{"id":5605,"date":"2025-10-29T17:07:38","date_gmt":"2025-10-29T16:07:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=5605"},"modified":"2026-01-22T17:23:21","modified_gmt":"2026-01-22T16:23:21","slug":"balkanski-kuzyn-brena-reczny-karabin-maszynowy-zb-30j","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=5605","title":{"rendered":"Ba\u0142ka\u0144ski kuzyn \u201eBrena\u201d. R\u0119czny karabin maszynowy ZB-30J"},"content":{"rendered":"\n

Po zako\u0144czeniu I wojny \u015bwiatowej, si\u0142y zbrojne praktycznie wszystkich kraj\u00f3w by\u0142y zgodne co do konieczno\u015bci wyposa\u017cenia piechoty w bro\u0144 automatyczn\u0105, na tyle lekk\u0105 aby mo\u017cliwe by\u0142o jej wprowadzenie na szczeblu plutonu, albo nawet dru\u017cyny (ci\u0119\u017ckie karabiny maszynowe grupowano w\u00f3wczas w osobnych wyspecjalizowanych pododdzia\u0142ach).
Armia nowo powsta\u0142ego pa\u0144stwa \u2013 Republiki Czechos\u0142owackiej nie stanowi\u0142a wyj\u0105tku. W celu wybrania standardowego modelu przetestowano m. in. francuskie r\u0119czne karabiny maszynowe Darne, brytyjskie Vickers-Berthier, w\u0142oskie Brixia, belgijskie FN (czyli Browning BAR) oraz bro\u0144 rodzimej konstrukcji – pochodz\u0105cy z wytw\u00f3rni Zbrojovka Praga i skonstruowany przez Vaclava Holka karabin \u201ePraga I-23\u201d. Holek zreszt\u0105 przedstawi\u0142 niebawem ulepszon\u0105 i nieco zmodyfikowan\u0105 wersj\u0119 swojej broni, nazwan\u0105 \u201ePraga vz. 24\u201d (m. in. zgodnie z wymaganiami wojska dostosowano j\u0105 do zasilania z magazynka). I w\u0142a\u015bnie ten karabin zyska\u0142 uznanie komisji.
W roku 1925 Vaclav Holek przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do przedsi\u0119biorstwa \u010ceskoslovensk\u00e1 Zbrojovka w Brnie, kt\u00f3re przej\u0119\u0142o produkcj\u0119 seryjn\u0105 nowej broni, oznaczonej oficjalnie: \u201eLehky kulomet ZB vz. 26\u201d (a powszechnie nazywany po prostu \u201eZB-26\u201d).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Vaclav Holek ze swoim karabinem maszynowym Praga I-23 (fot. via Ji\u0159\u00ed Fencl \u201eKulomety Zbrojovky Brno\u201d). Poni\u017cej: \u017co\u0142nierze czechos\u0142owaccy z karabinem maszynowym ZB-26 na poligonie (na lufie widoczny odrzutnik do strzelania \u015blep\u0105 amunicj\u0105), druga po\u0142owa lat trzydziestych. Fot. via Internet, domena publiczna<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W 1927 – 1938, armia czechos\u0142owacka odebra\u0142a \u0142\u0105cznie 45 132 erkaemy ZB-26. Bro\u0144 intensywnie promowano tak\u017ce za granic\u0105, gdzie wzbudzi\u0142a tak\u017ce du\u017ce zainteresowanie, m.in. w Rumunii, Chile, Brazylii, a nawet w Japonii (w kt\u00f3rej po zakupieniu 2 310 egzemplarzy ju\u017c od Niemc\u00f3w w 1939, wykorzystano jej rozwi\u0105zania konstrukcyjne we w\u0142asnym projekcie \u2013 karabinie maszynowym Nambu \u201eTyp 99\u201d).

Ba\u0142ka\u0144ski poker<\/strong>

Karabin ZB-26 spodoba\u0142 si\u0119 tak\u017ce si\u0142om zbrojnym Kr\u00f3lestwa Serb\u00f3w, Chorwat\u00f3w i S\u0142owe\u0144c\u00f3w (od 1929 Kr\u00f3lestwa Jugos\u0142awii), kt\u00f3re w sierpniu 1928 zakupi\u0142y 2 000 egzemplarzy. W \u015blad za tym posz\u0142y dwie kolejne dostawy po 1 500 sztuk ka\u017cda \u2013 w grudniu 1929 roku i w czerwcu 1930 roku. Wygl\u0105da\u0142o na to, \u017ce \u201eZbrojovka\u201d jest na najlepszej drodze do znacznego sukcesu eksportowego, kiedy w mi\u0119dzyczasie do\u015b\u0107 niespodziewanie pojawi\u0142y si\u0119 problemy\u2026
Oto jeszcze przed zako\u0144czeniem realizacji drugiej transzy dostaw, jesieni\u0105 1929 Jugos\u0142owianie zg\u0142osili bardzo powa\u017cne zastrze\u017cenia co do jako\u015bci erkaemu z Brna \u2013 mianowicie podczas test\u00f3w odbiorczych w Kragujevac dosz\u0142o do krytycznej awarii broni. Nieprzyjemnie zaskoczony Vaclav Holek w te p\u0119dy przyby\u0142 osobi\u015bcie na miejsce, aby na w\u0142asne oczy przekona\u0107 si\u0119 o s\u0142uszno\u015bci zarzut\u00f3w i oceni\u0107 sytuacj\u0119.
Do\u015b\u0107 szybko wysz\u0142o na jaw, \u017ce za ca\u0142a afer\u0105 sta\u0142a francuska firma Manufacture d\u02bcArmes de Chatellerault (MAC), kt\u00f3ra pr\u00f3bowa\u0142a wej\u015b\u0107 na lokalny rynek ze swoim karabinem maszynowym M1924, za\u015b kompromituj\u0105ca awaria ZB-26 spowodowana zosta\u0142a sabota\u017cem skorumpowanego chorwackiego mechanika-testera (kt\u00f3ry wymieni\u0142 element wspomagaj\u0105cy spr\u0119\u017cyny powrotnej na podr\u00f3bk\u0119 ze stali gorszej jako\u015bci, co spowodowa\u0142o ci\u0105g\u0142e zacinanie si\u0119 broni, a po zaledwie 400 strza\u0142ach unieruchomi\u0142o j\u0105 zupe\u0142nie…)
Spraw\u0119 za\u017cegnano, ale nie by\u0142 to koniec. Francuzi nadal naciskali na wyb\u00f3r ich broni i czynili to na tyle skutecznie, \u017ce jugos\u0142owia\u0144ska komisja zacz\u0119\u0142a ponownie kwestionowa\u0107 jako\u015b\u0107 ZB-26 i niedwuznacznie forowa\u0107 bro\u0144 francusk\u0105. Solidnie ju\u017c rozz\u0142oszczony Holek za\u017c\u0105da\u0142 przeprowadzenia dodatkowych test\u00f3w por\u00f3wnawczych. Ekipa z Brna pilnowa\u0142a aby tym razem obie strony mia\u0142y r\u00f3wne szanse i jako\u015b tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce ZB-26 okaza\u0142 si\u0119 wyra\u017anie lepszy od rywala, a pod wzgl\u0119dem niezawodno\u015bci praktycznie go zdeklasowa\u0142. W tej sytuacji Jugos\u0142owianie nie mieli ju\u017c \u017cadnych powod\u00f3w do utyskiwania (przynajmniej oficjalnie) i takim sposobem \u0142\u0105cznie 5 000 erkaem\u00f3w ZB-26 wesz\u0142o do s\u0142u\u017cby w ich armii.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Karabiny maszynowe ZB-26 i ZB-30 (poni\u017cej). Najbardziej rzucaj\u0105ce si\u0119 w oczy r\u00f3\u017cnice w wygl\u0105dzie broni, to inne po\u0142o\u017cenie komory gazowej i kr\u00f3tsza rura gazowa pod luf\u0105 oraz kr\u00f3tszy odcinek \u017ceberkowania na lufie ZB-30. Na zdj\u0119ciach widoczne s\u0105 tak\u017ce oba po\u0142o\u017cenia uchwytu do przenoszenia broni \/ wymiany lufy. Fot. autora<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W mi\u0119dzyczasie, w roku 1929 Holek przedstawi\u0142 zmodernizowany i ulepszony wariant erkaemu, oznaczony ZB-30. W\u0142asne si\u0142y zbrojne, zadowolone z dopiero co wprowadzonych ZB-26 nie by\u0142y nim zbytnio zainteresowane, ale ZB-30 odni\u00f3s\u0142 znaczny sukces eksportowy, trafiaj\u0105c do kilkunastu kraj\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie zainteresowa\u0142 on British Army, akurat poszukuj\u0105cej nast\u0119pcy pierwszowojennych erkaem\u00f3w Lewis. Dla Brytyjczyk\u00f3w opracowano wersj\u0119 ZGB-33, strzelaj\u0105c\u0105 nabojami 0,303 cala, a kt\u00f3ra p\u00f3\u017aniej przesz\u0142a do historii pod nazw\u0105 \u201eBren\u201d\u2026
Oczywi\u015bcie ZB-30 tak\u017ce zaoferowano Jugos\u0142awii (widz\u0105c tu potencja\u0142 na uzupe\u0142nienie dotychczas sprzedanych ZB-26). Tu jednak nast\u0105pi\u0142a \u201epowt\u00f3rka z rozrywki\u201d – podczas test\u00f3w, nowe ZB-30 strzelaj\u0105ce lokaln\u0105 amunicj\u0105 zacz\u0119\u0142y jako\u015b dziwnie cz\u0119sto si\u0119 zacina\u0107 i w og\u00f3le nie wzbudzi\u0142y entuzjazmu ewentualnego przysz\u0142ego u\u017cytkownika, kt\u00f3ry w dodatku zacz\u0105\u0142 marudzi\u0107 na ich cen\u0119.
Czechos\u0142owacki producent szybko poszed\u0142 po rozum do g\u0142owy. Zadzia\u0142ano dwutorowo \u2013 dokonano pewnych zmian konstrukcyjnych, kt\u00f3re wyra\u017anie podnios\u0142y bezpiecze\u0144stwo u\u017cytkowania i dostosowa\u0142y bro\u0144 do amunicji gorszej jako\u015bci (aby specjalnie podkre\u015bli\u0107 fakt spe\u0142nienia jugos\u0142owia\u0144skich wymaga\u0144, wariant ten oznaczono ZB-30J). Z drugiej strony Zbrojovka zaproponowa\u0142a bardzo atrakcyjne podej\u015bcie biznesowe, mianowicie transakcj\u0119 wi\u0105zan\u0105 \u2013 sprzeda\u017c 10 000 nowych erkaem\u00f3w ZB-30J, udzielenie licencji oraz dodatkowo\u2026 bezp\u0142atn\u0105 wymian\u0119 pi\u0119ciu tysi\u0119cy \u201estarych\u201d ZB-26 na nowe ZB-30J. \u0141\u0105cznie w si\u0142ach zbrojnych Kr\u00f3lestwa mia\u0142o si\u0119 zatem znale\u017a\u0107 na pocz\u0105tek 15 000 nowoczesnych i znakomitych erkaem\u00f3w, przy czym jedn\u0105 trzeci\u0105 tej liczby otrzymano by gratis. Takich okazji si\u0119 nie marnuje, zatem 30 lipca 1936 podpisano stosowny kontrakt.
Dla Francuz\u00f3w by\u0142 to nokaut. Zbrojovka po prostu sprz\u0105tn\u0119\u0142a im rynek sprzed nosa, mimo \u017ce by\u0142a to akcja na pograniczu op\u0142acalno\u015bci. Handlowcy z Brna potrafili jednak liczy\u0107 i do interesu nie do\u0142o\u017cyli \u2013 odebrane stare ZB-26 po prostu sprzedali ponownie innemu odbiorcy (konkretnie Chinom)\u2026<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
R\u0119czny karabin maszynowy ZB-30J \/ ZB M.37 z kolekcji autora. Egzemplarz wyprodukowany przed rokiem 1940 przez \u201e\u010ceskoslovensk\u00e1 zbrojovka a.s. Brno\u201d, po wojnie wyremontowany w zak\u0142adach \u201eCrvena Zastava\u201d w Kragujevac w roku 1969. Numer seryjny B-562-D nadany po remoncie, wcze\u015bniejsze oznakowania niemo\u017cliwe do ustalenia. Po prawej stronie komory zamkowej znajduje si\u0119 oznaczenie typu: \u201e\u0417\u0411 M. 37\u201d, a po lewej nazwa producenta: \u201e\u0427\u0415\u0425\u041e\u0421\u041b\u041e\u0412\u0410\u0427\u041a\u0410 \u0417\u0411\u0420\u041e\u0408\u041e\u0412\u041a\u0410 \u0410.\u0414. \u0411\u0420\u041d\u041e\u201d (oba serbsk\u0105 cyrylic\u0105). Na egzemplarzach licencyjnych wyprodukowanych w Jugos\u0142awii, umieszczano natomiat nazw\u0119 lokalnego producenta: \u201e\u0412\u041e\u0408\u041d\u041e\u0422\u0415\u0425\u041d\u0418\u0427\u041a\u0418 \u0417\u0410\u0412\u041e\u0414 \u041a\u0420\u0410\u0413\u0423\u0408\u0415\u0412\u0410\u0426\u201d (\u201eFabryka Techniki Wojskowej Kragujevac\u201d). Fot. autora<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Do 19 marca 1940 Zbrojovka Brno dostarczy\u0142a odbiorcy 15 514 erkaem\u00f3w, a w okresie od kwietnia 1940 do kwietnia 1941 zak\u0142ady w Kragujevacu wyprodukowa\u0142y jeszcze oko\u0142o tysi\u0105ca egzemplarzy na podstawie licencji. W jugos\u0142owia\u0144skich si\u0142ach zbrojnych karabinowi nadano oficjalny desygnat „Puska-Mitralez M.37” (uwaga: nie nale\u017cy myli\u0107 tego oznaczenia z ci\u0119\u017ckim karabinem maszynowym Zbrojovka Brno ZB-37). A jako ciekawostk\u0119 warto przy okazji doda\u0107, \u017ce Zbrojovka wyprodukowa\u0142a tak\u017ce w roku 1938 niewielkie partie ZB-30J dla Boliwii, Afganistanu i Wenezueli.

Ba\u0142ka\u0144ski tygiel<\/strong>

Podczas II wojny \u015bwiatowej erkaemy ZB-30J \/ M.37 u\u017cywane by\u0142y na Ba\u0142kanach praktycznie przez wszystkie strony konfliktu. Po upadku Jugos\u0142awii w kwietniu 1941, trafi\u0142y w r\u0119ce serbskich czetnik\u00f3w, chorwackich ustaszy, komunistycznych partyzant\u00f3w Josipa Broz-Tity, a tak\u017ce wojsk niemieckich (gdzie otrzyma\u0142y oznaczenie „7,92 mm Machinengewehr 148(\u0458)” i by\u0142y u\u017cywane g\u0142\u00f3wnie przez Waffen SS).<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Celowniczy ZB M.37, czetnik David Jovani\u0107 z serbskiej Dywizji Dinarskiej. Zdj\u0119cie wykonano 17 maja 1944 w miejscowo\u015bci Donji Lapac. Fot. via Internet, domena publiczna<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Ju\u017c 4 czerwca 1941 roku Zarz\u0105d Gospodarczy i Uzbrojenia Wehrmachtu nakaza\u0142 ponowne uruchomienia zak\u0142ad\u00f3w w Kragujevacu. Inwentaryzacja wykaza\u0142a, \u017ce w magazynach znajduj\u0105 si\u0119 komponenty wystarczaj\u0105ce do monta\u017cu 3 000 karabin\u00f3w maszynowych M37, jednak niesprawno\u015b\u0107 cz\u0119\u015bci maszyn i braki energii elektrycznej, uniemo\u017cliwi\u0142y wznowienie produkcji. W tej sytuacji, 22 lipca 1941 roku niemieckie dow\u00f3dztwo nakaza\u0142o przeniesienie linii produkcyjnych fabryki i deportacj\u0119 jej pracownik\u00f3w do Rzeszy. Poniewa\u017c ci stawili bierny, a czasami tak\u017ce czynny op\u00f3r, w pa\u017adzierniku okupanci rozstrzelali oko\u0142o 300 os\u00f3b (pracownik\u00f3w i uczni\u00f3w), co definitywnie przekre\u015bli\u0142o pomys\u0142 produkowania ZB-30J na potrzeby si\u0142 zbrojnych III Rzeszy. Ostatecznie, 22 czerwca 1942 roku Niemcy zdemolowali zak\u0142ady i wywie\u017ali z nich, co si\u0119 da\u0142o do Niemiec.
Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, to w\u0142a\u015bnie sta\u0142o si\u0119 podstaw\u0105 do wysuni\u0119cia przez powojenn\u0105 Jugos\u0142awi\u0119 \u017c\u0105da\u0144 odszkodowawczych i przej\u0119cia w ich ramach niemieckiej dokumentacji fabrycznej karabin\u00f3w maszynowych MG 42 oraz maszyn, na kt\u00f3rych uruchomiono ich produkcj\u0119 pod oznaczeniem M53\u2026
Po wojnie tak\u017ce, ocala\u0142e i zrewindykowane egzemplarze erkaem\u00f3w ZB-30J poddano remontom (przy okazji nadaj\u0105c im nowe numery seryjne i nabijaj\u0105c herb nowego pa\u0144stwa – Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugos\u0142awii), nast\u0119pnie przekazano jednostkom Obrony Terytorialnej („Teritorijalna Odbrana”). Bro\u0144 z magazyn\u00f3w OT by\u0142a u\u017cywana podczas wojen ba\u0142ka\u0144skich po rozpadzie Jugos\u0142awii w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku.

Wracaj\u0105c za\u015b do czas\u00f3w okupacji i \u201eba\u0142ka\u0144skiego tygla\u201d – przyk\u0142adem wojny wszystkich ze wszystkimi jest posta\u0107 Radivoje Kerovi\u0107a, lokalnego przyw\u00f3dcy czetnik\u00f3w (serbskich oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich wiernych kr\u00f3lowi Piotrowi II, dzia\u0142aj\u0105cych w Jugos\u0142awii podczas II wojny \u015bwiatowej pod dow\u00f3dztwem Dragoljuba Mihailovicia). W praktyce, czetnicy realizowali jednak przed wszystkim polityk\u0119 dominacji etnicznej Serb\u00f3w nad innymi narodowo\u015bciami na terenach Jugos\u0142awii i w tym celu nie wahali si\u0119 nawi\u0105zywa\u0107 kolaboracji z Niemcami i W\u0142ochami. Za swoich g\u0142\u00f3wnych przeciwnik\u00f3w uwa\u017cali komunistyczn\u0105 partyzantk\u0119 Josipa Broz Tity oraz nacjonalistyczne oddzia\u0142y ustaszy (kt\u00f3rzy z kolei stawiali sobie za cel etniczn\u0105 dominacj\u0119 Chorwat\u00f3w nad innymi nacjami – w tym zw\u0142aszcza Serbami). Aby jeszcze bardziej zagmatwa\u0107 sytuacj\u0119, nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce ustasze tak\u017ce wsp\u00f3\u0142pracowali z okupantami niemieckimi i w\u0142oskimi, a z kolei czetnicy potrafili zwalcza\u0107 zbrojnie w\u0142asnych wsp\u00f3\u0142towarzyszy broni, kt\u00f3rych uznawali za nie do\u015b\u0107 radykalnych\u2026
Zimowym rankiem 20 lutego 1942 roku, czetnicy pod dow\u00f3dztwem wspomnianego Radivoje Kerovi\u0107a wtargn\u0119li do kwater sprzymierzonego oddzia\u0142u partyzanckiego Majevica. W wyniku trwaj\u0105cej wiele godzin krwawej bitwy, zabito ca\u0142e dow\u00f3dztwo i \u201eprzej\u0119to\u201d pozosta\u0142ych przy \u017cyciu szeregowych partyzant\u00f3w, wcielaj\u0105c ich do zgrupowania Kerovi\u0107a.
Trzy miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej, 30 maja 1942 r. w miejscowo\u015bci Lopare, Kerovi\u0107 podpisa\u0142 porozumienie z w\u0142adzami Niepodleg\u0142ego Pa\u0144stwa Chorwackiego o zaprzestaniu dzia\u0142a\u0144 wojennych i wsp\u00f3lnej walce z partyzantk\u0105 Tity. W kwietniu 1944 nawi\u0105za\u0142 z kolei wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z 13. Waffen-Gebirgs-Division der SS \u201eHandschar\u201d (w kt\u00f3rej pod niemieckim dow\u00f3dztwem s\u0142u\u017cyli muzu\u0142ma\u0144scy renegaci z teren\u00f3w chorwackich). Co ciekawe, dywizj\u0119 t\u0119 utworzono do walki w\u0142a\u015bnie z czetnikami, kt\u00f3rzy regularnie masakrowali lokalnych innowierc\u00f3w. I jak wida\u0107, jako\u015b to wszystko nikomu nie przeszkadza\u0142o \u2013 r\u017cni\u0119to i obcych, i swoich, wsp\u00f3\u0142pracowano z wrogami, zmieniano sojusze\u2026<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Radivoje Kerovi\u0107 z karabinem maszynowym ZB-30J (brodata posta\u0107 w bia\u0142ej koszuli oznaczona \u201eX\u201d), w otoczeniu swoich podkomendnych oraz niemieckich \u017co\u0142nierzy. Zdj\u0119cie wykonano w miejscowo\u015bci Lopare w czerwcu 1942. Fot. autor nieznany, Muzej narodne revolucije Novi Sad, sig. neg. A-890\/36. Domena publiczna<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Sam Radivoje Kerovi\u0107 po wojnie nadal prowadzi\u0142 dzia\u0142ania partyzanckie skierowane przeciwko w\u0142adzy komunist\u00f3w. Zgin\u0105\u0142 20 stycznia 1946 roku w okolicach Srebrenika, w rezultacie operacji przeprowadzonej przez oddzia\u0142 KNOJ (Jugos\u0142owia\u0144skiej Obrony Narodowej, \u00f3wczesny odpowiednik naszego KBW) dowodzony przez Branko Stojanovi\u0107a. O zaci\u0119to\u015bci bratob\u00f3jczej walki \u015bwiadczy\u0142 morderczy pojedynek obu dow\u00f3dc\u00f3w – Stojanovi\u0107 osobi\u015bcie \u015bciga\u0142 Kerovi\u0107a przez oko\u0142o trzydzie\u015bci (!) kilometr\u00f3w przez g\u00f3ry w g\u0119stym \u015bniegu, zanim ostatecznie dopad\u0142 go i zabi\u0142.

Ostatnie oficjalnie odnotowane u\u017cycie bojowe erkaem\u00f3w ZB-26 \/ ZB-30 przez jednostki regularne (si\u0142y zbrojne Iraku) mia\u0142o miejsce w roku 1991, natomiast do czas\u00f3w obecnych mo\u017cna napotka\u0107 je w r\u0119kach si\u0142 partyzanckich oraz oddzia\u0142\u00f3w lokalnych wata\u017ck\u00f3w w krajach Centralnej i Po\u0142udniowo-Wschodniej Azji oraz Afryki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po zako\u0144czeniu I wojny \u015bwiatowej, si\u0142y zbrojne praktycznie wszystkich kraj\u00f3w by\u0142y zgodne co do konieczno\u015bci wyposa\u017cenia piechoty w bro\u0144 automatyczn\u0105, na tyle lekk\u0105 aby mo\u017cliwe by\u0142o jej wprowadzenie na szczeblu… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":5619,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[36,22,171,172,173,170],"class_list":["post-5605","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gun1","tag-bron-i-amunicja","tag-mssikm","tag-zb-26","tag-zb-30","tag-zb-30j","tag-zbrojovka-brno"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5605","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5605"}],"version-history":[{"count":33,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5605\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5696,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5605\/revisions\/5696"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5619"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5605"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5605"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5605"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}