{"id":5245,"date":"2025-04-07T16:56:18","date_gmt":"2025-04-07T14:56:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=5245"},"modified":"2025-08-30T09:13:33","modified_gmt":"2025-08-30T07:13:33","slug":"walther-model-2-domniemany-uczestnik-sowieckiej-zbrodni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=5245","title":{"rendered":"Walther Model 2 \u2013 domniemany uczestnik sowieckiej zbrodni"},"content":{"rendered":"\n

Pocz\u0105tek XX wieku obfitowa\u0142 w \u201eurodzaj\u201d kieszonkowych pistolet\u00f3w strzelaj\u0105cych nabojem 6,35 mm Browning. Tak\u017ce i firma Carl Walther wprowadzi\u0142a na rynek w roku 1909 miniaturowy pistolet o przyd\u0142ugiej nazwie \u201cDeutsche Selbstlade Pistole Walther, Model 1909, Kaliber 6,35.\u201d Bro\u0144 odnios\u0142a ca\u0142kiem spory sukces na rynku cywilnym, chocia\u017c w toku eksploatacji u\u017cytkownicy zg\u0142aszali do niej nieco zastrze\u017ce\u0144 \u2013 w szczeg\u00f3lno\u015bci irytuj\u0105ca by\u0142a spora liczba drobnych cz\u0119\u015bci, kt\u00f3re \u0142atwo by\u0142o zgubi\u0107 podczas rozk\u0142adania \/ czyszczenia.
Wszystkie te wady poprawiono w nowej konstrukcji, kt\u00f3rej przy okazji nadano tak\u017ce bardziej ergonomiczny kszta\u0142t. Nazwano j\u0105 \u201eWalther Model 2\u201d (przy okazji wstecznie zmieniono nazw\u0119 poprzednika na \u201eWalther Model 1\u201d), a jej produkcj\u0119 rozpocz\u0119to najprawdopodobniej w roku 1913 (chocia\u017c niekt\u00f3re publikacje podaj\u0105 wcze\u015bniejsze daty). Nowy pistolet pozosta\u0142 w produkcji przez ca\u0142y okres I wojny \u015bwiatowej, a w roku 1919 zast\u0105piono go nieco zmodernizowanym \u201eWalther Model 5\u201d (kt\u00f3ry konstrukcyjnie nie r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od poprzednika prawie niczym, a jedynym widoczn\u0105 zmian\u0105 \u2013 poza sam\u0105 nazw\u0105 – by\u0142 inny uk\u0142ad rowk\u00f3w na zamku, u\u0142atwiaj\u0105cy jego odci\u0105ganie).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Walther Model 2 o numerze seryjnym 9435. Egzemplarz wykonany na zam\u00f3wienie w wersji \u201eluksusowej\u201d, niklowany z drewnianymi ok\u0142adkami chwytu. Jest to zarazem jeden z pierwszych Walter\u00f3w \u201edrugiej odmiany\u201d Modelu 2, ju\u017c z uproszczonymi przyrz\u0105dami celowniczymi (zob. opis poni\u017cej). Fot. autora<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Walthery Model 2 produkowano w dw\u00f3ch odmianach. Wcze\u015bniejsza charakteryzowa\u0142a si\u0119 do\u015b\u0107 niezwyk\u0142ym wska\u017anikiem obecno\u015bci naboju w komorze \u2013 by\u0142a nim\u2026 szczerbinka, kt\u00f3ra wysuwa\u0142a si\u0119 dopiero po wprowadzenia naboju. Wyprodukowano stosunkowo niewielk\u0105 liczb\u0119 pistolet\u00f3w tej odmiany, po czym ze szczerbinki po prostu w og\u00f3le zrezygnowano, ograniczaj\u0105c si\u0119 do wzd\u0142u\u017cnego wy\u017c\u0142obienia na grzbiecie zamka i symbolicznej \u201ewypustki\u201d pe\u0142ni\u0105cej rol\u0119 muszki. W sumie mia\u0142o to sens \u2013 oryginalne rozwi\u0105zanie do\u015b\u0107 znacznie podnosi\u0142o koszt produkcji, a poniewa\u017c przewidywane by\u0142o u\u017cywanie pistoletu na dystansach nie d\u0142u\u017cszych ni\u017c kilka metr\u00f3w, dok\u0142adniejsze celowanie i tak nie mia\u0142o znaczenia.
Obecnie ocenia si\u0119, \u017ce \u0142\u0105cznie wyprodukowano oko\u0142o 50 000 pistolet\u00f3w \u201eWalther Model 2\u201d (w tym kilka tysi\u0119cy pierwszej odmiany). Bro\u0144, co ciekawe, zyska\u0142a du\u017co wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107 poza granicami Niemiec ni\u017c w samej ojczy\u017anie. Jak si\u0119 okaza\u0142o, oszcz\u0119dni Niemcy sami ch\u0119tniej kupowali nieco ta\u0144sze belgijskie kieszonkowe Browningi, czy nawet du\u017co gorsze jako\u015bciowo 6,35 mm pistolety hiszpa\u0144skie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Ten sam egzemplarz Walthera Model 2 z kolekcji autora \u2013 tym razem ze standardowymi ok\u0142adkami chwytu z tworzywa sztucznego.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ca\u0142kiem sporo ma\u0142okalibrowych Walther\u00f3w znalaz\u0142o si\u0119 natomiast na terenach Rosji Radzieckiej (nast. ZSRR). Cz\u0119\u015b\u0107 pozosta\u0142a tam po dzia\u0142aniach wojennych, a cz\u0119\u015b\u0107 zosta\u0142a zakupiona z zapas\u00f3w producenta po o\u017cywieniu wzajemnych kontakt\u00f3w handlowych (po podpisaniu radziecko-niemieckiego traktatu w Rapallo w 1922). Ma\u0142e, por\u0119czne i niezawodne pistolety pozyskiwane by\u0142y ch\u0119tnie przez dzia\u0142aczy partyjnych, przez dow\u00f3dc\u00f3w Armii Czerwonej oraz przez wy\u017cszy personel organ\u00f3w bezpieki. Mimo, \u017ce np. zgodnie z \u201eNorm\u0105 nr 1\u201d enkawudzistom przys\u0142ugiwa\u0142 s\u0142u\u017cbowy rewolwer \u201eNagan\u201d (a od po\u0142owy lat trzydziestych zamiennie pistolet \u201eTT\u201d), w tym samym dokumencie dopuszczano tak\u017ce, by wy\u017csi rang\u0105 funkcjonariusze mogli pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 dodatkowo broni\u0105 mniejszego kalibru, bez precyzowania jej nazwy \/ modelu.<\/p>\n\n\n\n


Tajemnica pistoletu B\u0142ochina<\/strong>
W latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku, dawno ju\u017c zapomniany \u201eWalther Model 2\u201d nagle ponownie znalaz\u0142 si\u0119 w centrum uwagi historyk\u00f3w. Wi\u0105za\u0142o si\u0119 to z przyznaniem przez ostatniego przyw\u00f3dc\u0119 ZSRR, Michai\u0142a Gorbaczowa, \u017ce zbrodni katy\u0144skiej dokona\u0142o NKWD na osobisty rozkaz Stalina i Politbiura. Po tej deklaracji i na fali \u00f3wczesnych przemian, Rosjanie udost\u0119pnili znaczne ilo\u015bci archiwalnych dokument\u00f3w, a nawet wdro\u017cyli oficjalne \u015bledztwo, dzi\u0119ki czemu na \u015bwiat\u0142o dzienne wyp\u0142yn\u0119\u0142y tak\u017ce nazwiska konkretnych sprawc\u00f3w, z kt\u00f3rych niekt\u00f3rzy \u2013 jak si\u0119 okaza\u0142o \u2013 nadal w\u00f3wczas \u017cyli i mogli z\u0142o\u017cy\u0107 zeznania.
Oczywi\u015bcie wi\u0119kszo\u015b\u0107 przes\u0142uchiwanych wnios\u0142a niewiele \u2013 po kilkudziesi\u0119ciu latach niewiele pami\u0119tali lub nie chcieli pami\u0119ta\u0107. Wyj\u0105tkiem okaza\u0142y si\u0119 z\u0142o\u017cone w 1991 zeznania Dmitrija Tokariewa, kt\u00f3ry wiosn\u0105 1940 roku by\u0142 naczelnikiem Obwodowego Zarz\u0105du NKWD w Kalininie (obecnie Twer). Stoj\u0105cy nad grobem, wp\u00f3\u0142\u015blepy starzec szczerze i ze szczeg\u00f3\u0142ami opowiedzia\u0142 histori\u0119 ka\u017ani ponad sze\u015bciu tysi\u0119cy polskich wi\u0119\u017ani\u00f3w z obozu w Ostaszkowie (g\u0142\u00f3wnie oficer\u00f3w i funkcjonariuszy policji oraz Korpusu Ochrony Pogranicza), jakiej dokonano w siedzibie NKWD w\u0142a\u015bnie w Kalininie. Co prawda stara\u0142 si\u0119 przy tym pomniejsza\u0107 swoj\u0105 rol\u0119 i cho\u0107 przyzna\u0142 si\u0119 do udzia\u0142u w \u201eoperacji\u201d (ale tylko w roli administracyjnej, zaprzeczaj\u0105c jakoby osobi\u015bcie wykonywa\u0142 egzekucje), to za same morderstwa obwinia\u0142 przyby\u0142\u0105 z Moskwy ekip\u0119 dowodzon\u0105 przez Wasilija B\u0142ochina (zob. przypis 1) oraz lokalnych funkcjonariuszy-ochotnik\u00f3w, w tym nawet swojego kierowc\u0119.
Faktem jest, \u017ce wiele informacji, kt\u00f3re Tokariew ujawni\u0142, p\u00f3\u017aniej zosta\u0142o potwierdzonych w wyniku ekshumacji w Miednoje (np. wskaza\u0142 miejsca poch\u00f3wku, opisa\u0142 procedury zabijania i post\u0119powania z cia\u0142ami ofiar itp.). Na jego korzy\u015b\u0107 przemawia\u0142o tak\u017ce i to, \u017ce piastuj\u0105c tak wysokie stanowisko, jako jedyny (!) z uczestnik\u00f3w, nie znalaz\u0142 si\u0119 na li\u015bcie os\u00f3b nagrodzonych za \u201eakcj\u0119 polsk\u0105\u201d. Z drugiej strony, jak na kogo\u015b, kto rzekomo sam w\u00f3wczas nie zha\u0144bi\u0142 si\u0119 katowsk\u0105 robot\u0105 (czyli okaza\u0142 brak \u201eczekistowskiej niez\u0142omno\u015bci\u201d), zrobi\u0142 p\u00f3\u017aniej niczym niezak\u0142\u00f3con\u0105 karier\u0119 w resorcie i przeszed\u0142 na emerytur\u0119 w roku 1954 jako genera\u0142 major i minister Bezpiecze\u0144stwa Pa\u0144stwowego Tatarskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej\u2026
W roku 1994 zeznania Tokariewa zosta\u0142y udost\u0119pnione historykom i tak oto na scen\u0119 powr\u00f3ci\u0142 \u201eWalther Model 2\u201d:<\/p>\n\n\n\n


Prokurator Anatolij Jab\u0142okow [AJ]<\/strong>: Dmitriju Stiepanowiczu, jak\u0105 bro\u0144 posiada\u0142 pan i inni oficerowie NKWD?
\u015awiadek Dmitrijj \u0422okariew [DT]:<\/strong> Przepisowe \u2013 TT, u mnie co prawda by\u0142 malutki niemiecki pistolet kieszonkowy \u201eWalter\u201d, przy czym jak przyjecha\u0142\u2026 przyjechali B\u0142ochin, Siniegubow i Kriwienko, przywie\u017ali ze sob\u0105 ca\u0142\u0105 walizk\u0119 pistolet\u00f3w. Okazuje si\u0119, \u017ce pistolety szybko si\u0119 niszcz\u0105. I tak, walizk\u0119 pistolet\u00f3w przywie\u017ali.
AJ<\/strong>: A jakie pistolety przywie\u017ali?
DT<\/strong>: Pistolety \u201eWalter\u201d
AJ<\/strong>: \u201eWalter\u201d?
DT<\/strong>: \u201eWaltery\u201d. Wed\u0142ug mnie \u201eWaltery\u201d
[\u2026]
AJ<\/strong>: A naboje jakie, do tych pistolet\u00f3w?
DT<\/strong>: No, \u201eWalter\u201d znany pistolet \u2013 \u201eWalter numer dwa\u201d, a jaki kaliber, nie wiem. Kiedy\u015b wiedzia\u0142em, teraz nie wiem.
AJ<\/strong>: Nasze naboje do nich pasowa\u0142y?
DT<\/strong>: Nasze naboje? Nie.<\/em><\/p>\n\n\n\n


Ten fragment zezna\u0144 wymaga komentarza, a w\u0142a\u015bciwie kilku. Sowiecka bezpieka pocz\u0105wszy od lat dwudziestych stosowa\u0142a \u201eustandaryzowan\u0105\u201d metod\u0119 mordowania ofiar \u2013 strza\u0142 w ty\u0142 g\u0142owy lub w kark. Dokonywano tego bezpo\u015brednio nad \u201edo\u0142ami \u015bmierci\u201d lub na terenie obiekt\u00f3w w kt\u00f3rych mie\u015bci\u0142y si\u0119 siedziby „organ\u00f3w” (najcz\u0119\u015bciej w piwnicach lub osobnych barakach). Na terenie otwartym u\u017cywano g\u0142\u00f3wnie etatowej broni s\u0142u\u017cbowej (Nagan, TT), natomiast w niewielkich zamkni\u0119tych pomieszczeniach problemem dla kat\u00f3w stawa\u0142y si\u0119: mo\u017cliwe rykoszety, ha\u0142as (st\u0105d np. s\u0142ynna sk\u00f3rzana chroni\u0105ca uszy czapka-pilotka B\u0142ochina, tak\u017ce opisana przez Tokariewa), gazy prochowe (od kilkudziesi\u0119ciu do kilkuset strza\u0142\u00f3w w ci\u0105gu niewielu godzin w ma\u0142ych, s\u0142abo wentylowanych pomieszczeniach), czy krwawienie ofiar. To wszystko uzasadnia\u0142o stosowanie broni ma\u0142okalibrowej. Potwierdzaj\u0105 to tak\u017ce dokumenty, takie np. jak zamieszczony ni\u017cej protok\u00f3\u0142 rozchodu amunicji wed\u0142ug kalibr\u00f3w, z egzekucji wykonanych w Uljanowsku (tak, kaci te\u017c mieli swoj\u0105 biurokracj\u0119\u2026). Z drugiej strony faktem jest, \u017ce w Miednoje przy cia\u0142ach ofiar pomordowanych w Kalininie, nie odkryto pocisk\u00f3w 6,35 mm, ale te\u017c spo\u015br\u00f3d kilku tysi\u0119cy zabitych ekshumowano tylko bardzo niewielk\u0105 liczb\u0119.
Zeznania Tokariewa spowodowa\u0142y jednak, \u017ce obecnie w niekt\u00f3rych publikacjach, jako rzecz oczywista i dowiedziona, podawana jest informacja o u\u017cywaniu przez B\u0142ochina pistoletu Walther Model 2. Niestety, nie jest to takie proste. Kilka lat temu opublikowano zdj\u0119cia instrukcji wydanej przez NKWD w roku 1939, opisuj\u0105cej pistolet \u201eWalther PPK\u201d, kt\u00f3ry tu nazywa si\u0119 \u201eautomatycznym pistoletem systemu Walter, kalibru 7,65 drugiego<\/strong> wzoru\u201d. By\u0107 mo\u017ce wi\u0119c Tokariew m\u00f3wi\u0142 w\u0142a\u015bnie o nich\u2026 C\u00f3\u017c, tej zagadki chyba nie da si\u0119 definitywnie rozwi\u0105za\u0107. Pozostawmy j\u0105 wi\u0119c i pami\u0119tajmy o zbrodni, kt\u00f3ra przez tyle lat starano si\u0119 zak\u0142ama\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Po lewej \u201eRasstrielnaja komanda NKWD\u201d (pierwszy z lewej W. B\u0142ochin). Zdj\u0119cie wykonano prawdopodobnie w roku 1936 na terenie poligonu strzeleckiego Butowo pod Moskw\u0105 (jednego z \u00f3wczesnych miejsc masowych rozstrzeliwa\u0144). Po\u015brodku: rozliczenie amunicji zu\u017cytej do egzekucji w okresie sierpie\u0144 1937 \u2013 luty 1938 przez NKWD w Uljanowsku (warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce naboj\u00f3w 6,35 mm zu\u017cyto wi\u0119cej ni\u017c 7,65 mm). Po prawej: ok\u0142adka wspomnianej w artykule instrukcji NKWD do \u201eWaltera PPK\u201d<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

(1) Wasilij B\u0142ochin (1894 \u2013 1955) g\u0142\u00f3wny kat sowieckiej bezpieki w latach 1926-1953 (stanowisko formalne: naczelnik oddzia\u0142u administracyjno-gospodarczego Komendantury OGPU \/ NKWD \/ MGB). Osobi\u015bcie zastrzeli\u0142 nie mniej ni\u017c 15  t y s i \u0119 c y  os\u00f3b (w tym najbardziej prominentnych: Kamieniewa, Zinowiewa, Tuchaczewskiego, czy Je\u017cowa). By\u0142 odpowiedzialny za organizacje i realizacj\u0119 ko\u0144cowego etapu (egzekucje, grzebanie zw\u0142ok) polskich wi\u0119\u017ani\u00f3w z oboz\u00f3w w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie; osobi\u015bcie uczestniczy\u0142 w wymordowaniu wi\u0119\u017ani\u00f3w z ostatniego tych oboz\u00f3w w kwietniu-maju 1940. Zmar\u0142 na zawa\u0142 serca (wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pocz\u0105tek XX wieku obfitowa\u0142 w \u201eurodzaj\u201d kieszonkowych pistolet\u00f3w strzelaj\u0105cych nabojem 6,35 mm Browning. Tak\u017ce i firma Carl Walther wprowadzi\u0142a na rynek w roku 1909 miniaturowy pistolet o przyd\u0142ugiej nazwie \u201cDeutsche… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":5263,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[36,22,154,153,155,157],"class_list":["post-5245","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gun1","tag-bron-i-amunicja","tag-mssikm","tag-walther","tag-walther-model-2","tag-wasilij-blochin","tag-zbrodnia-katynska"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5245","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5245"}],"version-history":[{"count":27,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5245\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5514,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5245\/revisions\/5514"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5263"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5245"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5245"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5245"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}