Weteran Wielkiej Wojny<\/strong>
W chwili przyst\u0105pienia Wielkiej Brytanii do II wojny \u015bwiatowej (3 wrze\u015bnia 1939), jej podstawowym karabinem by\u0142 \u201eRifle No. 1 Mk III\u201d (czyli stary dobry Lee-Enfield SMLE, kt\u00f3rego nazw\u0119 zmieniono w 1926). Jego nast\u0119pca, oznaczony \u201eRifle No. 4\u201d mia\u0142 dopiero zosta\u0107 oficjalnie zaakceptowany w listopadzie tego roku, ale na masowe dostawy do wojska trzeba by\u0142o poczeka\u0107 jeszcze kolejne dwa lata. Do tego czasu na polach bitew dominowa\u0142y SMLE (mimo zmiany nazwy, ma\u0142o kto nazywa\u0142 je inaczej) i ich niezwykle d\u0142ugie, \u201emieczowe\u201d bagnety.
Bagnety te oficjalnie przyj\u0119to 30 stycznia 1908 r pod oznaczeniem „Sword, Pattern 1907 (Mark I)”. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce sta\u0142o si\u0119 to dopiero pi\u0119\u0107 lat po wprowadzeniu do wojska samego karabinu SMLE. Nowy bagnet, wzorowany na japo\u0144skim „Typ 30” do karabinu Arisaka, mia\u0142 wyr\u00f3wna\u0107 szanse brytyjskich piechur\u00f3w w starciach na bia\u0142\u0105 bro\u0144 z przeciwnikami uzbrojonymi w karabiny d\u0142u\u017csze ni\u017c SMLE.
Bagnet „Pattern 1907” mia\u0142 d\u0142ugo\u015b\u0107 21,75 cala (550 mm) i przepisow\u0105 mas\u0119 16,5 uncji (470 g), chocia\u017c w praktyce masa ta u r\u00f3\u017cnych producent\u00f3w waha\u0142a si\u0119 od 16 do 18 uncji (450 do 510 g). G\u0142ownia o d\u0142ugo\u015b\u0107 17 cali (430 mm) mia\u0142a z ka\u017cdej strony zbrocze, d\u0142ugie na 12 cali (305 mm) i zaczynaj\u0105ce si\u0119 3 cale (76 mm) od czubka. Bagnety kompletowano z prost\u0105 sk\u00f3rzan\u0105 pochw\u0105 ze stalowymi wzmocnieniami i \u017cabk\u0105 do noszenia na pasie.<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/1-scaled.jpg\")
<\/a>Nietypowe by\u0142o tak\u017ce mocowanie tego bagnetu na karabinie – z uwagi na konstrukcj\u0119 wylotu lufy SMLE, pier\u015bcie\u0144 mocuj\u0105cy na jelcu nie obejmowa\u0142 jej lecz umieszczony pod ni\u0105 wyst\u0119p. Ponadto bagnety \u201ePattern 1907\u201d wyprodukowane przed rokiem 1913 rokiem mia\u0142y zakrzywion\u0105 doln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 jelca (w formie haka). Przeznaczeniem tego elementu by\u0142o wychwytywanie i parowanie pchni\u0119\u0107 bagnetu wroga, jednak rozwi\u0105zanie to ju\u017c w roku 1913 uznano za niepraktyczne i zast\u0105piono prostsz\u0105 konstrukcj\u0105 (bagnety wcze\u015bniejszej produkcji sukcesywnie modyfikowano podczas napraw lub remont\u00f3w). W roku 1926 w zwi\u0105zku z generaln\u0105 zmian\u0105 oznakowani broni strzeleckiej i jej wyposa\u017cenia, bagnety \u201ePattern 1907\u201d przemianowano na \u201eBayonet No. 1 Mk. I\u201d. Podczas pierwszych trzech lat II wojny \u015bwiatowej u\u017cywane by\u0142y na wszystkich frontach, gdzie tylko walczyli \u017co\u0142nierze Imperium Brytyjskiego \u2013 od Norwegii po Singapur. Od roku 1942 zacz\u0119to je wycofywa\u0107, gdy do jednostek dotar\u0142y nowe karabiny Lee-Enfield No. 4 oraz przeznaczone do nich nowe bagnety, kt\u00f3re w niczym ju\u017c nie przypomina\u0142y zas\u0142u\u017conych \u201emieczy\u201d. Bagnety \u201eNo. 4 Mk. I\u201d wyprodukowane przez Singera charakteryzowa\u0142y si\u0119 bardzo wysok\u0105 jako\u015bci\u0105 wykonania. Konstrukcyjnie za\u015b bagnet ten by\u0142 jednolit\u0105 odkuwk\u0105, obrabian\u0105 nast\u0119pnie w procesie frezowania. Kompletowano go z pochw\u0105 i \u017cabk\u0105 nowego wzoru (\u201ePattern 1937\u201d). Bagnety \u201eNo. 4 Mk. II\u201d, podobnie jak poprzednie \u201eNo. 4 Mk. I\u201d, produkowano w Szkocji w firmie Singer Manufacturing. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 bagnet\u00f3w tej wersji powsta\u0142a jednak za granic\u0105 na brytyjskie zam\u00f3wienia \u2013 w Small Arms Ltd w Long Branch (Kanada) oraz w ameryka\u0144skiej wytw\u00f3rni Savage Arms w Chicopee (w stanie Massachusetts). Og\u00f3\u0142em te trzy fabryki wyprodukowa\u0142y oko\u0142o 3 milion\u00f3w bagnet\u00f3w No. 4 Mk. II, co daje ponad po\u0142ow\u0119 wszystkich bagnet\u00f3w \u201eNo. 4\u201d wszystkich wersji. Ostatnim i najbardziej uproszczonym modelem by\u0142 bagnet No. 4 Mk. III, w kt\u00f3rym gniazdo zatrzasku nie by\u0142o jednolite lecz spawane z kilku mniejszych odkuwek i wyprasek. Jedynym producentem tej wersji bagnetu by\u0142o przedsi\u0119biorstwo Joseph Lucas Ltd z Birmingham (\u0142\u0105cznie powsta\u0142o 196 200 egzemplarzy). Spo\u015br\u00f3d wszystkich modeli bagnet\u00f3w No. 4, t\u0119 wersj\u0119 wycofano w pierwszej kolejno\u015bci, ju\u017c w 1946 roku.<\/p>\n\n\n [Ci\u0105g dalszy artyku\u0142u tutaj: https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=4687i<\/a><\/em>]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jednym z element\u00f3w nierozerwalnie zwi\u0105zanych z wyzwalaniem Europy Zachodniej w latach 1944-45 sta\u0142 si\u0119 charakterystyczny bagnet brytyjskiego \u017co\u0142nierza, z racji wygl\u0105du nazwany \u201egwo\u017adziem\u201d. Co ciekawe jednak, British Army posz\u0142a na… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":4734,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[131,132,133,36,22,134],"class_list":["post-4685","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gun1","tag-bagnety","tag-bagnety-brytyjskie","tag-british-bayonets","tag-bron-i-amunicja","tag-mssikm","tag-pattern-1907"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4685","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4685"}],"version-history":[{"count":68,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4685\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5241,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4685\/revisions\/5241"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4734"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4685"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4685"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4685"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Podczas I wojny \u015bwiatowej w Wielkiej Brytanii wyprodukowano oko\u0142o 5 milion\u00f3w bagnet\u00f3w „Pattern 1907”. Producentami by\u0142y firmy Wilkinson Sword, Sanderson Brothers & Newbould Ltd, James A. Chapman, Robert Mole & Sons oraz Vickers Ltd, a tak\u017ce firmy w USA, Indiach i Australii (gdzie ich produkcja w firmie Lithgow Small Arms zako\u0144czy\u0142a si\u0119 dopiero w roku 1945).<\/p>\n\n\n\n<\/a>
Epoka \u201egwo\u017adzia\u201d, czyli bagnet No. 4<\/strong>
Ju\u017c wkr\u00f3tce po zako\u0144czeniu I wojny \u015bwiatowej, rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 wieloletnie badania, eksperymenty i pr\u00f3by wojskowe, maj\u0105ce na celu znalezienie nast\u0119pcy bagnetu \u201ePattern 1907\u201d. Nowy bagnet mia\u0142 by\u0107 pozbawiony wad poprzednika, zw\u0142aszcza nadmiernej d\u0142ugo\u015bci (kt\u00f3ra, cho\u0107 przyj\u0119ta w najlepszej wierze, w praktyce cz\u0119sto okazywa\u0142a si\u0119 niepotrzebna i niepraktyczna), mia\u0142 tak\u017ce by\u0107 zdecydowanie ta\u0144szy w produkcji. R\u00f3wnocze\u015bnie, wobec planowanego zast\u0105pienia karabin\u00f3w SMLE przez now\u0105 konstrukcj\u0119 (czyli docelowo \u201eRifle No. 4\u201d), zmieniono tak\u017ce spos\u00f3b mocowania nowego bagnetu tak, by odpowiada\u0142 parametrom tego karabinu.
I tak, ju\u017c po blisko 20 latach (!), bagnet przybra\u0142 finaln\u0105 i do\u015b\u0107 specyficzn\u0105 posta\u0107, z g\u0142owni\u0105 k\u0142uj\u0105c\u0105 o przekroju krzy\u017cowym i tulejowym mocowaniem na lufie karabinu. W listopadzie 1939 zosta\u0142 oficjalnie przyj\u0119ty do uzbrojenia wraz z \u201eKarabinem numer 4\u201d jako \u201eBayonet No. 4 Mk. I\u201d. Mia\u0142 d\u0142ugo\u015b\u0107 ca\u0142kowit\u0105 10 cali (254 mm) – czyli by\u0142 o ponad po\u0142ow\u0119 kr\u00f3tszy od poprzednika, przy czym d\u0142ugo\u015b\u0107 samej g\u0142owni wynosi\u0142a 8 cali (203 mm).
Seryjna produkcja tych bagnet\u00f3w rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 jednak dopiero w drugiej po\u0142owie 1941 roku i trwa\u0142a zaledwie kilka miesi\u0119cy. Ich jedynym producentem by\u0142a fabryka firmy Singer Manufacturing Co. (znany producent maszyn do szycia) po\u0142o\u017cona w Clydebank w Szkocji. Jednym z czynnik\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na jej wyb\u00f3r by\u0142o to, \u017ce Szkocja by\u0142a uwa\u017cana za region po\u0142o\u017cony poza zasi\u0119giem niemieckich bombowc\u00f3w. R\u00f3wnocze\u015bnie ulokowanie produkcji bagnet\u00f3w w firmie prywatnej, nie zwi\u0105zanej dotychczas z produkcj\u0105 militarn\u0105, zwalnia\u0142o moce przerobowe w wyspecjalizowanych wytw\u00f3rniach broni (nawiasem m\u00f3wi\u0105c, u Singera ulokowano tak\u017ce produkcje nowych pistolet\u00f3w maszynowych Sten Mk. I).<\/p>\n\n\n\n<\/a>
W pierwszej po\u0142owie 1942 bagnet \u201eNo. 4 Mk. I\u201d uznano jednak za nazbyt skomplikowany i drogi. Po wyprodukowaniu zaledwie 75 000 egzemplarzy zaprzestano jego produkcji i zast\u0105piono uproszczonym modelem \u201eNo. 4 Mk. II\u201d (z g\u0142owni\u0105 o przekroju ko\u0142owym, bez frezowania i o wyra\u017anie ni\u017cszej jako\u015bci wyko\u0144czenia), kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 nowym standardem, wytwarzanym w milionach sztuk.
Nowy profil g\u0142owni nada\u0142 bagnetowi docelowy i niepowtarzalny wygl\u0105d, z powodu kt\u00f3rego \u017co\u0142nierze natychmiast zacz\u0119li nazywa\u0107 go \u201egwo\u017adziem\u201d lub \u201e\u015bwiniobojem\u201d (\u201epig-sticker<\/em>\u201d). Poza tym niczego wi\u0119cej w procesie produkcji nie zmieniano, a ca\u0142y bagnet nadal stanowi\u0142 jednolit\u0105 odkuwk\u0119.<\/p>\n\n\n\n<\/a>
Ju\u017c pod koniec 1942 oceniono, \u017ce nawet dopiero co wprowadzone uproszczone bagnety No. 4 Mk. II mo\u017cna upro\u015bci\u0107 technologicznie jeszcze bardziej. Dotychczas bagnety te wytwarzano w postaci jednolitej odkuwki stalowej, a nowa modyfikacja (oznaczona No. 4 Mk. II*, co nale\u017ca\u0142o wymawia\u0107: \u201eNumber Four, Mark Two, Star<\/em>\u201d) sprowadza\u0142a si\u0119 do podzia\u0142u technologicznego bagnetu na dwa osobno kute elementy \u2013 g\u0142owni\u0119 oraz gniazdo, kt\u00f3re nast\u0119pnie \u0142\u0105czono spawaniem lub lutowaniem.
Ta zmiana umo\u017cliwi\u0142a produkowanie bagnet\u00f3w w kolejnych firmach, kt\u00f3re dot\u0105d nie mia\u0142y mo\u017cliwo\u015bci wykonywania odkuwek o do\u015b\u0107 skomplikowanych kszta\u0142tach. Zwi\u0119kszy\u0142o to og\u00f3ln\u0105 liczby dostawc\u00f3w i cz\u0119\u015bciowe zabezpieczy\u0142o przed ryzykiem utraty tych bagnet\u00f3w No. 4 Mk. II, kt\u00f3re produkowano w Kanadzie i USA (zatapianie statk\u00f3w p\u0142yn\u0105cych do Wielkiej Brytanii przez Atlantyk).
Zgodnie z powy\u017cszymi za\u0142o\u017ceniami, bagnety No. 4 Mk. II* produkowane by\u0142y w latach 1942 \u2013 1945 wy\u0142\u0105cznie przez firmy po\u0142o\u017cone na Wyspach. Trzy z nich znajdowa\u0142y si\u0119 w samej Anglii: Prince-Smith & Stells w Keighley (hrabstwo Yorkshire), Howard & Bullough w Accrington (hrabstwo Lancashire) oraz Lewisham Engineering w Ladywell (na obszarze administracyjnym Londynu). Czwartym producentem by\u0142a po\u0142o\u017cana w Irlandii P\u00f3\u0142nocnej firma Baird Manufacturing z Belfastu. Jako ciekawostk\u0119 mo\u017cna odnotowa\u0107, \u017ce Lewisham Engineering za\u0142o\u017cono w roku 1942 wy\u0142\u0105cznie w celu produkcji tych bagnet\u00f3w, a jej zak\u0142ad zbudowano od podstaw na miejscu zbombardowanego rok wcze\u015bniej klubu sportowego.
Z powy\u017cszej czw\u00f3rki najwi\u0119cej bagnet\u00f3w dostarczy\u0142 Prince-Smith & Stells (kontrakty opiewa\u0142y \u0142\u0105cznie na 1 057 515 sztuk). Produkcja ka\u017cdego z pozosta\u0142ych trzech nie przekroczy\u0142a 100 tysi\u0119cy egzemplarzy.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/a>