{"id":4906,"date":"2024-12-11T20:22:30","date_gmt":"2024-12-11T19:22:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=4906"},"modified":"2024-12-11T20:34:02","modified_gmt":"2024-12-11T19:34:02","slug":"opowiesc-o-pistolecie-tt-czyli-wielka-kariera-niechcianej-broni-dokonczenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=4906","title":{"rendered":"Opowie\u015b\u0107 o pistolecie TT, czyli wielka kariera niechcianej broni. Doko\u0144czenie"},"content":{"rendered":"\n

Hamulce rozp\u0119dzonej produkcji broni kr\u00f3tkiej zacz\u0119to wciska\u0107 wiosn\u0105 1945 roku. W marcu zdj\u0119to z produkcji rewolwery Nagan, a niebawem drastycznie zmniejszono te\u017c plany produkcji pistolet\u00f3w TT. Niemniej po zako\u0144czeniu wojny i po demobilizacji pozosta\u0142y ich setki tysi\u0119cy. Cz\u0119\u015b\u0107 pow\u0119drowa\u0142a do bratnich armii, a ca\u0142kiem spora pula po przegl\u0105dach i remontach trafi\u0142a do magazyn\u00f3w, tworz\u0105c zapasy mobilizacyjne. Na potrzeby powojennego wojska (przemianowanego w 1948 na Ami\u0119 Radzieck\u0105) utrzymywano do\u015b\u0107 niewielk\u0105 bie\u017c\u0105c\u0105 produkcj\u0119, tym razem k\u0142ad\u0105c du\u017co wi\u0119kszy nacisk na jej jako\u015b\u0107. Ponowy skok ilo\u015bciowy nast\u0105pi\u0142 od roku 1950, co by\u0142o zwi\u0105zane ze wzrostem napi\u0119cia mi\u0119dzynarodowego po wybuchu wojny korea\u0144skiej. W mi\u0119dzyczasie, w drugiej po\u0142owie lat czterdziestych, zmieniono tak\u017ce uk\u0142ad naci\u0119\u0107 na zamku, na wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 drobniejszych, u\u0142atwiaj\u0105cych jego odci\u0105ganie. Przywr\u00f3cono te\u017c pi\u0119cioramienne gwiazdy, otoczone literami \u201eCCCP\u201d na ok\u0142adkach chwytu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Pistolet TT-33 numer seryjny KS225 (cyrylic\u0105: KC225), wyprodukowany w I\u017cewsku w drugiej po\u0142owie maja 1948 (pierwsza litera w numerze seryjnym – „K” oznacza produkcj\u0119 z maja, druga oznacza kolejno\u015b\u0107 bloku serii produkcyjnej). Pistolet w latach p\u00f3\u017aniejszych przeszed\u0142 remont w I Arsenale GRAU w mie\u015bcie Ba\u0142aklija (po\u0142o\u017conym na Ukrainie, na po\u0142udniowy wsch\u00f3d od Charkowa), co zosta\u0142o potwierdzone biciami Arsena\u0142u i specyficznych pr\u00f3b odbiorczych po remoncie.). Fot. autora<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Tym niemniej podczas ponad kolejnych dwudziestu lat powojennej produkcji, ani nie poprawiono, ani nawet nie podj\u0119to powa\u017cnych pr\u00f3b poprawy najpowa\u017cniejszej wady pistoletu \u2013 sposobu (a raczej braku) jego zabezpieczenia. Natomiast ju\u017c w 1945 og\u0142oszono kolejny konkurs na pistolet nowej generacji. Tym razem wymagania by\u0142y do b\u00f3lu pragmatyczne \u2013 nacisk po\u0142o\u017cono na niezawodno\u015b\u0107, celno\u015b\u0107 i skupienie, bezpiecze\u0144stwo oraz wygod\u0119 obs\u0142ugi, a o \u201estrzelaniu przez szczeliny obserwacyjne\u201d i tym podobnych wodotryskach nikt nie o\u015bmieli\u0142 si\u0119 nawet wspomnie\u0107. Oczywi\u015bcie Tokariew wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 i w tym konkursie, ale tym razem palma pierwsze\u0144stwa pow\u0119drowa\u0142a do m\u0142odszego pokolenia \u2013 w 1948 wyprodukowano pr\u00f3bn\u0105 seri\u0119 pistolet\u00f3w konstrukcji Niko\u0142aja Makarowa, uznanych za najlepsze. Po pr\u00f3bnej eksploatacji w wojsku, \u201eMakarowy\u201d (tu jest link do artyku\u0142u o tym pistolecie<\/a>) oficjalnie przyj\u0119to do uzbrojenia w 1951 roku pod oznaczeniem \u201ePM\u201d, ale poczciwe \u201eTT\u201d produkowano nadal, a\u017c do 1967 (czyli jeszcze przez 15 lat) i w\u0142a\u015bciwie nie bardzo wiadomo, dlaczego\u2026
Co wi\u0119cej, w mi\u0119dzyczasie, produkcj\u0119 \u201eTetetek\u201d podejmowa\u0142y kolejne kraje, oczywi\u015bcie te, kt\u00f3re po 1945 znalaz\u0142y si\u0119 w rodzinie bratnich narod\u00f3w, uszcz\u0119\u015bliwionej mi\u0119dzy innymi wprowadzeniem radzieckiej amunicji jako standardu .
Ju\u017c w 1947 produkcj\u0119 uruchomiono w Fabryce Broni w Radomiu. Wie\u015b\u0107 gminna niesie, \u017ce polscy in\u017cynierowie po zapoznaniu si\u0119 z licencyjn\u0105 dokumentacj\u0105 i przyjrzawszy si\u0119 oryginalnym \u201eTetetkom\u201d, wykonali w\u0142asn\u0105 analiz\u0119 tolerancji wymiarowych poszczeg\u00f3lnych cz\u0119\u015bci oraz podzespo\u0142\u00f3w broni i nieco owe tolerancje skorygowali. Ta niezauwa\u017calna na zewn\u0105trz zmiana wp\u0142yn\u0119\u0142a korzystnie na jako\u015b\u0107 dzia\u0142ania i niezawodno\u015b\u0107 pistoletu. Nie bez znaczenia by\u0142o te\u017c rygorystyczne przestrzeganie norm i wymaga\u0144 technologicznych \u2013 w ka\u017cdym razie jako\u015b tak si\u0119 sta\u0142o, \u017ce \u201epolskie\u201d TT uznawano za lepsze od orygina\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Pistolet PW wz. 33 o numerze seryjnym H5950, wyprodukowany w zak\u0142adzie nr 1 ZZWM w Radomiu w roku 1949 (ostatni rok, w kt\u00f3rym producent oznacza\u0142 jeszcze swoje wyroby tradycyjnym przedwojennym logo). Bro\u0144 po latach u\u017cytkowania przesz\u0142a remont, kt\u00f3rego \u015blady wida\u0107 na zamku i szkielecie. Fot. autora.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Z kolei zauwa\u017caln\u0105 na zewn\u0105trz zmian\u0105 by\u0142o ozdobienie pistolet\u00f3w przedwojennym logo Fabryki Broni, a tak\u017ce stylizowanym symbolem \u201ePW\u201d, kt\u00f3re oficjalnie oznacza\u0142o skr\u00f3t od \u201ePistolet Wojskowy\u201d, a w kt\u00f3rym przy odrobinie wyobra\u017ani i dobrej woli mo\u017cna by\u0142o dopatrze\u0107 si\u0119 nawi\u0105zania do s\u0142ynnej kotwiczki. Przypadek to, czy nie \u2013 ju\u017c chyba nie spos\u00f3b doj\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

W ka\u017cdym razie nawi\u0105zywanie do tradycji Fabryki sko\u0144czy\u0142o si\u0119 z ko\u0144cem lat czterdziestych. Od 1950 pistolet oznaczano nowym symbolem \u2013 liczb\u0105 \u201e11\u201d w owalu. Co prawda \u201estare\u201d ok\u0142adki stosowano a\u017c do wyczerpania zapas\u00f3w, ale wkr\u00f3tce stalinowski walec wyr\u00f3wna\u0142 i to.

Dwa lata p\u00f3\u017aniej ni\u017c Polska, licencyjn\u0105 produkcj\u0119 pistoletu TT podj\u0119\u0142y W\u0119gry. Bro\u0144 w\u0119gierska, oznaczona M.48, mia\u0142a zamek z drobniejszymi naci\u0119ciami, a na ok\u0142adkach chwytu znalaz\u0142 si\u0119 herb W\u0119gierskiej Republiki Ludowej (w wersji z okresu rz\u0105d\u00f3w stalinowca M. Rakosiego).

W po\u0142owie lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych w zak\u0142adach FEG w Budapeszcie opracowano interesuj\u0105ca wersj\u0119 Tokariewa, zwi\u0105zan\u0105 z kontraktem na dostarczenie 30 tysi\u0119cy sztuk pistolet\u00f3w do Egiptu (przy okazji ciekawostka \u2013 nieco wcze\u015bniej s\u0105siedni kraj wschodniego bloku, mianowicie Czechos\u0142owacja, dostarcza\u0142 bro\u0144 do \u2026 Izraela).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Pistolet TT-9P \/ \u201eTokagypt 58\u201d kal. 9 mm numer seryjny E08150, wyprodukowany w 1958 (pierwszy rok produkcji) w zak\u0142adach FEG Budapest. Fot. www.hungariae.com<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zgodnie z wymaganiami Egipcjan, in\u017cynier Ambrus Balogh z FEG przekonstruowa\u0142 pistolet pod nab\u00f3j 9 x 19 mm Parabellum i wprowadzi\u0142 zewn\u0119trzny bezpiecznik skrzyde\u0142kowy. Pistolet oznaczono TT-9P, ale wkr\u00f3tce zmieniono jego nazw\u0119 na \u201eTokagypt 58\u201d (akronim od \u201eTOKAriew-eGYPT\u201d i rok wprowadzenia do produkcji).
Bro\u0144 okaza\u0142a si\u0119 ca\u0142kiem udana, ale dobrze zapowiadaj\u0105cy si\u0119 biznes zosta\u0142 niespodziewanie i z niejasnych do dzisiaj powod\u00f3w zastopowany po dostarczeniu 13 500 egzemplarzy (jedni twierdz\u0105, \u017ce by\u0142a to decyzja polityczna Egiptu, inni \u2013 \u017ce Egipt po prostu nie p\u0142aci\u0142 za dostawy, wi\u0119c w ko\u0144cu to W\u0119grzy stracili cierpliwo\u015b\u0107\u2026). W ka\u017cdym razie, reszt\u0119 pistolet\u00f3w ju\u017c wyprodukowanych, a nieodebranych uda\u0142o si\u0119 sprzeda\u0107 na cywilny rynek niemiecki, po czym broni\u0105 pod \u201ekapitalistyczny\u201d nab\u00f3j W\u0119grzy przestali si\u0119 zajmowa\u0107 na d\u0142u\u017cszy czas.

Kolejnym europejskim krajem, kt\u00f3ry uruchomi\u0142 masow\u0105 produkcj\u0119 pistolet\u00f3w TT by\u0142a Jugos\u0142awia. Tak\u017ce i tam dokonano pewnych modyfikacji orygina\u0142u, w szczeg\u00f3lno\u015bci zwi\u0119kszono pojemno\u015b\u0107 magazynka do 9 naboj\u00f3w (wobec 8 w radzieckim TT), z czym wi\u0105za\u0142o si\u0119 przed\u0142u\u017cenie chwytu. Bro\u0144, oznaczona symbolem M57 sta\u0142a si\u0119 dzi\u0119ki temu tak\u017ce wygodniejsza w u\u017cyciu. Armia jugos\u0142owia\u0144ska najwyra\u017aniej nie odczuwa\u0142a potrzeby wprowadzenia bezpiecznika zewn\u0119trznego, ale zak\u0142ady \u201eCrvena Zastava\u201d musia\u0142y stawi\u0107 czo\u0142a temu problemowi z chwil\u0105, gdy rozpocz\u0119\u0142y pr\u00f3by wej\u015bcia ze swoim produktem na cywilny rynek ameryka\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Pistolet Zastava M57 o numerze seryjnym H-100074, wyprodukowany w zak\u0142adach „Crvena Zastava” w Kragujevac w roku 1965 (w tym roku produkowano pistolety serii G oraz H). Poni\u017cej por\u00f3wnanie r\u0119koje\u015bci TT oraz M57 \u2013 widoczna r\u00f3\u017cnica spowodowana wi\u0119ksz\u0105 pojemno\u015bci\u0105 magazynka M57. Fot. autora<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Stoj\u0105ce na stra\u017cy federalnych przepis\u00f3w \u201eBureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives\u201d postawi\u0142o spraw\u0119 jasno \u2013 nie ma bezpiecznika, nie ma sprzeda\u017cy M57 w USA. Licz\u0105c na znacz\u0105ce zyski, Jugos\u0142owianie dodali zatem bezpiecznik skrzyde\u0142kowy (oznaczaj\u0105c t\u0119 wersj\u0119 M57A) i takim sposobem uzyskali wymarzony certyfikat. Ku ich satysfakcji, pistolet rzeczywi\u015bcie zyska\u0142 znaczna popularno\u015b\u0107, wi\u0119c id\u0105c za ciosem, Crvena Zastava wypu\u015bci\u0142a kolejny model (M70), tym razem na nie\u015bmiertelny nab\u00f3j 9 x 19 mm Parabellum. Pistolety te (M57A, M70 i nowy M88) jeszcze w XXI wieku by\u0142y produkowane, eksportowane i wci\u0105\u017c znajdowa\u0142y nabywc\u00f3w.
\u201eZastavy\u201d M57 by\u0142y te\u017c wykorzystywane powszechnie przez wszystkie strony, podczas wojen jakie towarzyszy\u0142y rozpadowi Jugos\u0142awii na prze\u0142omie XX i XXI wieku.

A skoro ju\u017c o tym mowa – nie da si\u0119 te\u017c pomin\u0105\u0107 kwestii popularno\u015bci TT w \u015bwiecie przest\u0119pczym. Ogromne ilo\u015bci pistolet\u00f3w, jakie pozosta\u0142y po \u201eu\u017cytkownikach pa\u0144stwowych\u201d, tak w Rosji, jak i innych krajach, nie rozp\u0142yn\u0119\u0142y si\u0119 w powietrzu, ani te\u017c raczej nie trafi\u0142y na z\u0142omowiska. \u201eTotosze\u201d, jak nazwano je pieszczotliwie w rosyjskim p\u00f3\u0142\u015bwiatku, z uwagi na nisk\u0105 cen\u0119 i relatywnie \u0142atw\u0105 dost\u0119pno\u015b\u0107 w skorumpowanym kraju, by\u0142y powszechnie u\u017cywane, zar\u00f3wno przez \u201esa\u0142agi\u201d (\u201enarybek\u201d), jak i zawodowych kiler\u00f3w. Ci ostatni, cho\u0107 lubi\u0105cy si\u0119 pochwali\u0107 drogimi pistoletami zachodnimi, do \u201erob\u00f3t na zlecenie\u201d wykorzystywali najch\u0119tniej w\u0142a\u015bnie tanie TT, kt\u00f3re po u\u017cyciu mo\u017cna by\u0142o bez \u017calu porzuci\u0107 na miejscu (dzi\u0119ki czemu nie spos\u00f3b by\u0142o powi\u0105za\u0107 broni ze sprawc\u0105, o ile zosta\u0142by kiedykolwiek wykryty). Nie bez znaczenia by\u0142a tak\u017ce wspomniana wcze\u015bniej zdolno\u015b\u0107 penetracyjna pocisku wystrzelonego z TT \u2013 z bliskiej odleg\u0142o\u015bci nie chroni\u0142a przed nim nawet lekka kevlarowa kamizelka.

Wracaj\u0105c do u\u017cytkownik\u00f3w pa\u0144stwowych, nale\u017cy oczywi\u015bcie wspomnie\u0107 o dw\u00f3ch krajach, le\u017c\u0105cych na Dalekim Wschodzie. Chi\u0144czycy, tym razem wyj\u0105tkowo nie skopiowali, a zakupili licencj\u0119 na produkcj\u0119 pistoletu, kt\u00f3r\u0105 uda\u0142o im si\u0119 uruchomi\u0107 po znacznych wysi\u0142kach i pocz\u0105tkowo z wykorzystaniem radzieckich cz\u0119\u015bci. Sw\u00f3j wyr\u00f3b oznaczyli mianem \u201eTyp-51\u201d. Oczywi\u015bcie po pewnym czasie i oni zmodernizowali bro\u0144 i dostosowali j\u0105 do naboju (jak\u017ce by inaczej) 9 x 19 mm. Tak pojawi\u0142y si\u0119 pistolety \u201eTyp-54\u201d i kolejne klony, kt\u00f3re rozpowszechni\u0142y si\u0119 w Azji i Afryce.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Dalekowschodnie klony TT. Od g\u00f3ry chi\u0144ski \u201eTyp-54\u201d z bezpiecznikiem skrzyde\u0142kowym oraz p\u00f3\u0142nocnokorea\u0144ski \u201eTyp-68\u201d, niby bardziej modernistyczny z wygl\u0105du, ale jak najbardziej ortodoksyjny \u2013 bez bezpiecznika (fot. www.modernfirearms.net)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Chi\u0144skie \u201eTetetki\u201d sta\u0142y si\u0119 tak\u017ce standardow\u0105 broni\u0105 osobist\u0105 oficer\u00f3w Korea\u0144skiej Armii Ludowo-Wyzwole\u0144czej. Co wi\u0119cej, Ukochany Przyw\u00f3dca Wolnego Ludu Korea\u0144skiego, towarzysz Kim Ir-Sen w swojej roztropno\u015bci nakaza\u0142, aby produkcj\u0119 pistolet\u00f3w \u201eTyp-54\u201d uruchomiono tak\u017ce na miejscu, w tym przypadku nie k\u0142opocz\u0105c si\u0119 takim drobiazgiem, jak licencja. Po opanowaniu produkcji modelu bazowego, tu tak\u017ce zadbano o rozw\u00f3j, opracowuj\u0105c g\u0142\u0119bok\u0105 modyfikacj\u0119, nazwan\u0105 \u201eTyp-68\u201d (czasami spotykana jest tak\u017ce nazwa \u201eTyp-66\u201d i nie do ko\u0144ca jest jasne, kt\u00f3re oznaczenie jest w\u0142a\u015bciwe). Pistolety p\u00f3\u0142nocnokorea\u0144skie r\u00f3wnie\u017c trafi\u0142y w do wielu egzotycznych kraj\u00f3w, a tak\u017ce w r\u0119ce r\u00f3\u017cnych organizacji terrorystycznych, konkuruj\u0105c tam z produktami przemys\u0142u chi\u0144skiego\u2026<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Tulskije Tokariewy i ich klony z kolekcji autora.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

I tak pistolet, kt\u00f3rego d\u0142ugo nikt nie chcia\u0142, od blisko stu lat nie daje o sobie zapomnie\u0107 w najprzer\u00f3\u017cniejszych miejscach na ca\u0142ym \u015bwiecie. Kolejne generacje broni pojawiaj\u0105 si\u0119 i przemijaj\u0105, a poczciwa toporna \u201eTetetka\u201d nadal ani my\u015bli odej\u015b\u0107\u2026<\/p>\n\n\n\n

[Cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza artyku\u0142u dost\u0119pna jest tutaj: https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=4845]<\/a>

Od autora:
Niniejszy artyku\u0142 jest przeredagowan\u0105 i zaktualizowan\u0105 wersj\u0105 mojej publikacji, kt\u00f3ra zosta\u0142a opublikowana w sieci w roku 2017.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hamulce rozp\u0119dzonej produkcji broni kr\u00f3tkiej zacz\u0119to wciska\u0107 wiosn\u0105 1945 roku. W marcu zdj\u0119to z produkcji rewolwery Nagan, a niebawem drastycznie zmniejszono te\u017c plany produkcji pistolet\u00f3w TT. Niemniej po zako\u0144czeniu wojny… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":4926,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[36,22,144,142,139,141,138,143],"class_list":["post-4906","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gun1","tag-bron-i-amunicja","tag-mssikm","tag-pw-33","tag-tokagypt","tag-tokariew","tag-tt","tag-tt-33","tag-zastava-m57"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4906","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4906"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4906\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4937,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4906\/revisions\/4937"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4926"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4906"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4906"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4906"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}