{"id":5269,"date":"2025-04-28T10:14:53","date_gmt":"2025-04-28T08:14:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=5269"},"modified":"2025-10-31T14:55:56","modified_gmt":"2025-10-31T13:55:56","slug":"kangur-wsrod-pol-ryzowych-australijskie-karabiny-l1a1-slr-na-wojnie-w-wietnamie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=5269","title":{"rendered":"\u201eKangur\u201d w\u015br\u00f3d p\u00f3l ry\u017cowych \u2013 australijskie karabiny L1A1 SLR na wojnie w Wietnamie"},"content":{"rendered":"\n

Historia karabinu, kt\u00f3ry pod nazw\u0105 L1A1 SLR stanowi\u0142 przez dziesi\u0119ciolecia podstaw\u0119 uzbrojenia piechoty kraj\u00f3w Brytyjskiej Wsp\u00f3lnoty Narod\u00f3w, zacz\u0119\u0142a si\u0119 w roku 1947. W\u00f3wczas to feldmarsza\u0142ek Bernard Montgomery, nowy szef Imperialnego Sztabu Generalnego, przygotowa\u0142 propozycj\u0119 zasadniczego przezbrojenia brytyjskich wojsk l\u0105dowych. Jego projekt opiera\u0142 si\u0119 na informacjach wywiadu, wed\u0142ug kt\u00f3rych Zwi\u0105zek Radziecki b\u0119dzie potrzebowa\u0142 oko\u0142o 10 lat na \u201epozbieranie si\u0119\u201d po II wojnie \u015bwiatowej i osi\u0105gni\u0119cie gotowo\u015bci do pe\u0142noskalowego ataku na Europ\u0119 Zachodni\u0105. R\u00f3wnocze\u015bnie nale\u017ca\u0142o przyj\u0105\u0107, \u017ce proces powojennej redukcji si\u0142 zbrojnych Wielkiej Brytanii (oraz innych kraj\u00f3w zachodnich) b\u0119dzie w tym czasie kontynuowany. To wszystko oznacza\u0142o \u2013 wed\u0142ug Montgomery\u2019ego \u2013 \u017ce do po\u0142owy lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, British Army musi otrzyma\u0107 bro\u0144 nowej generacji, kt\u00f3rej skuteczno\u015b\u0107 zrekompensuje braki liczebne. <\/p>\n\n\n\n

Trzeba przyzna\u0107, \u017ce czasu nie marnowano i dotyczy\u0142o to zar\u00f3wno ci\u0119\u017ckiego sprz\u0119tu, jak i broni indywidualnej \u017co\u0142nierzy. Opracowano i wdro\u017cono do produkcji zar\u00f3wno now\u0105 amunicj\u0119 (doskona\u0142y nab\u00f3j karabinowy 0.280 cala \/ 7 mm), jak i nowe wzorce broni, w tym futurystyczne karabiny EM.1 oraz EM.2 w uk\u0142adzie bull-pup. Na wszelki wypadek (a tak\u017ce w ramach promowania swojej amunicji) zaproponowano tak\u017ce Belgom z wytw\u00f3rni FN Herstal dostosowanie ich nowego i bardzo obiecuj\u0105cego karabinu FAL do wspomnianych brytyjskich naboj\u00f3w. Belgowie przystali na to ch\u0119tnie, a Dieudonne Saive (dyrektor techniczny FN i zarazem konstruktor FAL-a) wykona\u0142 odpowiedni\u0105 modyfikacj\u0119 nieomal \u201ez marszu\u201d i ze znakomitym rezultatem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Karabiny Saive\u2019a opracowane dla Wielkiej Brytanii pod nab\u00f3j 0,280. Po lewej wariant \u201eklasyczny\u201d FN Automatic Carbine No. 1, po prawej wariant \u201ebull-pup\u201d FN Automatic Carbine No 2. Na dole, dla por\u00f3wnania brytyjski EM.2 czyli \u201eRifle No. 9\u201d. Fot.: guns.fandom<\/em>.com<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wszystko sz\u0142o wi\u0119c dobrze i zgodnie z planami \u201eMonty\u2019ego\u201d, dop\u00f3ki w spraw\u0119 nie wmieszali si\u0119 Amerykanie z typow\u0105 dla siebie gracj\u0105 s\u0142onia w sk\u0142adzie porcelany. W tym przypadku g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 pu\u0142kownik Rene Studler, szef US Small Arms Development Branch. Chorobliwie ambitny oficer postanowi\u0142 wykorzysta\u0107 nowo powsta\u0142y pakt NATO i planowan\u0105 w jego ramach standaryzacj\u0119, do ukoronowania swojej kariery (dot\u0105d nie wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cej si\u0119 niczym szczeg\u00f3lnym) i zapisania si\u0119 w historii jako ten, kt\u00f3ry \u201eda\u0142 Wolnemu \u015awiatu w\u0142a\u015bciwe narz\u0119dzie walki\u201d. Jego dzia\u0142ania zyska\u0142y poparcie ameryka\u0144skich czynnik\u00f3w politycznych i koniec ko\u0144c\u00f3w doprowadzi\u0142y w roku 1954 do przyj\u0119cia nowej ameryka\u0144skiej amunicji karabinowej 7,62 x 51 mm jako standardu w ramach NATO.<\/p>\n\n\n\n

Dla Brytyjczyk\u00f3w by\u0142 to cios. Ich projekty karabin\u00f3w by\u0142y tak bardzo zoptymalizowane pod amunicj\u0119 0. 280 cala, \u017ce ich przeprojektowanie pod naboje ameryka\u0144skie oceniono jako nie rokuj\u0105ce nadziei w akceptowalnym czasie i w ramach rozs\u0105dnych koszt\u00f3w. Na szcz\u0119\u015bcie na wysoko\u015bci zadania ponownie stan\u0105\u0142 nieoceniony pan Saive, kt\u00f3ry szybko przygotowa\u0142 kolejn\u0105 wersj\u0119 swojego karabinu FAL \u2013 nie do\u015b\u0107, \u017ce strzelaj\u0105c\u0105 NATO-wsk\u0105 amunicj\u0105, to jeszcze opracowan\u0105 zar\u00f3wno w metrycznym, jak i calowym systemie wymiarowym. Co jeszcze ciekawsze, niekt\u00f3re z podzespo\u0142\u00f3w broni \u201emetrycznej\u201d i \u201ecalowej\u201d by\u0142y nawet wymienne (cho\u0107 ju\u017c nie ich drobniejsze komponenty i cz\u0119\u015bci).<\/p>\n\n\n\n

Przy okazji warto te\u017c odnotowa\u0107 kolejny \u201esmaczek\u201d zwi\u0105zany z ameryka\u0144skim podej\u015bciem do standaryzacji. Ot\u00f3\u017c Belgowie i wspieraj\u0105cy ich Brytyjczycy grzecznie zaproponowali, aby – skoro ju\u017c \u201ewybrano\u201d standardow\u0105 amunicj\u0119 – wybra\u0107 tak\u017ce standardowy dla NATO karabin i zg\u0142osili do tej roli w\u0142a\u015bnie FN FAL. Nieco zaskoczeni Amerykanie musieli zgodzi\u0107 si\u0119 na testy por\u00f3wnawcze ze swoim T44 (tak\u017ce faworyzowanym przez Studlera), ale kiedy wszystkie wykaza\u0142y przewag\u0119 FN FAL, najzwyczajniej zlekcewa\u017cyli je i oznajmili, \u017ce dla swoich wojsk i tak wybior\u0105 T44 (standaryzowany jako M14), a co zrobi\u0105 inne kraje NATO \u2013 to ich nie obchodzi\u2026<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Od g\u00f3ry: FN FAL w wersji metrycznej (wariant \u201eRomat\u201d), poni\u017cej L1A1 SLR, czyli FAL w wersji calowej (fot. autora). Na dole ameryka\u0144ski M14 (fot. http:\/\/www.af.mil \/ domena publiczna)<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W roku 1954 \u201ecalow\u0105\u201d wersj\u0119 karabinu FN FAL przyj\u0119to do uzbrojenia w Wielkiej Brytanii i Australii pod oznaczeniem L1A1 SLR (SLR = \u201eSelf-Loading Rifle<\/em>\u201d, czyli karabin samopowtarzalny). Wkr\u00f3tce karabiny te trafi\u0142y tak\u017ce do wojsk Kanady oraz 20 innych kraj\u00f3w (w roku 2024 u\u017cywane by\u0142y jeszcze w o\u015bmiu). Z Armii Brytyjskiej wycofano je w latach 1985 \u2013 1994, zast\u0119puj\u0105c karabinkami SA80 \/ L85.<\/p>\n\n\n\n


L1A1 na antypodach<\/strong>
Konsekwencj\u0105 decyzji o przyj\u0119ciu L1A1 jako nowego karabinu australijskich si\u0142 zbrojnych by\u0142o podj\u0119cie jego licencyjnej produkcji na miejscu przez Lithgow Small Arms Factory (LSAF). Dla zak\u0142ad\u00f3w, kt\u00f3re dotychczas wytwarza\u0142y przede wszystkim karabiny \u201eRifle No 1\u201d (czyli wiekowe Lee-Enfield SMLE) by\u0142o to spore wyzwanie. Konieczne sta\u0142o si\u0119 zakupienie nowych obrabiarek, zmiana organizacji produkcji oraz wdro\u017cenie nowych technologii wytwarzania i nowych procedur kontroli jako\u015bci. Wyprodukowanie jednego egzemplarza karabinu L1A1 zajmowa\u0142o pocz\u0105tkowo (w roku 1959) a\u017c 60 roboczogodzin i wymaga\u0142o oko\u0142o 2 000 odr\u0119bnych operacji \/ czynno\u015bci. Do roku 1963, kiedy zoptymalizowano procesy, uda\u0142o si\u0119 zmniejszy\u0107 ten czas do 23 roboczogodzin.<\/p>\n\n\n\n

\u0141\u0105cznie w LSAF do roku 1986 powsta\u0142o 222 773 egzemplarzy L1A1 dla Australian Defence Force oraz na eksport. Ponadto wyprodukowano 588 przekroj\u00f3w szkoleniowych, 460 specjalnie skr\u00f3conych (z uwagi na drobniejsz\u0105 postur\u0119 u\u017cytkownik\u00f3w) karabin\u00f3w L1A1-F1 dla Papui-Nowej Gwinei oraz niewielk\u0105 parti\u0119 ok. 200 karabin\u00f3w na cywilny rynek ameryka\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Karabin L1A1 SLR numer seryjny AD 6704463, wyprodukowany w Lithgow Small Arms Factory w pierwszej po\u0142owie 1967 roku. Egzemplarz niegdy\u015b s\u0142u\u017cy\u0142 w Australian Army, ale nie spos\u00f3b jednoznacznie ustali\u0107, czy by\u0142 u\u017cywany w wojnie wietnamskiej. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na charakterystyczny \u201ew\u0119\u017cyk generalski\u201d na zamku \u2013 celem tego wy\u017c\u0142obienia by\u0142o u\u0142atwienie \u201ewydmuchiwania\u201d piasku oraz zanieczyszcze\u0144. Dzi\u0119ki temu bro\u0144 doskonale spisywa\u0142a si\u0119 w trudnych warunkach eksploatacyjnych. Bagnet przepisowy, tak\u017ce pochodz\u0105cych z wytw\u00f3rni Lithgow. Dw\u00f3jn\u00f3g, chocia\u017c oryginalny firmy FN, zosta\u0142 dodany do broni prawdopodobnie dopiero po jej demobilizacji i sprzeda\u017cy do Europy (na rynek cywilny). Fot. autora<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W roku 1962, na pro\u015bb\u0119 Amerykan\u00f3w, do Wietnamu przybyli pierwsi australijscy doradcy wojskowi. W ci\u0105gu kolejnych trzech lat zaanga\u017cowanie Australii w ten konflikt znacz\u0105co wzros\u0142o, a w szczytowym okresie s\u0142u\u017cy\u0142o tam r\u00f3wnocze\u015bnie ok 8 000 ludzi. \u0141\u0105cznie w latach 1962 \u2013 72 przez Wietnam przesz\u0142o w sumie oko\u0142o 60 000 australijskich \u017co\u0142nierzy, z kt\u00f3rych 521 zgin\u0119\u0142o, a oko\u0142o trzy tysi\u0105ce zosta\u0142o rannych.<\/p>\n\n\n\n

Niewielki (w por\u00f3wnaniu z si\u0142ami USA) kontyngent australijski zyska\u0142 jednak znaczny respekt przeciwnika. Stosowana przez Australijczyk\u00f3w taktyka, uwzgl\u0119dniaj\u0105ca m. in. ich do\u015bwiadczenia z dawniejszego zaanga\u017cowania na Malajach i kampanii w Borneo, by\u0142a uwa\u017cana przez Vietcong za znacznie skuteczniejsz\u0105 i gro\u017aniejsz\u0105, ni\u017c ta stosowana przez si\u0142y ameryka\u0144skie. \u017bo\u0142nierze spod znaku kangura nie przyj\u0119li tak\u017ce ameryka\u0144skiego kryterium \u201ebody count<\/em>\u201d (czyli liczenia zabitych przeciwnik\u00f3w) jako wyznacznika sukcesu. Zamiast tego preferowali dzia\u0142ania precyzyjne i wymagaj\u0105ce cierpliwo\u015bci, w postaci zasadzek oraz rozpoznawania i niszczenia \u201esystemu nerwowego\u201d wroga (dowodzenie, \u0142\u0105czno\u015b\u0107, zaopatrzenie), a co najwa\u017cniejsze \u2013 stosowali to konsekwentnie. By\u0142o to ma\u0142o widowiskowe, ale przynosi\u0142o doskona\u0142e rezultaty, w postaci pozbawiania przeciwnika poczucia bezpiecze\u0144stwa i zmuszania do rezygnacji z dzia\u0142a\u0144 na danym obszarze. <\/p>\n\n\n\n

Nie bez znaczenia by\u0142a te\u017c u\u017cywana przez \u201eAussie\u201d bro\u0144. Ich L1A1 (oraz ci\u0119\u017csza wersja L2A1 u\u017cywana jako erkaem) by\u0142y znacznie bardziej niezawodne, celne i skuteczne ni\u017c M14, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o pierwszych wersjach M16.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Szeregowy Christopher Leonard Douglas ze swoim L1A1 SLR. Douglas, australijski Aborygen s\u0142u\u017cy\u0142 m. in. ochotniczo w Wietnamie w 1 batalionie Royal Australian Regiment. Odszed\u0142 z wojska w roku 1977 w stopniu chor\u0105\u017cego, po dwudziestu latach nienagannej s\u0142u\u017cby, udekorowany licznymi orderami i odznaczeniami bojowymi (fot. Australian War Memo<\/em>rial)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W latach p\u00f3\u017aniejszych, Australia nie unikn\u0119\u0142a jednak przej\u015bcia na wszechdominuj\u0105cy kaliber 5,56 mm. W roku 1985 rozpocz\u0119to przezbrajanie jej si\u0142 zbrojnych w karabinki Austeyr F88, czyli licencyjn\u0105 wersj\u0119 austriackich Steyr AUG, a siedem lat p\u00f3\u017aniej ostatnie zas\u0142u\u017cone L1A1 SLR oficjalnie wycofano z uzbrojenia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Historia karabinu, kt\u00f3ry pod nazw\u0105 L1A1 SLR stanowi\u0142 przez dziesi\u0119ciolecia podstaw\u0119 uzbrojenia piechoty kraj\u00f3w Brytyjskiej Wsp\u00f3lnoty Narod\u00f3w, zacz\u0119\u0142a si\u0119 w roku 1947. W\u00f3wczas to feldmarsza\u0142ek Bernard Montgomery, nowy szef Imperialnego… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":5297,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[36,77,158,22,159,160],"class_list":["post-5269","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gun1","tag-bron-i-amunicja","tag-fn-fal","tag-l1a1","tag-mssikm","tag-slr","tag-wietnam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5269","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5269"}],"version-history":[{"count":32,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5269\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5643,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5269\/revisions\/5643"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5297"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5269"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5269"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}