ale nab\u00f3j zachowywa\u0142 energi\u0119 wystarczaj\u0105c\u0105 do zabicia cz\u0142owieka na dystansie a\u017c do 350 metr\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Pistolety Makarowa sta\u0142y si\u0119 najbardziej rozpowszechnion\u0105 broni\u0105 kr\u00f3tk\u0105 w historii i utrzyma\u0142y ten status a\u017c do ko\u0144ca XX wieku (zdetronizowa\u0142 je dopiero Glock). Wyprodukowano ich \u0142\u0105cznie oko\u0142o 10 milion\u00f3w (z czego ponad 5 milion\u00f3w w ZSRR i oko\u0142o 5 milion\u00f3w w innych krajach). W trakcie produkcji wprowadzano kolejne zmiany technologiczne, dzi\u0119ki kt\u00f3rym pracoch\u0142onno\u015b\u0107 przy wytworzeniu jednego pistoletu z I\u017cewska zmniejszy\u0142a si\u0119 osiemnastokrotnie (!): z 90 roboczogodzin w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych do zaledwie 5 roboczogodzin w latach osiemdziesi\u0105tych.<\/p>\n\n\n\n

Pistolet\u00f3w PM u\u017cywa\u0142y si\u0142y zbrojne, policje, s\u0142u\u017cby specjalne i formacje paramilitarne kilkudziesi\u0119ciu kraj\u00f3w. \u201eMakarowy\u201d uczestniczy\u0142y w licznych konfliktach zbrojnych na ca\u0142ym \u015bwiecie, by\u0142y te\u017c (i niestety wci\u0105\u017c s\u0105…) ch\u0119tnie u\u017cywane przez terroryst\u00f3w. Jednego zawsze nosi\u0142 przy sobie najs\u0142ynniejszy z nich, legendarny \u201eSzakal\u201d czyli Ilicz Ramirez Sanchez. <\/p>\n\n\n\n

„Makarowy” lata\u0142y tak\u017ce w kosmos. W sk\u0142ad zestawu przetrwania \u201eGranat 6\u201d, jaki mia\u0142 ze sob\u0105 ka\u017cdy radziecki kosmonauta, wchodzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c pistolet PM wraz z odpowiednim zapasem amunicji. Dopiero po l\u0105dowaniu 19 marca 1965 w nieplanowanym miejscu (w uralskiej tajdze) i sp\u0119dzeniu tam\u017ce ponad doby w oczekiwaniu na ekip\u0119 ratownicz\u0105, za\u0142oga \u201eWoschoda 2\u201d – A. Leonow i P. Bielajew zaproponowa\u0142a, aby w zestawie zamieni\u0107 \u201eMakarowy\u201d na specjalnie opracowan\u0105 bro\u0144, nadaj\u0105ca si\u0119 lepiej do polowa\u0144 czy samoobrony przed du\u017cymi drapie\u017cnikami (docelowo sta\u0142 si\u0119 ni\u0105 trzylufowy \u201ed\u0142ugi\u201d pistolet TP-82).<\/p>\n\n\n\n

Mimo, \u017ce w Armii Rosyjskiej w 2003 roku „PM” zosta\u0142 oficjalnie zast\u0105piony pistoletem Jarygina („PJa”), wci\u0105\u017c jest produkowany, w kolejnych zmodyfikowanych i unowocze\u015bnionych wariantach. „Makarowy” wytwarzano tak\u017ce w Bu\u0142garii, w Chinach i w \u00f3wczesnej Niemieckiej Republice Demokratycznej. Pistolety niemieckie (licencj\u0119 zakupiono w 1956) nosi\u0142y oznaczenie „Pistole M” i powszechnie uwa\u017cano je za znacznie lepsze jako\u015bciowo od radzieckich PM z I\u017cewska. Bro\u0144 produkcji niemieckiej zewn\u0119trznie odr\u00f3\u017cnia si\u0119 od orygina\u0142\u00f3w czarnymi ok\u0142adkami chwytu (radzieckie „Makarowy” mia\u0142u ok\u0142adki br\u0105zowe z wyra\u017anie wyt\u0142oczon\u0105 gwiazdk\u0105). <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
„Pistole M”, czyli licencyjny PM wyprodukowany w roku 1963 w zak\u0142adach VEB Fahrzeug- und Jagdwaffenwerk \u201eErnst Th\u00e4lmann\u201c Suhl, NRD \/ DDR. Kabura sk\u00f3rzana, r\u00f3wnie\u017c produkcji wschodnioniemieckiej. Fot. autora<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

W Polsce, chc\u0105c unikn\u0105\u0107 kupienia licencji na PM, opracowano w\u0142asna podobn\u0105 konstrukcj\u0119 do tego samego naboju – nieszczeg\u00f3lnie udany pistolet P-64 („CZAK”).
<\/p>\n\n\n\n

Niewiele brakowa\u0142o te\u017c, aby to \u201eMakarow\u201d, a nie \u201eGlock\u201d, sta\u0142 si\u0119 symbolem \u201eplastikowego pistoletu XX wieku\u201d. W ramach prac nad zmniejszeniem ci\u0119\u017caru broni, na pocz\u0105tku lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych w Tule opracowano kilka prototyp\u00f3w, nosz\u0105cych wsp\u00f3lne oznaczenie TKB-023. By\u0142y to: dwa pistolety z szkieletem ze stopu aluminium, pistolet ze stopu tytanu oraz pistolet ze szkieletem wykonanym z kompozytu polimerowego (konstruktorem tego wariantu by\u0142 T. \u0141aszniew). Pierwszy z nich okaza\u0142 si\u0119 zbyt podatny na uszkodzenia mechaniczne, a drugi \u2013 nazbyt kosztowny. Z kolei pistolet ze szkieletem polimerowym, mimo bardzo obiecuj\u0105cych wynik\u00f3w pr\u00f3b fabrycznych i poligonowych, nie trafi\u0142 do produkcji seryjnej z do\u015b\u0107 banalnego powodu, mianowicie braku kompetencji przemys\u0142u do produkcji na skal\u0119 masow\u0105 wyprasek o wysokiej wytrzyma\u0142o\u015bci (bakelitowe ok\u0142adki chwyt\u00f3w do pistolet\u00f3w TT i podobne produkty, to jednak by\u0142a \u201eliga podw\u00f3rkowa\u201d w por\u00f3wnaniu z tym, co teraz by\u0142oby potrzebne). Poza tym wojsko do\u015b\u0107 mocno niepokoi\u0142o si\u0119 brakiem wiarygodnych danych o starzeniu si\u0119 polimer\u00f3w poddawanych ci\u0105g\u0142ym napr\u0119\u017ceniom. Obawiano si\u0119 po prostu, \u017ce ju\u017c po niewielu latach u\u017cytkowania pistolety pop\u0119kaj\u0105 albo wr\u0119cz rozsypi\u0105 si\u0119 (co w \u015bwietle do\u015bwiadcze\u0144 z pierwszymi polimerowymi magazynkami do karabink\u00f3w AK, nie by\u0142o obaw\u0105 a\u017c tak irracjonaln\u0105…)<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Pistolet TKB-023 z polimerowym szkieletem. Fot. via: \u0417\u0430\u043f\u0438\u0441\u043a\u0438 \u041e\u0440\u0443\u0436\u0435\u0439\u043d\u043e\u0433\u043e \u0416\u0443\u0440\u043d\u0430\u043b\u0438\u0441\u0442\u0430\/dzen.ru.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Na zako\u0144czenie warto tak\u017ce odnotowa\u0107, \u017ce Niko\u0142aj Makarow po skonstruowaniu pistoletu PM przerzuci\u0142 si\u0119 na \u201egrubsze kalibry\u201d. By\u0142 wsp\u00f3\u0142autorem 23 mm dzia\u0142ka lotniczego AM-23 (wsp\u00f3lnie z A. N. Afanasjewem), a tak\u017ce g\u0142\u00f3wnym projektantem przeciwpancernych system\u00f3w pocisk\u00f3w kierowanych 9K111 \u201eFagot\u201d oraz 9K113 \u201eKonkurs\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy wynik II wojny \u015bwiatowej wydawa\u0142 si\u0119 coraz bardziej przes\u0105dzony, w ZSRR powr\u00f3cono do kwestii przezbrojenia piechoty w bro\u0144 nowej generacji. Wyci\u0105gni\u0119to przy tym wnioski z poprzedniej nieudanej pr\u00f3by (z… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3911,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[36,97,22,98],"class_list":["post-3870","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gun1","tag-bron-i-amunicja","tag-makarow","tag-mssikm","tag-pistolet-pm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3870","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3870"}],"version-history":[{"count":39,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3870\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3919,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3870\/revisions\/3919"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3911"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3870"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3870"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3870"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}