{"id":4687,"date":"2024-10-19T14:03:51","date_gmt":"2024-10-19T12:03:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=4687"},"modified":"2025-03-18T10:45:37","modified_gmt":"2025-03-18T09:45:37","slug":"miecze-gwozdzie-i-inne-wynalazki-brytyjskie-bagnety-dekady-1939-1949-dokonczenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=4687","title":{"rendered":"\u201eMiecze\u201d, \u201egwo\u017adzie\u201d i inne wynalazki. Brytyjskie bagnety dekady 1939 \u2013 1949 (doko\u0144czenie)"},"content":{"rendered":"\n

W roku 1942, kiedy do wojsk brytyjskich zacz\u0119\u0142y wreszcie trafia\u0107 znaczne ilo\u015bci karabin\u00f3w \u201eRifle No. 4\u201d wraz z „gwo\u017adziami”, s\u0142ynny dow\u00f3dca komandos\u00f3w, brygadier lord Lovat (Simon Fraser) za\u017c\u0105da\u0142 opracowania bagnetu tak\u017ce dla pistolet\u00f3w maszynowych Sten Mk II. Lovat, kt\u00f3remu bardzo zale\u017ca\u0142o na czasie, porozumia\u0142 si\u0119 bezpo\u015brednio z majorem Hearn-Cooperem (odpowiadaj\u0105cym za technologi\u0119 produkcji Sten\u00f3w), a ten szybko przygotowa\u0142 kilkana\u015bcie egzemplarzy na pr\u00f3b\u0119. Ich konstrukcja by\u0142a prosta – g\u0142owni\u0119 bagnetu No. 4 Mk II* przyspawano do blaszanej rurki ze spr\u0119\u017cyn\u0105 dociskow\u0105. Ca\u0142o\u015b\u0107 nieco przypomina\u0142a monstrualn\u0105 nasadk\u0119 od wiecznego pi\u00f3ra, ale ca\u0142kiem dobrze trzyma\u0142a si\u0119 po nasuni\u0119ciu na luf\u0119 Stena (zaczep spr\u0119\u017cyny \u201ekotwi\u0142 si\u0119\u201d w jednym z otwor\u00f3w wentylacyjnych os\u0142ony lufy).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
\u201eBayonet, Sten 9 mm M\/C, Mk. I\u201d. Skr\u00f3t M\/C oznacza \u201eMachine Carbine\u201d, jak w\u00f3wczas klasyfikowano Stena. Producent nieznany (brak oznacze\u0144 identyfikuj\u0105cych). Fot. Imperial War Museum WEA 522, IWM Non Commercial Licence<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Bagnety spodoba\u0142y si\u0119 komandosom, kt\u00f3rzy szybko poprosili o wi\u0119cej. I w tym momencie do akcji wkroczy\u0142a wojskowa biurokracja w ca\u0142ej swojej krasie. Realizacj\u0119 projektu zablokowano, major Hearn-Cooper zosta\u0142 solidnie \u201eprzeczo\u0142gany\u201d przez zwierzchnik\u00f3w za dzia\u0142anie poza procedurami zam\u00f3wie\u0144 wojskowych, a po kilku miesi\u0105cach\u2026 ten sam dok\u0142adnie bagnet oficjalnie standaryzowano jako \u201eBayonet, Sten 9 mm M\/C, Mk. I\u201d i rozpocz\u0119to jego produkcj\u0119, tym razem ju\u017c w zgodzie z papierami, podpisami i piecz\u0105tkami. Trzy firmy: Grundy Ltd (w Teddington), Lines Brothers (Londyn) oraz N J Edwards Ltd (Sutton w hrabstwie Surrey) wyprodukowa\u0142y ich \u0142\u0105cznie oko\u0142o 75 tysi\u0119cy sztuk, a ca\u0142\u0105 t\u0119 histori\u0119 mo\u017cna podsumowa\u0107 kr\u00f3tko: \u201eco tam wojna i pilne potrzeby, porz\u0105dek musi by\u0107!\u201d.
Przy Stenach Mk. V \/ Mk. 5 nie pope\u0142niono ju\u017c takiego b\u0142\u0119du, od razu przystosowuj\u0105c je do monta\u017cu standardowych bagnet\u00f3w No. 4 wszystkich wersji.<\/p>\n\n\n\n

W ca\u0142ej historii bagnet\u00f3w No. 4 najciekawsze by\u0142o to, \u017ce z teoretycznego punktu widzenia by\u0142y one bliskie idea\u0142u \u2013 skuteczne, wytrzyma\u0142e, odporne i tanie. Tyle tylko, \u017ce \u017co\u0142nierze uwa\u017cali je za beznadziejne i to z jednego prostego powodu: poza k\u0142uciem wroga (co w praktyce zdarza\u0142o si\u0119 raczej rzadko) nie nadawa\u0142y si\u0119 do niczego innego (zw\u0142aszcza do wykonywania codziennych praktycznych czynno\u015bci gospodarczych, takich jak ci\u0119cie, krojenie itp.) .

Bagnet No. 5 czyli powr\u00f3t zdrowego rozs\u0105dku<\/strong>
W roku 1944 w inwentarzu British Army pojawi\u0142a si\u0119 kolejna odmiana karabinu Lee-Enfield, mianowicie \u201eRifle No. 5\u201d. Skr\u00f3cenie lufy w tym karabinie wymusi\u0142o instalacj\u0119 do\u015b\u0107 poka\u017anego sto\u017ckowego t\u0142umika p\u0142omienia, a to z kolei uniemo\u017cliwi\u0142o korzystanie ze standardowego bagnetu No. 4. Opracowanie nowej konstrukcji potraktowano przy okazji tak\u017ce jako dobry pow\u00f3d do zmiany g\u0142owni \u2013 miejsce \u201egwo\u017adzia\u201d zaj\u0119\u0142o teraz eleganckie i praktyczne ostrze, wzorowane na kszta\u0142cie no\u017ca traperskiego \u201eBowie-knife\u201d. D\u0142ugo\u015b\u0107 g\u0142owni bagnetu, oznaczonego No. 5 Mk. I, wynosi\u0142a 7,875 cala (200 mm), a d\u0142ugo\u015b\u0107 ca\u0142ego bagnetu \u2013 11,875 cala (298 mm).
Tym razem by\u0142 to przys\u0142owiowy strza\u0142 w dziesi\u0105tk\u0119. \u017bo\u0142nierze natychmiast docenili nowy bagnet, kt\u00f3ry zd\u0105\u017cy\u0142 jeszcze wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w ko\u0144cowych dzia\u0142aniach II wojny \u015bwiatowej, a po niej sta\u0142 si\u0119 wzorcem dla kolejnych modeli, przeznaczonych docelowo dla karabin\u00f3w L1A1 (czyli licencyjnej \u201ecalowej\u201d wersji FN FAL). Co jeszcze ciekawsze, charakterystyczny kszta\u0142t g\u0142owni i ostrza sta\u0142 si\u0119 tak\u017ce inspiracj\u0105 dla wielu innych kraj\u00f3w (\u015blad tej inspiracji mo\u017cna dostrzec tak\u017ce i w radzieckich bagnetach 6H3 i 6H4 przeznaczonych do karabink\u00f3w Ka\u0142asznikowa).
Bagnety No. 5 produkowano wy\u0142\u0105cznie na terenie Wielkiej Brytanii, w czterech firmach: Wilkinson Sword (Londyn), Viners Ltd (Sheffield), Elkington & Co (Birmingham) oraz Radcliffe (Manchester). \u0141\u0105cznie powsta\u0142o tam 316 122 egzemplarze. Po wojnie produkowa\u0142 je tak\u017ce R.O.F. Poole (hrabstwo Dorsetshire), Sterling Ltd (Basingstoke) oraz Rifle Factory Ishapore (Indie).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Bagnet karabinu No. 5 Mk. 1, tzw. \u201edrugiej odmiany\u201d z ok\u0142adzinami r\u0119koje\u015bci mocowanymi na dwie \u015bruby. Egzemplarz wyprodukowany przez firm\u0119 Radcliffe (widoczne oznaczenie kodowe producenta \u201eN187\u201d, a tak\u017ce znak kontroli technicznej i \u201estrza\u0142ka\u201d akceptacji wojskowej). Przepisowa dla tej wersji, oryginalna pochwa Mk. 1. \u017babka w wersji dla wojsk walcz\u0105cych w Azji, w kolorze \u201cJungle Green\u201d, wyprodukowana w 1945 roku przez firm\u0119 M. Wright & Sons Ltd (jest na niej stempel producenta, rok produkcji, \u201estrza\u0142ka\u201d odbioru wojskowego i numer indywidualny). Fot. autora<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n


Co za du\u017co, to niezdrowo – bagnet No. 7 <\/strong>
Stare powiedzenie m\u00f3wi, \u017ce lepsze jest wrogiem dobrego. Historia dw\u00f3ch kolejnych modeli brytyjskich bagnet\u00f3w jest tego doskona\u0142\u0105 ilustracj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Id\u0105c za ciosem, decydenci uznali, \u017ce skoro nowy bagnet No. 5 zyska\u0142 tak powszechn\u0105 akceptacj\u0119, by\u0142oby nierozs\u0105dne ogranicza\u0107 jego zastosowanie tylko do \u201eRifle No. 5\u201d, kt\u00f3re w wojsku stanowi\u0142y mniejszo\u015b\u0107, a poza tym do\u015b\u0107 szybko zacz\u0119\u0142y by\u0107 wycofywane (wi\u0119cej o tym w artykule: \u201eOstatni z rodu. Lee-Enfield Rifle No. 5\u201d, link:  https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=4021<\/a> ). W og\u00f3le temat brytyjskiej broni strzeleckiej w pierwszych latach powojennych i zwi\u0105zanych z tym zawirowa\u0144 decyzyjnych, wart jest osobnego artyku\u0142u, natomiast tu tylko trzeba odnotowa\u0107, \u017ce po wojnie magazyny zawalone by\u0142y Lee-Enfieldami r\u00f3\u017cnych modeli, a r\u00f3wnocze\u015bnie trwa\u0142y prace nad karabinami nowej generacji, kt\u00f3re mia\u0142y zapewni\u0107 \u017co\u0142nierzom British Army przewag\u0119 ogniow\u0105 nad ka\u017cdym przeciwnikiem (docelowo mia\u0142y to by\u0107 karabiny E.M.1) . Co za\u015b si\u0119 tyczy bagnet\u00f3w, to kto\u015b wpad\u0142 na pomys\u0142 genialny w swojej prostocie \u2013 aby na bazie udanego \u201eNo. 5\u201d opracowa\u0107 tak\u0105 konstrukcj\u0119, kt\u00f3r\u0105 b\u0119dzie mog\u0142a s\u0142u\u017cy\u0107 jako bardzo praktyczny n\u00f3\u017c, ale zarazem da si\u0119 j\u0105 za\u0142o\u017cy\u0107 na luf\u0119 broni tak, jak \u201egwo\u017adzie\u201d .<\/p>\n\n\n\n

Rezultatem by\u0142o cude\u0144ko \u2013 \u201eBayonet No. 7\u201d. Jego niezwyk\u0142o\u015b\u0107 polega\u0142a na konstrukcji r\u0119koje\u015bci, kt\u00f3rej tylna cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142a obrotowa i blokowana zatrzaskiem. Kiedy r\u0119koje\u015b\u0107 by\u0142a w po\u0142o\u017ceniu \u201enormalnym\u201d, \u017co\u0142nierz mia\u0142 do swojej dyspozycji wspomniany doskona\u0142y n\u00f3\u017c, a po obr\u00f3ceniu ty\u0142u chwytu, ujawnia\u0142o si\u0119 tulejowe gniazdo umo\u017cliwiaj\u0105ce nasadzenie go jako bagnetu na luf\u0119 E.M.1, \u201eLee-Enfielda No. 4\u201d, albo \u201eStena Mk 5\u201d.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
\u201eBayonet No. 7\u201d wyprodukowany przez Elkington & co Ltd. z Birmingham ju\u017c po wojnie, najprawdopodobniej w 1946 (na r\u0119koje\u015bci znajduje si\u0119 kod wytw\u00f3rcy: M78). Bagnety \u201eNo. 7\u201d tego producenta s\u0105 do\u015b\u0107 rzadkie, gdy\u017c powsta\u0142o ich tylko 20 000 (z ok. 176 000 wyprodukowanych \u0142\u0105cznie). Ok\u0142adki r\u0119koje\u015bci, o specyficznym rdzawoczerwonym kolorze wykonane s\u0105 z laminatu Paxolin (produkcji firmy Tufnol z Birmingham). Pochwa identyczna, jak do bagnet\u00f3w No. 5, \u017cabka \u201ePattern 1937\u201d produkcji brytyjskiej (Barrow, Hepburn & Gale Ltd) z roku 1943 . Na zdj\u0119ciach widoczne s\u0105 oba po\u0142o\u017cenia r\u0119koje\u015bci, przy czym na jednym z nich czerwonym k\u00f3\u0142kiem zaznaczono wspomniany ni\u017cej \u00f3w nieszcz\u0119sny zatrzask. <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Wszystko by\u0142oby pi\u0119knie, gdyby nie polityka oraz drobny b\u0142\u0105d konstrukcyjny. Polityka objawi\u0142a si\u0119 w postaci decyzji o rezygnacji z ju\u017c przyj\u0119tego  karabinu E.M.1, natomiast b\u0142\u0105d konstrukcyjny uniemo\u017cliwi\u0142 u\u017cycie nowego bagnetu z karabinami \u201eNo. 4\u201d oraz Stenami. Okaza\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce z powodu wadliwie zaprojektowanego zatrzasku na r\u0119koje\u015bci, opuszczaj\u0105cy luf\u0119 pocisk \u201eociera\u0142 si\u0119\u201d o niego i nieco wybity z toru potrafi\u0142 uderzy\u0107 w pier\u015bcie\u0144 na jelcu. W rezultacie bagnety \u201eNo. 7\u201d szybko wycofano i do podobnych pomys\u0142\u00f3w definitywnie si\u0119 zniech\u0119cono\u2026<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Ciekawostka zwi\u0105zana z bagnetem „No. 7” \u2013 strona z wydrukowanej ju\u017c i gotowej do rozpowszechniania wojskowej instrukcji obs\u0142ugi i konserwacji karabinu E.M.1, kt\u00f3ry ostatecznie nie wszed\u0142 do uzbrojenia British Army. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na nieco inne („g\u0142\u0119bsze”) mocowanie bagnetu ni\u017c w przypadku karabinu „No. 4”. Wygl\u0105da na to, \u017ce dzi\u0119ki temu wyeliminowany by\u0142by problem zak\u0142\u00f3cania toru lotu pocisku przez zatrzask Fot. autora<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Jedyn\u0105 formacj\u0105, w kt\u00f3rej bagnety No. 7 utrzyma\u0142y si\u0119 nieco d\u0142u\u017cej, by\u0142y elitarne pu\u0142ki Gwardii. Nie wykorzystywano ich tam jednak w charakterze bagnet\u00f3w bojowych, a jedynie podczas defilad, parad, ceremonialnych wart itp. \u2013 czyli wsz\u0119dzie tam, gdzie liczy\u0142 si\u0119 efektowny widok, ale gdzie nie przewidywania strzelania.

Bagnet No. 9, czyli koniec epoki<\/strong>
O ile bagnet \u201eNo. 7\u201d mo\u017cna uzna\u0107 za zmarnowan\u0105 realizacj\u0119 dobrego w sumie pomys\u0142u, o tyle \u201eNo. 9\u201d by\u0142 od samego pocz\u0105tku skazany na pora\u017ck\u0119. Stanowi\u0142 bowiem pr\u00f3b\u0119 po\u0142\u0105czenia sensownej g\u0142owni (od bagnetu No. 5) oraz bezsensownej \u201er\u0119koje\u015bci\u201d (czyli gniazda od \u201egwo\u017adzia\u201d) i – jak si\u0119 okaza\u0142o – sta\u0142 si\u0119 tak\u017ce ostatnim bagnetem, ko\u0144cz\u0105cym lini\u0119 rozwojow\u0105 \u201egwo\u017adzi\u201d. No i podobnie jak one, by\u0142 tak\u017ce powszechnie nielubiany przez \u017co\u0142nierzy \u2013 bo mimo uniwersalnej g\u0142owni, nadal nie bardzo by\u0142o jak go wygodnie trzyma\u0107\u2026
Tym niemniej, \u201eBayonet No. 9\u201d standaryzowano w roku 1947. Produkowa\u0142y go dwie wytw\u00f3rnie kr\u00f3lewskie: pocz\u0105tkowo R.O.F. Poole (200 000 egzemplarzy), a od 1949 do 1956 – R.S.A.F. Enfield (kolejne 400 000). Do tego dosz\u0142o trzech dostawc\u00f3w prywatnych (G. Buggins z Redditch, Francis & Barnett z Coventry oraz Byfords z West Bromwich), kt\u00f3rzy wyprodukowali pewn\u0105, relatywnie niewielk\u0105 ich liczb\u0119, dzisiaj niestety praktycznie niemo\u017cliw\u0105 do ustalenia.
Do bagnet\u00f3w tych stosowano pochwy i \u017cabki identyczne, jak do bagnet\u00f3w \u201eNo. 5\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
\u201eBayonet No. 9\u201d wyprodukowany w roku 1949 przez R.O.F. Poole. Na grzbiecie gniazda znajduj\u0105 si\u0119 znaki producenta (litera P w okr\u0119gu), rok produkcji, \u201estrza\u0142ki\u201d odbioru wojskowego oraz symbol T6R (znaczenie nieznane). G\u0142ownia czerniona na odcinku pierwszych pierwszych 1,5 cm. Fot. autora<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

[Cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza artyku\u0142u dost\u0119pna jest tutaj: https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=4685]<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W roku 1942, kiedy do wojsk brytyjskich zacz\u0119\u0142y wreszcie trafia\u0107 znaczne ilo\u015bci karabin\u00f3w \u201eRifle No. 4\u201d wraz z „gwo\u017adziami”, s\u0142ynny dow\u00f3dca komandos\u00f3w, brygadier lord Lovat (Simon Fraser) za\u017c\u0105da\u0142 opracowania bagnetu… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":4780,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[133,36,135,99,22],"class_list":["post-4687","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gun1","tag-british-bayonets","tag-bron-i-amunicja","tag-brytyjskie-bagnety","tag-lee-enfield","tag-mssikm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4687","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4687"}],"version-history":[{"count":40,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4687\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5242,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4687\/revisions\/5242"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4780"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4687"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4687"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4687"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}