{"id":5153,"date":"2025-03-16T14:59:19","date_gmt":"2025-03-16T13:59:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=5153"},"modified":"2026-05-24T12:42:58","modified_gmt":"2026-05-24T10:42:58","slug":"lahti-l-35-czyli-parabellum-na-sterydach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=5153","title":{"rendered":"Lahti L-35, czyli \u201eParabellum\u201d na sterydach"},"content":{"rendered":"\n

W latach mi\u0119dzywojennych, konstrukcje fi\u0144skiej broni strzeleckiej zosta\u0142y praktycznie zmonopolizowane przez Aimo Lahtiego. Ten utalentowany samouk (chocia\u017c sk\u0105din\u0105d obdarzony r\u00f3wnie\u017c ci\u0119\u017ckim i k\u0142\u00f3tliwym charakterem) zaprojektowa\u0142 ponad 50 konstrukcji, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych szczeg\u00f3ln\u0105 s\u0142aw\u0119 zyska\u0142 sobie zw\u0142aszcza pistolet maszynowy Suomi Kp\/-31<\/a>.
Z innymi projektami sz\u0142o ju\u017c rozmaicie \u2013 karabin maszynowy Lahti-Saloranta L.S.26 okaza\u0142 si\u0119, naj\u0142agodniej m\u00f3wi\u0105c, konstrukcj\u0105 niezbyt udan\u0105. Z kolei \u201ekarabin na s\u0142onie\u201d, czyli rusznica przeciwpancerna, a w zasadzie 20 mm dzia\u0142ko Lahti L-39 okaza\u0142o si\u0119 ca\u0142kiem niez\u0142\u0105 broni\u0105 przeciwsprz\u0119tow\u0105, kt\u00f3r\u0105 armia fi\u0144ska trzyma\u0142a w magazynach mobilizacyjnych a\u017c do lat osiemdziesi\u0105tych XX wieku.
Na przeciwnym biegunie ni\u017c pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciokilogramowy \u201ekarabin\u201d L-39, znalaz\u0142 si\u0119 pistolet – bo i tak\u0105 bro\u0144 wszechstronny pan Lahti zaprojektowa\u0142. Jego prototyp powsta\u0142 ju\u017c w roku 1929, a trzy lata p\u00f3\u017aniej dopracowany wzorzec got\u00f3w by\u0142 do produkcji seryjnej. Niestety, pa\u0144stwowa wytw\u00f3rnia broni VKT (Valtion Kiv\u00e4\u00e4ritehdas), w kt\u00f3rej Lahti by\u0142 w\u00f3wczas dyrektorem produkcji, by\u0142a \u201epo uszy\u201d zaanga\u017cowana w produkcj\u0119 znacznie bardziej potrzebnego (mimo wad) erkaemu L.S.26 i w tej sytuacji nowy pistolet musia\u0142 czeka\u0107 na swoj\u0105 kolejk\u0119. Standaryzowano go w roku 1935, formalnie uruchomiono produkcj\u0119 w 1937, a w rzeczywisto\u015bci pierwsze egzemplarze trafi\u0142y do jednostek w 1939, akurat na \u201ewojn\u0119 zimow\u0105\u201d\u2026

Konsekwencje pewnej rozmowy<\/strong>
Finlandia, podobnie jak Polska uzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w rezultacie I wojny \u015bwiatowej, a konkretnie upadku carskiej Rosji (w kt\u00f3rej sk\u0142ad wchodzi\u0142a do roku 1917, jako autonomiczne Wielkie Ksi\u0119stwo). Na terenie kraju pozosta\u0142y znaczne liczby rosyjskich karabin\u00f3w Mosina (a jeszcze sporo pozyskano z innych \u017ar\u00f3de\u0142, zw\u0142aszcza niemieckich). W tej sytuacji wyb\u00f3r indywidualnej broni strzeleckiej by\u0142 spraw\u0105 oczywist\u0105, zw\u0142aszcza, \u017ce Finowie do\u015b\u0107 szybko uruchomili zak\u0142ady remontu Mosin\u00f3w i wdro\u017cyli produkcj\u0119 cz\u0119\u015bci oraz amunicji do nich.
Gorsza sprawa by\u0142a z broni\u0105 osobist\u0105 oficer\u00f3w. Co prawda po kr\u00f3tkiej wojnie domowej, jaka przetoczy\u0142a si\u0119 przez Finlandi\u0119 w roku 1918, pozosta\u0142o ca\u0142kiem sporo rosyjskich rewolwer\u00f3w Nagan wz. 1895<\/a>, ale dow\u00f3dztwo wojska zdecydowanie postawi\u0142o na pistolety samopowtarzalne. Tych niby w Europie by\u0142o sporo po Wielkiej Wojnie, ale ich jako\u015b\u0107 (jak to bywa z pospieszn\u0105 wojenn\u0105 produkcj\u0105) by\u0142a zdecydowanie poni\u017cej akceptowalnego poziomu, o czym przekonano si\u0119 po dokonaniu zakup\u00f3w we Francji. By\u0142 jednak pewien wyj\u0105tek\u2026
Tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce w latach 20-tych znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 fi\u0144skiego wy\u017cszego korpusu oficerskiego stanowili ludzie, kt\u00f3rzy podczas I wojny \u015bwiatowej s\u0142u\u017cyli ochotniczo w pruskim 27 Jaeger Battalion, a w 1918 wr\u00f3cili do kraju. Ich opinia (a z ni\u0105 si\u0119 mocno liczono) na temat broni kr\u00f3tkiej, by\u0142a tak\u017ce kr\u00f3tka: \u201eTylko Parabellum!\u201d
Za po\u015brednictwem firmy N.C. Fabricius Oy rozpocz\u0119to zatem penetrowanie rynku. Rych\u0142o okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce jedyne na co mo\u017cna liczy\u0107, to nie 9 mm wojskowe „P 08”, ale wersja strzelaj\u0105ca s\u0142absz\u0105 amunicj\u0105 7,65 mm. Radzi nieradzi Finowie zakupili zatem kilka tysi\u0119cy tych pistolet\u00f3w i standaryzowali je pod oznaczenie M\/23.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Podporucznik U. Lamminen, zwyci\u0119zca konkursu strzelania z pistoletu pozuje ze swoim Parabellum M\/23. Zdj\u0119cie wykona\u0142 fotograf wojskowy Uuno Laukka w pa\u017adzierniku 1943. Archiwum SA-kuva.fi, zdj\u0119cie numer 141144, domena publiczna<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

I tu zacz\u0119\u0142a si\u0119 \u201ekomedia pomy\u0142ek\u201d, a w\u0142a\u015bciwie jedno tylko nieporozumienie, ale o istotnych konsekwencjach. Ot\u00f3\u017c latem 1929 kto\u015b z dow\u00f3dztwa fi\u0144skiej armii napomkn\u0105\u0142 w rozmowie z panem Lahti, \u017ce mo\u017ce by ten kiedy\u015b tam w wolnej chwili zaprojektowa\u0142 jaki\u015b pistolet, lepszy od \u201eParabellum\u201d i kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by w przysz\u0142o\u015bci t\u0119 \u201eparabelk\u0119\u201d zast\u0105pi\u0107. Lahti podszed\u0142 do tematu powa\u017cnie i sumiennie, uznaj\u0105c \u017ce otrzyma\u0142 formalne, cho\u0107 ustne zlecenie i ku lekkiemu zdumieniu generalicji zg\u0142osi\u0142 si\u0119 po kilku miesi\u0105cach z gotowym prototypem swojego pistoletu. Bro\u0144, chocia\u017c mia\u0142a zupe\u0142nie inaczej rozwi\u0105zane dzia\u0142anie automatyki, wygl\u0105da\u0142a jak wi\u0119kszy i ci\u0119\u017cszy brat P 08, mia\u0142a kaliber 9 mm i kilka rozwi\u0105za\u0144 konstrukcyjnych (np. tzw. \u201eprzyspieszacz\u201d ruchu powrotnego zamka), kt\u00f3re znacznie zwi\u0119ksza\u0142y jej niezawodno\u015b\u0107, zw\u0142aszcza w ci\u0119\u017ckich warunkach zimowych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Podporucznik Gustafson strzela z Lahti L-35. Zdj\u0119cie wykona\u0142 fotograf wojskowy E. Nurmi w lipcu 1942. Archiwum SA-kuva.fi, zdj\u0119cie nr 101437, domena publiczna<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Nie by\u0142o rady \u2013 wojskowi wzi\u0119li si\u0119 za testowanie i ocenianie pistoletu Lahtiego. Kilka lat trwa\u0142o zg\u0142aszanie i uwzgl\u0119dnianie uwag, a\u017c pistolet, kt\u00f3remu w mi\u0119dzyczasie nadano oznaczenie L-35, przybra\u0142 finaln\u0105 posta\u0107. Jako ciekawostk\u0119 odnotowa\u0107 mo\u017cna przyk\u0142adowo, \u017ce w\u015br\u00f3d \u017c\u0105da\u0144 wojska znalaz\u0142o si\u0119 i takie, aby zast\u0105pi\u0107 drewniane ok\u0142adki chwytu, ok\u0142adkami plastikowymi. Okaza\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce w ci\u0119\u017ckich warunkach polowych (deszcz, topniej\u0105cy \u015bnieg, bagniska) drewniane ok\u0142adki, mimo impregnacji potrafi\u0142y jednak absorbowa\u0107 wilgo\u0107 i p\u0119cznie\u0107, blokuj\u0105c dzia\u0142anie mechanizmu spustowego!
W ka\u017cdym razie, kiedy w marcu 1939 armia fi\u0144ska wykona\u0142a testy por\u00f3wnawcze z najpopularniejszymi w\u00f3wczas pistoletami wojskowymi, poprawiony Lahti L-35 okaza\u0142 si\u0119 w nich lepszy od takich tuz\u00f3w, jak „Colt M1911A1”, czy „FN Browning High Power”. Pozbyto si\u0119 zatem wszelkich w\u0105tpliwo\u015bci i polecono przyspieszy\u0107 produkcj\u0119. Wytw\u00f3rnia VKT mia\u0142a wyprodukowa\u0107 w ramach pierwszego kontraktu 7 642 pistolety, w tempie ok. 350 miesi\u0119cznie. Jednostkow\u0105 cen\u0119 broni ustalono na 1 290 \u00f3wczesnych fi\u0144skich marek (r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 ok. 650 Euro w roku 2025).

Wersje produkcyjne<\/strong>
Mimo stosunkowo niewielkiej liczby egzemplarzy, jak\u0105 wyprodukowano w Finlandii (w sumie oko\u0142o 9 tysi\u0119cy), bronioznawcy wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 a\u017c cztery warianty produkcyjne (nie licz\u0105c \u201ezerowej\u201d partii przedseryjnej). Wersja pierwsza mia\u0142a na grzbiecie komory zamkowej wyra\u017anie widoczny wyst\u0119p (kt\u00f3ry znikn\u0105\u0142 w kolejnych wersjach), druga i trzecia r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 wygl\u0105dem wska\u017anika obecno\u015bci naboju, kt\u00f3rego to wska\u017anika wersja czwarta nie mia\u0142a w og\u00f3le. Ta ostatnia nosi\u0142a tak\u017ce na komorze zamkowej oznakowanie \u201enowego\u201d producenta, czyli firmy Valmet (tak po wojnie zmieniono nazw\u0119 VKT). Pistolety te montowano z wykorzystaniem przedwojennych szkielet\u00f3w i nowych kom\u00f3r zamkowych produkcji w\u0142a\u015bnie Valmet.
Najwi\u0119kszym odbiorc\u0105 broni by\u0142a oczywi\u015bcie armia Finlandii – \u0142\u0105cznie oko\u0142o 6 500 egzemplarzy. Niewielk\u0105 liczb\u0119 z nich (te egzemplarze, kt\u00f3re nie przesz\u0142y wojskowych pr\u00f3b odbiorczych) sprzedano za granic\u0119, g\u0142\u00f3wnie odbiorcom cywilnym. Podobny los spotka\u0142 tak\u017ce praktycznie wszystkie egzemplarze czwartej, powojennej wersji (ok. 2 500 egzemplarzy) \u2013 po prostu zredukowane po wojnie wojsko Finlandii pistolet\u00f3w mia\u0142o a\u017c w nadmiarze, a producent z kolei chcia\u0142 jako\u015b „zagospodarowa\u0107” niewykorzystane podzespo\u0142y\u2026<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Pistolet Lahti L-35 czwartej wersji (numery seryjne od 6800 do 9300), zmontowany finalnie po II wojnie \u015bwiatowej przez Valmet z wykorzystaniem podzespo\u0142\u00f3w wcze\u015bniejszej produkcji VKT. Pistolet jest zaskakuj\u0105co wielki i ci\u0119\u017cki, ale zarazem niezwykle \u201eprzyja\u017anie\u201d le\u017cy w d\u0142oni. Egzemplarz z kolekcji autora, niezgodny numerycznie (szkielet nr 8046, komora zamkowa i zamek nr 8227). Fot. autora<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Produkcj\u0119 L-35 zako\u0144czono w po\u0142owie lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku, ale cz\u0119\u015bci zamienne do nich wytwarzano jeszcze przez dwadzie\u015bcia lat (st\u0105d obecnie bardzo trudno jest natrafi\u0107 na rynku kolekcjonerskim na wojskowego L-35 w konfiguracji oryginalnej, z kompletem cz\u0119\u015bci z epoki). W roku 1985, dla uczczenia pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych \u201curodzin\u201d pistoletu, Valmet wyprodukowa\u0142 jeszcze 100 sztuk specjalnej serii okoliczno\u015bciowej (o numerach 50001 \u2013 50100).

Lahti L-35 trafi\u0142 tak\u017ce na wyposa\u017cenie armii kr\u00f3lestwa Szwecji, kt\u00f3ra w tym czasie planowa\u0142a wymian\u0119 dotychczas u\u017cywanych pistolet\u00f3w Husqvarna M\/07 (licencyjne FN Browning 1903). Pierwszym wyborem by\u0142y niemieckie Walthery P-38 (dla kt\u00f3rych ju\u017c przyj\u0119to oznaczenie M\/39) ale z powod\u00f3w politycznych Szwedzi zdecydowali si\u0119 jednak na zakup licencji od fi\u0144skich s\u0105siad\u00f3w, tym ch\u0119tniej, \u017ce ochotnicy szwedzcy walcz\u0105cy w \u201ewojnie zimowej\u201d wielce sobie chwalili niezawodno\u015b\u0107, celno\u015b\u0107 i \u0142atwo\u015b\u0107 obs\u0142ugi swoich L-35.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Husqvarna M\/40 czyli szwedzki licencyjny Lahti L-35. Fot. https:\/\/guns.fandom.com\/wiki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W rezultacie, w roku 1940 rozpocz\u0119to w Szwecji ich licencyjn\u0105 produkcj\u0119 (pod oznaczeniem Husqvarna M\/40). Liczba wyprodukowanych tam egzemplarzy by\u0142a prawie 10 razy wi\u0119ksza ni\u017c \u0142\u0105czna produkcja VKT \/ Valmet i wynios\u0142a ponad 80 tysi\u0119cy, st\u0105d obecnie M\/40 s\u0105 na rynkach kolekcjonerskich du\u017co cz\u0119\u015bciej spotykane ni\u017c L-35. Zewn\u0119trznie pistolety szwedzkie \u0142atwo jest odr\u00f3\u017cni\u0107 od fi\u0144skich – maj\u0105 czarne ok\u0142adziny chwytu z god\u0142em licencyjnego wytw\u00f3rcy, wystaj\u0105cy z ty\u0142u zamka \u201e\u0142ebek\u201d trzpienia spr\u0119\u017cyny powrotnej i oczywi\u015bcie inne oznakowania na komorze zamkowej. Z regu\u0142y M\/40 mia\u0142y te\u017c ni\u017csz\u0105 jako\u015b\u0107 wykonania w por\u00f3wnaniu z oryginalnymi L-35 (z powodu b\u0142\u0119d\u00f3w w obr\u00f3bce cieplnej stali), co prowadzi\u0142o do cz\u0119stych p\u0119kni\u0119\u0107 kom\u00f3r zamkowych.

Sowiecki \u015blad<\/strong>
Kiedy kilka lat temu przygotowywa\u0142em artyku\u0142 o pistoletach TT, zwr\u00f3ci\u0142em uwag\u0119 na pewien ciekawy szczeg\u00f3\u0142. Ot\u00f3\u017c w roku 1939, na fali coraz wi\u0119kszej krytyki, postanowiono zast\u0105pi\u0107 rzeczone TT nowym wzorcem broni i og\u0142oszono stosowny konkurs (dla zainteresowanych histori\u0105 \u201eTetetki\u201d: link<\/a>). Konkurs ten wygra\u0142 pistolet Wojewodina (kt\u00f3ry ostatecznie nie zd\u0105\u017cy\u0142 wej\u015b\u0107 do produkcji z powodu wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej), ale nie to by\u0142o najciekawsze. Ot\u00f3\u017c pistolet Wojewodina wygl\u0105da\u0142 niczym klon Lahti L-35, a co wi\u0119cej \u2013 podobnie wygl\u0105da\u0142y tak\u017ce wszyscy jego konkurenci: pistolety Rakowa, Korowina i nowy pistolet Tokariewa\u2026
Oczywi\u015bcie ocena na podstawie samego wygl\u0105du \u0142atwo mo\u017ce prowadzi\u0107 na manowce (w ko\u0144cu wci\u0105\u017c dobrze trzymaj\u0105 si\u0119 mity o \u201ePepeszy\u201d jako kopii Suomi Kp\/-31, czy o karabinku Ka\u0142asznikowa AK jako kopii \u201eSturmgewehra\u201d). Ale w tym przypadku tak\u017ce budowa wewn\u0119trzna wspomnianych pistolet\u00f3w zadziwiaj\u0105co sz\u0142a \u015bladem konstrukcji pana Lahtiego\u2026 Co wi\u0119cej, w jednym z rosyjskich \u017ar\u00f3de\u0142 (dost\u0119pnych, kiedy jeszcze Rosja by\u0142a w miar\u0119 normalnym krajem) natrafi\u0142em na informacj\u0119 o samych wymaganiach konkursowych. To ju\u017c by\u0142o niesamowite: wymagania te praktycznie sprowadza\u0142y si\u0119 do opisu parametr\u00f3w i rozwi\u0105za\u0144 zastosowanych w L-35, bez wymieniania go z nazwy (w tym takie detale, jak: spos\u00f3b ryglowania, gabaryty wymiarowo-masowe, a nawet technologia wykonania szkielet\u00f3w, luf i kom\u00f3r zamkowych!). Trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce jakiemu\u015b „czerwonemu marsza\u0142owi” po prostu wpad\u0142 w r\u0119ce L-35 i niezwykle si\u0119 spodoba\u0142\u2026
Swoj\u0105 drog\u0105, trudno mu si\u0119 dziwi\u0107 \u2013 ta bro\u0144 po prostu mo\u017ce si\u0119 spodoba\u0107. Pomijaj\u0105c wszelkie inne jej zalety (oczywi\u015bcie odniesione do reali\u00f3w epoki), ma w sobie jak\u0105\u015b staro\u015bwieck\u0105, dyskretn\u0105 elegancj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Konkurs z roku 1939 na nast\u0119pc\u0119 pistoletu TT dla Armii Czerwonej. Od g\u00f3ry, zgodnie z ruchem wskaz\u00f3wek zegara: (1) zwyci\u0119ski pistolet Wojewodina [egzemplarz podarowany Stalinowi, obecnie eksponat w petersburskim Muzeum Artylerii], (2) pistolet Rakowa, (3) pistolet Korowina, (4) pistolet Tokariewa. Fot. via Internet<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W latach mi\u0119dzywojennych, konstrukcje fi\u0144skiej broni strzeleckiej zosta\u0142y praktycznie zmonopolizowane przez Aimo Lahtiego. Ten utalentowany samouk (chocia\u017c sk\u0105din\u0105d obdarzony r\u00f3wnie\u017c ci\u0119\u017ckim i k\u0142\u00f3tliwym charakterem) zaprojektowa\u0142 ponad 50 konstrukcji, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":5217,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[36,152,22],"class_list":["post-5153","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gun1","tag-bron-i-amunicja","tag-lahti-l-35","tag-mssikm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5153","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5153"}],"version-history":[{"count":81,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5153\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5756,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5153\/revisions\/5756"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5217"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5153"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5153"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5153"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}