{"id":4531,"date":"2024-08-10T16:36:14","date_gmt":"2024-08-10T14:36:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=4531"},"modified":"2026-07-11T17:54:15","modified_gmt":"2026-07-11T15:54:15","slug":"bello-italiano-pistolet-maszynowy-beretta-modello-1938a","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=4531","title":{"rendered":"Bello Italiano \u2013 pistolet maszynowy Beretta Modello 1938A."},"content":{"rendered":"\n

W\u0142oscy \u017co\u0142nierze walcz\u0105cy w obu wojnach \u015bwiatowych, s\u0105 cz\u0119sto traktowani w wielu potocznych opiniach z lekcewa\u017ceniem i u\u015bmieszkiem pob\u0142a\u017cania.<\/p>\n\n\n\n


Nic bardziej mylnego. \u017bo\u0142nierze ci zas\u0142u\u017cyli na ogromny szacunek, zw\u0142aszcza w okresie pierwszej wojny \u015bwiatowej, kiedy toczyli przez trzy lata (1915-18) walki w koszmarnych warunkach (wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 linii frontu przebiega\u0142a przez g\u00f3ry o wysoko\u015bciach do 3 000 metr\u00f3w), przeciwko przeciwnikom najwy\u017cszej klasy. Nie u\u0142atwia\u0142a im \u017cycia tak\u017ce niekompetencja w\u0142asnych dow\u00f3dc\u00f3w, na czele z g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cym, genera\u0142em Luigi Cadorna kt\u00f3ry, nawet na tle wielu \u00f3wczesnych \u201edow\u00f3dc\u00f3w-rze\u017anik\u00f3w\u201d, okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 osobnikiem wyj\u0105tkowo bezmy\u015blnym i aroganckim, a przy tym (co cz\u0119sto idzie w parze) \u015bwi\u0119cie przekonanym o w\u0142asnej wielko\u015bci.
Koszty jego g\u0142upoty ponosili zwykli \u017co\u0142nierze i m\u0142odsi oficerowie, kt\u00f3rych Cardorna rzuca\u0142 do kolejnych bezsensownych atak\u00f3w na austriackie pozycje w Dolomitach i Alpach Julijskich. Szczeg\u00f3lnie za\u017carte walki toczy\u0142y si\u0119 na niespe\u0142na stukilometrowym odcinku frontu nad g\u00f3rsk\u0105 rzek\u0105 Isonzo (obecnie Socza w S\u0142owenii), gdzie w ci\u0105gu kilkunastu miesi\u0119cy stoczono 12 bitew. \u0141\u0105czne straty wynios\u0142y tam niemal p\u00f3\u0142tora miliona \u017co\u0142nierzy, przy czym zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypada\u0142a na stron\u0119 w\u0142osk\u0105.
Ostatnia ze wspomnianych bitew nad Isonzo, dwunasta (znana tak\u017ce jako bitwa pod Caporetto), zako\u0144czy\u0142a si\u0119 katastrof\u0105 wojsk w\u0142oskich. \u017bo\u0142nierze po prostu mieli ju\u017c do\u015b\u0107 nieustannej rzezi i \u201ezag\u0142osowali nogami\u201d rzucaj\u0105c bro\u0144 i oddaj\u0105c si\u0119 masowo do niewoli. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, to w\u0142a\u015bnie po tej bitwie pewien m\u0142ody niemiecki oficer, podporucznik Erwin Rommel, otrzyma\u0142 najwy\u017csze \u00f3wczesne odznaczenie za wzi\u0119cie do niewoli o\u015bmiu tysi\u0119cy (!) \u017co\u0142nierzy w\u0142oskich jednego dnia.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Po lewej: front nad rzeka Isonzo (Alpy Julijskie), rok 1916. W\u0142oska armata wci\u0105gana na pozycj\u0119 w rejonie Krasji vrh (1 773 m). Operacj\u0105 dowodzi kapitan Filodotti (w centrum zdj\u0119cia, przytrzymuj\u0105cy si\u0119 drabinki linowej). Po prawej: leutnant Erwin Rommel nonszalancko pozuje do zdj\u0119cia po odznaczeniu najwy\u017cszym niemieckim orderem (chocia\u017c o francuskiej nazwie: \u201ePour la Merite\u201d) otrzymanym po bitwie pod Caporetto, 1917. Na mundurze widoczny jest tak\u017ce \u017belazny Krzy\u017c II klasy otrzymany dwa lata wcze\u015bniej za walki we Francji. Oba zdj\u0119cia: domena publiczna<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zwyci\u0119skie oddzia\u0142y austriackie i niemieckie po przerwaniu frontu wdar\u0142y si\u0119 g\u0142\u0119boko w terytorium W\u0142och, podchodz\u0105c a\u017c pod Wenecj\u0119. Front zatrzyma\u0142 si\u0119 tam na linii rzeki Piave. Dopiero w\u00f3wczas, wobec realnej mo\u017cliwo\u015bci przegrania wojny i pod silnym naciskiem francusko-brytyjskim, wyrzucono wreszcie Cadorn\u0119 ze stanowiska g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cego.
I sta\u0142 si\u0119 cud. Pod nowym dow\u00f3dztwem genera\u0142a Diaza, zdemoralizowana i pobita armia ponownie stan\u0119\u0142a do walki, a kraj ca\u0142a moc\u0105 wspar\u0142 jej wysi\u0142ek. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej si\u0142y Austro-W\u0119gier zosta\u0142y doszcz\u0119tnie rozgromione w bitwie pod Vittorio Veneto. CK wojsko posz\u0142o w rozsypk\u0119, a wkr\u00f3tce potem rozpad\u0142o si\u0119 i samo imperium Habsburg\u00f3w.
Takie by\u0142o t\u0142o wydarze\u0144, podczas kt\u00f3rych powsta\u0142a bro\u0144 strzelecka zupe\u0142nie nowej generacji. Jej prapocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 lat 1910 – 1915, kiedy we W\u0142oszech powsta\u0142a pierwsza w historii konstrukcja, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by sklasyfikowa\u0107 jako „pistolet maszynowy” i kt\u00f3rej u\u017cyto bojowo. Nazwano j\u0105 „Villar Perosa M15”, ale chocia\u017c faktycznie strzela\u0142a nabojami pistoletowymi (9 mm Glisenti), by\u0142a jednak w rzeczywisto\u015bci miniaturowym, podw\u00f3jnie sprz\u0119\u017conym lotniczym karabinem maszynowym, kt\u00f3ry mia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 do obrony tylnej strefy w samolotach dwuosobowych (obs\u0142ugiwa\u0142 j\u0105 obserwator). Mimo imponuj\u0105cej szybkostrzelno\u015bci 3 000 strza\u0142\u00f3w na minut\u0119 (po 1 500 z ka\u017cdej lufy), Villar Perosa zupe\u0142nie nie sprawdzi\u0142 si\u0119 jednak w tej roli. Amunicja pistoletowa by\u0142a za s\u0142aba do walk powietrznych, a w dodatku ma\u0142a pojemno\u015b\u0107 magazynk\u00f3w powodowa\u0142a, \u017ce wystrzeliwano je w ci\u0105gu jednej sekundy, po czym bro\u0144 wymaga\u0142a mozolnego prze\u0142adowywania.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
\u201ePistolet maszynowy\u201d Villa Perosa M15 w ca\u0142ej okaza\u0142o\u015bci i w wersji przeznaczonej dla piechoty. Oba zdj\u0119cia pochodz\u0105 z w\u0142oskiej instrukcji \u201ePistola Mitriagliatrice per Cartucce Regola Villar Perosa\u201d z roku 1916<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W tej sytuacji spr\u00f3bowano znale\u017a\u0107 dla M15 jakie\u015b inne zastosowanie. Po wyposa\u017ceniu w podstaw\u0119 i tarcz\u0119 (!), ten „pistolet maszynowy” trafi\u0142 do uzbrojenia w\u0142oskiej piechoty, gdzie jednak tak\u017ce nie zachwyci\u0142 – taki pseudo-karabin maszynowy nie by\u0142 po prostu nikomu do niczego potrzebny. Na szcz\u0119\u015bcie niekt\u00f3rzy z frontowych oficer\u00f3w zorientowali si\u0119, \u017ce na jego bazie mo\u017cna by si\u0119 pokusi\u0107 o opracowanie czego\u015b du\u017co bardziej przydatnego – jednoosobowej szybkostrzelnej broni, lekkiej i por\u0119cznej, kt\u00f3rej ogie\u0144 m\u00f3g\u0142by „wymiata\u0107” wrogie transzeje podczas szturm\u00f3w.
W rezultacie, w roku 1917 og\u0142oszono stosowny konkurs. Spo\u015br\u00f3d czterech propozycji, najwy\u017cej oceniono konstrukcj\u0119 36-letniego in\u017cyniera Tullio Marengoniego z firmy Pietro Beretta. Marengoniemu uda\u0142o si\u0119 wykorzysta\u0107 spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 podzespo\u0142\u00f3w Villar Perosy (przy okazji obni\u017caj\u0105c nadmiern\u0105 szybkostrzelno\u015b\u0107), kt\u00f3re po\u0142\u0105czy\u0142 z kolb\u0105 i elementami \u0142o\u017ca przepisowego karabinu piechoty Carcano M1891.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Na zdj\u0119ciu g\u00f3rnym: pistolet maszynowy Beretta Modello 1918 (eksponat ze zbior\u00f3w Museo Storico Italiano della Guerra w Rovereto). Bro\u0144 wyposa\u017cona jest w integralny bagnet, sk\u0142adany pod luf\u0119. Fot. Vittorio Vaglio, (https:\/\/smallarmsreview.com). Na zdj\u0119ciu dolnym: Beretta Modello18\/30, ju\u017c z magazynkiem zak\u0142adanym od do\u0142u. Fot. https:\/\/www.imfdb.org<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku 1918 jego konstrukcj\u0119, oznaczon\u0105 Beretta Modello 1918 skierowano do produkcji seryjnej. Pod sam koniec Wielkiej Wojny zosta\u0142a ona u\u017cyta bojowo przez w\u0142oskie oddzia\u0142y szturmowe „Arditi” podczas wspomnianej bitwy pod Vittorio Veneto. Obok niemieckiego Bergmanna M18, by\u0142 to wi\u0119c pierwszy „prawdziwy” pistolet maszynowy u\u017cyty w walce (chocia\u017c warto odnotowa\u0107, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 wyprodukowanych egzemplarzy nie by\u0142a tak naprawd\u0119 broni\u0105 maszynow\u0105, a jedynie samopowtarzaln\u0105).

Sukces konstrukcji spowodowa\u0142, \u017ce Marengoni w latach powojennych zaj\u0105\u0142 sie projektowaniem kolejnych, coraz doskonalszych modeli pistolet\u00f3w maszynowych. W roku 1935 przygotowa\u0142 kolejny prototyp, kt\u00f3ry trzy lata p\u00f3\u017aniej, po dopracowaniu, zosta\u0142 oficjalnie zaprezentowany odpowiednim w\u0142adzom. Co ciekawe, formalnie nosi\u0142 nazw\u0119 „karabinek automatyczny” – Moschetto Automatico Beretta Modello 38, czyli MAB 38. Jak w przypadku wielu innych pa\u0144stw w tym okresie, tak\u017ce i w\u0142oska generalicja nie wyrazi\u0142a jakiego\u015b szczeg\u00f3lnego entuzjazmu, za to broni\u0105 bardzo zainteresowali si\u0119 policjanci. Nowe pistolety maszynowe, zamiast do wojska, trafi\u0142y wi\u0119c na wyposa\u017cenie karabinier\u00f3w oraz policji kolonialnej („Polizia dell’Africa Italiana”).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Pistolet maszynowy Beretta Modello 1938A wyprodukowany w roku 1942, ukompletowany z magazynkami 20- i 40-nabojowym. Charakterystyczn\u0105 cech\u0105 broni jest brak osobnego prze\u0142\u0105cznika ognia. Jego rol\u0119 spe\u0142nia\u0142y dwa j\u0119zyki spustowe \u2013 przedni umo\u017cliwia\u0142 prowadzenie ognia pojedynczego, a tylny – seryjnego. Fot. autora<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Pierwsze zam\u00f3wienia ze strony armii pojawi\u0142y si\u0119 dopiero w roku 1941 – dla jednostek szturmowych strzelc\u00f3w alpejskich, dla spadochroniarzy oraz dla \u017candarmerii i faszystowskich batalion\u00f3w „Czarnych koszul”. Wojsko, jak to wojsko, za\u017cyczy\u0142o sobie oczywi\u015bcie zmian w konstrukcji (inny t\u0142umik p\u0142omienia \/ os\u0142abiacz podrzutu, usuni\u0119cie mocowania bagnetu) – i tak w roku 1941 pojawi\u0142 si\u0119 model M1938A, kt\u00f3ry przyj\u0119to do uzbrojenia jako standardowy. Spor\u0105 parti\u0119 tych pistolet\u00f3w maszynowych zakupi\u0142a tak\u017ce Rumunia, nie mog\u0105ca si\u0119 doczeka\u0107 produkcji w\u0142asnej broni tej klasy. Od roku 1942 zacz\u0119to tak\u017ce upraszcza\u0107 i „odchudza\u0107” konstrukcj\u0119 broni – co poskutkowa\u0142o modelami M38\/42, M38\/43 i kolejnymi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Na zdj\u0119ciu g\u00f3rnym widoczny jest napis na komorze zamkowej broni: MOSCHETTO-AUT-MOD.38A-CAL9-BREVETN828-428 i w drugim rz\u0119dzie: P.BERETTA-GARDONE VT-ITALIA-1942-XX (\u201eBrevet\u201d to numer patentu, natomiast \u201eGardone VT\u201d to skr\u00f3t pe\u0142nej nazwy miejscowo\u015bci Gardone Val Trompia \u2013 siedziby firmy Pietro Beretta. Tajemnicze \u201eXX\u201d to po prostu rok produkcji wg kalendarza faszystowskiego \u2013 dwudziesty rok rz\u0105d\u00f3w Mussoliniego zapisany cyframi rzymskimi). Widoczny jest tak\u017ce numer seryjny egzemplarza. Pistolety maszynowe produkowane na eksport do Rumunii nosi\u0142y na komorze napis w jednej linii: PISTOL MITRALERA \u201eP.BERETTA\u201d CAL9-MOD.38A. Na zdj\u0119ciu dolnym: lufa z os\u0142on\u0105 i os\u0142abiaczem podrzutu, bardzo przypominaj\u0105cym ameryka\u0144ski \u201eCutts Compensator\u201d od Thompsona M1928. Fot. autora<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Najwi\u0119ksza s\u0142awa broni przysz\u0142a, paradoksalnie, dopiero z chwil\u0105 kapitulacji W\u0142och w roku 1943. Zak\u0142ady Beretty w Gardone znalaz\u0142y si\u0119 w\u00f3wczas na kontrolowanych przez Niemc\u00f3w terenach na p\u00f3\u0142nocy kraju, gdzie powo\u0142ano tzw. W\u0142osk\u0105 Republik\u0119 Socjaln\u0105 (w kt\u00f3rej do w\u0142adzy powr\u00f3ci\u0142 Benito Mussolini), znan\u0105 powszechnie jako Republika Salo. Wojna domowa, kt\u00f3ra toczy\u0142a si\u0119 tam r\u00f3wnolegle z wojn\u0105 niemiecko-alianck\u0105, powodowa\u0142a, \u017ce Beretta produkowa\u0142a coraz wi\u0119ksze ilo\u015bci broni, kt\u00f3ra z kolei zyskiwa\u0142a tak\u017ce coraz wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107 u wszystkich uczestnik\u00f3w walk – faszystowskich milicjant\u00f3w, wojsk wiernych Mussoliniemu, ich sprzymierze\u0144c\u00f3w z Wehrmachtu i SS, ale tak\u017ce u walcz\u0105cych z nimi partyzant\u00f3w oraz w\u015br\u00f3d wojsk alianckich. Popularno\u015b\u0107 ta utrzyma\u0142a si\u0119 tak\u017ce przez wiele lat po wojnie, a kolejne wersje tej broni u\u017cywane by\u0142y we w\u0142oskich si\u0142ach zbrojnych a\u017c do pocz\u0105tku obecnego stulecia i by\u0142y tak\u017ce eksportowane do kilku odbiorc\u00f3w zagranicznych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Zdj\u0119cie g\u00f3rne: \u017co\u0142nierze jednostki \u201eRSI Antisom\u201d faszystowskiej Republiki Salo (ochotnicy z za\u0142\u00f3g unieruchomionych okr\u0119t\u00f3w), walcz\u0105cy w latach 1944-45 jako zwyk\u0142a piechota. Uzbrojenie stanowi\u0105 pistolety maszynowe Beretta M1938A, a na he\u0142mach M33 widoczna jest oznaka jednostki \u2013 tarcza herbowa z trzema rekinami. Zdj\u0119cie dolne: cz\u0142onkowie formacji paramilitarnej \u201cBrigate Nere\u201d pozuj\u0105cy ze swoimi Berettami. Zdj\u0119cie wykonano w roku 1944, gdy \u201cCzarne Brygady\u201d zajmowa\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie fizyczn\u0105 eliminacj\u0105 cywil\u00f3w, uznanych za przeciwnik\u00f3w Mussoliniego, nieszczeg\u00f3lnie pal\u0105c si\u0119 natomiast do walk w obronie Republiki Salo przed nacieraj\u0105cymi wojskami alianckimi. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce zamiast \u0142adownic na magazynki do pistolet\u00f3w maszynowych, m\u0142odzi wojacy nosz\u0105 \u0142adownice na naboje do karabink\u00f3w Carcano. Oba zdj\u0119cia: domena publiczna<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Beretta M1938 strzela\u0142a 9 mm nabojami pistoletowymi Parabellum i zasilana by\u0142a z magazynk\u00f3w pude\u0142kowych na 10, 20, 30 lub 40 naboi. Gniazdo magazynka mia\u0142o zasuwan\u0105 os\u0142onk\u0119 blaszan\u0105, chroni\u0105ca wn\u0119trze broni przed zanieczyszczeniami, kiedy magazynek nie by\u0142 podpi\u0119ty. Bro\u0144 posiada\u0142a dwa spusty – przedni do ognia pojedynczego i tylni do seryjnego oraz osobny bezpiecznik, unieruchamiaj\u0105cy zamek. Jej wad\u0105 by\u0142a spora masa, ale dzi\u0119ki temu bro\u0144 by\u0142a stabilna i bardzo celna podczas strzelania. Powszechnie chwalono jej niezawodno\u015b\u0107 i jako\u015b\u0107 wykonania.

Jako ciekawostk\u0119 na koniec, mo\u017cna doda\u0107, \u017ce akcja polskiej komedii „Giuseppe w Warszawie” z roku 1964 (z udzia\u0142em Antonio Cifariello, El\u017cbiety Czy\u017cewskiej i Zbigniewa Cybulskiego) osnuta jest wok\u00f3\u0142 przyg\u00f3d w\u0142oskiego \u017co\u0142nierza, kt\u00f3ry w okupowanej Warszawie usi\u0142uje odnale\u017a\u0107 swoj\u0105 bro\u0144 – w\u0142a\u015bnie Berett\u0119 (wersja M38\/42), skradzion\u0105 mu podczas wyjazdu urlopowego z frontu wschodniego, przez polski ruch oporu. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Sympatyczny Giuseppe Santucci (Antonio Cifarello) ze swoim pistoletem maszynowym Beretta M38\/42 w towarzystwie konspiratorki Marysi (El\u017cbieta Czy\u017cewska). Kadr z filmu \u201eGiuseppe w Warszawie\u201d w re\u017cyserii Stanis\u0142awa Lenartowicza, 1964<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W\u0142oscy \u017co\u0142nierze walcz\u0105cy w obu wojnach \u015bwiatowych, s\u0105 cz\u0119sto traktowani w wielu potocznych opiniach z lekcewa\u017ceniem i u\u015bmieszkiem pob\u0142a\u017cania. Nic bardziej mylnego. \u017bo\u0142nierze ci zas\u0142u\u017cyli na ogromny szacunek, zw\u0142aszcza w… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":4552,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[122,121,36,123,22,124],"class_list":["post-4531","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gun1","tag-beretta-m1938","tag-beretta-m38","tag-bron-i-amunicja","tag-modello-1938a","tag-mssikm","tag-pietro-beretta"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4531","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4531"}],"version-history":[{"count":29,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4531\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5844,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4531\/revisions\/5844"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4552"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4531"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4531"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4531"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}