{"id":5948,"date":"2026-10-21T19:01:25","date_gmt":"2026-10-21T17:01:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=5948"},"modified":"2026-10-21T19:01:25","modified_gmt":"2026-10-21T17:01:25","slug":"bagnety-do-karabinkow-kalasznikowa-ak-akm-czesc-2-bagnety-noze-nozyce-czyli-macgyvery-armii-radzieckiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/?p=5948","title":{"rendered":"Bagnety do karabink\u00f3w Ka\u0142asznikowa AK \/ AKM. Cz\u0119\u015b\u0107 2: Bagnety-no\u017ce-no\u017cyce, czyli \u201eMacGyvery Armii Radzieckiej\u201d"},"content":{"rendered":"\n

Wbrew p\u00f3\u017aniejszej legendzie, karabinek AK pocz\u0105tkowo wcale nie wzbudzi\u0142 bezkrytycznego zachwytu w Armii Radzieckiej. Owszem, doceniono jego prostot\u0119, solidno\u015b\u0107 i niezawodno\u015b\u0107, ale tak\u017ce zg\u0142oszono wiele zastrze\u017ce\u0144 \u2013 w szczeg\u00f3lno\u015bci dotycz\u0105cych zbyt du\u017cej masy broni oraz niskiej celno\u015bci. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce uwagi te sumiennie wzi\u0119to pod uwag\u0119 i w rezultacie, w roku 1959 pojawi\u0142a si\u0119 zmodyfikowana wersja broni, kt\u00f3r\u0105 oznaczono AKM (a wariant ze sk\u0142adan\u0105 kolb\u0105: AKMS).

Przy tej okazji dla nowego karabinka zaprojektowano tak\u017ce nowy bagnet. Przede wszystkim zmieniono w og\u00f3le sam\u0105 jego koncepcj\u0119, tworz\u0105c tym razem wieloczynno\u015bciowe narz\u0119dzie (wzoruj\u0105c si\u0119 na pochodz\u0105cym jeszcze z lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych no\u017cu bojowym dla zwiadowc\u00f3w, projektu pp\u0142k. R. M. Todorowa). Co ciekawe, bagnetowi pocz\u0105tkowo nadano oznaczenie 6X1 (wykorzystane ju\u017c raz w projekcie, kt\u00f3ry nie wszed\u0142 do produkcji seryjnej), ale bardzo szybko zmieniono je na 6X3, a sam bagnet sklasyfikowano jako „bagnet-n\u00f3\u017c”.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
N\u00f3\u017c Todorowa. Na sk\u00f3rzanej pochwie widoczny metalowy element, tworz\u0105cy (po po\u0142\u0105czeniu z no\u017cem) no\u017cyce do ci\u0119cia drutu. W bagnetach 6X3 jego rol\u0119 przej\u0119\u0142a pochwa o odpowiedniej konstrukcji. Fot. via www.kalashnikov.ru<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W bagnecie 6X3 zmieniono zar\u00f3wno spos\u00f3b jego zak\u0142adania na luf\u0119 broni, jak i kszta\u0142t oraz wielko\u015b\u0107 r\u0119koje\u015bci i g\u0142owni (w kt\u00f3rej przypadku wyra\u017anie zainspirowano si\u0119 brytyjskim bagnetem \u201eNo. 5\u201d). Wprowadzono tak\u017ce wspomnian\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 ruchomego po\u0142\u0105czenia bagnetu z pochw\u0105, dzi\u0119ki czemu powstawa\u0142y no\u017cyce do ci\u0119cia drutu. W tym celu w \u015brodku ostrza wyfrezowano owalny otw\u00f3r, przez kt\u00f3ry przechodzi sworze\u0144 \u0142\u0105cz\u0105cy, znajduj\u0105cy si\u0119 na pochwie. Mo\u017cliwe by\u0142o nawet przecinanie drutu lub kabla b\u0119d\u0105cego pod napi\u0119ciem, a konieczn\u0105 izolacj\u0119 uzyskano poprzez zastosowanie ok\u0142adzin chwytu z tworzywa sztucznego wzmocnionego w\u0142\u00f3knem szklanym lub z termoutwardzalnego materia\u0142u \u0410\u0413-4\u0412 (AG-4W) oraz pokrycie pochwy grub\u0105 gum\u0105.

Bagnet wyposa\u017cony by\u0142 tak\u017ce w niewielki sk\u00f3rzany pasek, przechodz\u0105cy przez otw\u00f3r u podstawy r\u0119koje\u015bci i mocowanego klamr\u0105 przez haczykowy zatrzask pod jelcem. Pasek ten mia\u0142 zapewnia\u0107 dodatkowe zabezpieczenia przed upuszczeniem, gdy bagnet-n\u00f3\u017c by\u0142 trzymany w d\u0142oni podczas walki wr\u0119cz. Na spodniej stronie g\u0142owni 6X3 znajdowa\u0142a si\u0119 pi\u0142a do ci\u0119cia drewna i metalu (co nawiasem m\u00f3wi\u0105c, mog\u0142o grozi\u0107 u\u017cytkownikowi powa\u017cnymi konsekwencjami w razie wzi\u0119cia do niewoli \u2013 bagnety z pi\u0142\u0105 by\u0142y i s\u0105 bowiem powszechnie uznawane za bro\u0144 niehumanitarn\u0105\u2026). Pi\u0142y tej nie posiada\u0142y jedynie bagnety produkowane na licencji w Polsce (oznaczone \u201e6H3\u201d).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
\u201eMehrzweckbajonett M1959 f\u00fcr die AKM\u201d, czyli bagnet 6X3 (pol. 6H3) tzw. \u201ePierwszego typu\u201d, wyprodukowany na licencji w \u00f3wczesnej Niemieckiej Republice Demokratycznej, w latach 60-tych XX wieku. Bagnety te produkowane by\u0142y w dw\u00f3ch wytw\u00f3rniach: VEB Ernst-Th\u00e4lmann-Werk w Suhl (kod \u201eK\u201d) oraz w VEB Ger\u00e4te- und Werkzeugbau (GWB) w Wiesa (kod \u201eZ\u201d), ka\u017cdy posiada\u0142 indywidualny numer seryjny. Fot. autora<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W ZSRR bagnety 6X3 produkowano w latach 1960 \u2013 1964 w dw\u00f3ch zak\u0142adach: w I\u017cewsku oraz w Tule. Wczesne bagnety mia\u0142y r\u0119koje\u015bci w kolorze ciemnowi\u015bniowym (laminat z w\u0142\u00f3knem szklanym). P\u00f3\u017aniejsze r\u0119koje\u015bci, wykonane z laminatu by\u0142y jasnobr\u0105zowe, co by\u0142o typowe dla drugiego wariantu 6X3 produkowanego przez I\u017cmasz (Tulska Fabryka Broni nie produkowa\u0142a bagnet\u00f3w z r\u0119koje\u015bciami z AG-4). G\u0142ownie wykonywano ze stali poddanej obr\u00f3bce cieplnej zwi\u0119kszaj\u0105cej twardo\u015b\u0107, co spowodowa\u0142o, \u017ce by\u0142y bardziej podatne na z\u0142amania ni\u017c ostrza starszych bagnet\u00f3w 6X2.

Z kolei bagnety 6X3 produkowane na licencji (Egipt, Indie, NRD, Polska, Rumunia, W\u0119gry), podobnie jak w przypadku wcze\u015bniejszych 6X2, z regu\u0142y mia\u0142y ok\u0142adziny wykonane z tworzyw sztucznych w innym kolorze (szarobr\u0105zowe, czarne) ni\u017c bagnety radzieckie.

Pocz\u0105wszy od roku 1965 zaprzestano produkcji bagnet\u00f3w 6X3 zast\u0119puj\u0105ce je nieco zmodyfikowanym wariantem oznaczonym 6X4, kt\u00f3ry produkowano przez kolejne 20 lat.

Parametry gabarytowo-masowe bagnetu 6X3 (6H3):
D\u0142ugo\u015b\u0107 ca\u0142kowita (z pochw\u0105 \/ bez pochwy): 335 \/ 278 mm
D\u0142ugo\u015b\u0107 g\u0142owni: 146 mm
Szeroko\u015b\u0107 g\u0142owni: 30 mm
Waga (z pochw\u0105 \/ bez pochwy): 600 \/ 475 gram\u00f3w
\u017babka posiada zapinany pasek obejmuj\u0105cy r\u0119koje\u015b\u0107 bagnetu i dwa karabi\u0144czyki \u2013 dolny dla po\u0142\u0105czenia \u017cabki z pochw\u0105 oraz g\u00f3rny do podwieszenia na pasie.

W po\u0142owie lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych opracowano i wdro\u017cono do produkcji kolejny model uniwersalnego bagnetu-no\u017ca, oznaczony 6X4 (pol. 6H4). Mimo zewn\u0119trznego podobie\u0144stwa do poprzednika (6X3), konstrukcja nowego bagnetu by\u0142a nieco inna i wykorzystywa\u0142a najnowsze w\u00f3wczas osi\u0105gni\u0119cia technologii i metalurgii. Wyci\u0105gni\u0119to tak\u017ce wnioski z dotychczasowych do\u015bwiadcze\u0144 eksploatacyjnych, zw\u0142aszcza zwi\u0105zanych z wykorzystaniem bagnetu jako no\u017cyc do ci\u0119cia drut\u00f3w i przewod\u00f3w elektrycznych.

Zmiany dotyczy\u0142y przede wszystkim r\u0119koje\u015bci. Zamiast dw\u00f3ch oddzielnych ok\u0142adzin chwytu, doci\u015bni\u0119tych do trzpienia, zastosowano chwyt monolityczny, wykonany z prasowanego materia\u0142u \u0410\u0413-4\u0412 [AG-4W], a trzpie\u0144 wklejony by\u0142 w jego wn\u0119trze i zabezpieczany zamontowanym poprzecznie ko\u0142kiem z w\u0142\u00f3kna szklanego. Taka konstrukcja zapewnia\u0142a r\u0119koje\u015bci lepsz\u0105 izolacj\u0119 elektryczn\u0105 ni\u017c w 6X3, poniewa\u017c trzpie\u0144 stanowi\u0105cy przed\u0142u\u017cenie g\u0142owni by\u0142 teraz w pe\u0142ni otoczony polimerow\u0105 r\u0119koje\u015bci\u0105. Z ty\u0142u r\u0119koje\u015bci zamontowano masywn\u0105 stalow\u0105 g\u0142owic\u0119 z zatrzaskiem bagnetu, tak\u017ce odizolowan\u0105 od trzpienia. Sama za\u015b konstrukcja mechanizmu, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy\u0142 bagnet z pochw\u0105, pozosta\u0142a identyczna jak w bagnecie 6X3. Tak\u017ce pochwy pocz\u0105tkowo pozostawiono bez zmian (stalowe pokryte cz\u0119\u015bciowo gum\u0105), ale niebawem opracowano zupe\u0142nie nowe – z tworzywa sztucznego, z metalow\u0105 ko\u0144c\u00f3wk\u0105 (umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 utworzenie no\u017cyc).

Bagnet 6X4, kt\u00f3rego produkcj\u0119 rozpocz\u0119to w roku 1965, by\u0142 najliczniej produkowanym modelem dla karabin\u00f3w szturmowych Ka\u0142asznikowa i wyst\u0119powa\u0142 w kilku wariantach (bronioznawcy rozr\u00f3\u017cniaj\u0105 co najmniej cztery w samym ZSRR). W macierzystym kraju produkowano go w dw\u00f3ch fabrykach \u2013 I\u017cmasz (I\u017cewsk) oraz TOZ (Tu\u0142a). W tej pierwszej produkowano go a\u017c do roku 1985, a w tej drugiej tylko do roku 1981 (w\u00f3wczas w Tule zako\u0144czono produkcj\u0119 karabink\u00f3w AK-74 i rozpocz\u0119to wytwarzanie skr\u00f3conych AKS-74U, kt\u00f3re nie by\u0142y przystosowane do monta\u017cu bagnet\u00f3w). W roku 1986 tak\u017ce I\u017cmasz zaprzesta\u0142 wytwarzania bagnet\u00f3w 6X4 i przeszed\u0142 na produkcj\u0119 nowego modelu 6X5.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Bagnet 6H4 produkcji polskiej (\u00f3wczesne Zak\u0142ady im. Genera\u0142a \u201eWaltera\u201d w Radomiu, obecnie FB Radom), odpowiadaj\u0105cy radzieckiej \u201ep\u00f3\u017anej pierwszej odmianie\u201d. Produkcj\u0119 bagnet\u00f3w 6H4 w Radomiu rozpocz\u0119to w roku 1972, a opr\u00f3cz karabink\u00f3w AKM \/ AKMS stosowano je tak\u017ce do karabink\u00f3w wz. 88 \u201eTantal\u201d oraz wz. 91 \u201eBeryl\u201d. Do polskich bagnet\u00f3w stosowano wy\u0142\u0105cznie pochwy stalowe z gumow\u0105 izolacj\u0105, identyczne jak dla 6H3. Na dolnym zdj\u0119ciu bagnet 6H4 na karabinku wz. 88 \u201eTantal\u201d. Fot. autora<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Bagnety 6X4 produkcji radzieckiej (oraz licznych licencjobiorc\u00f3w) nadal niestety zachowa\u0142y pi\u0142\u0119 na g\u0142owni, co podobnie jak w przypadku bagnet\u00f3w 6X3 sprowadza\u0142o na u\u017cytkownika ryzyko oskar\u017cenia o u\u017cywanie niehumanitarnej broni wraz z wszelkimi tego konsekwencjami. I podobnie, jak w przypadku poprzednik\u00f3w, chlubnym wyj\u0105tkiem by\u0142y bagnety produkcji polskiej, znakowane radomsk\u0105 \u201ejedenastk\u0105\u201d w owalu.

Parametry gabarytowo-masowe bagnetu:
D\u0142ugo\u015b\u0107 ca\u0142kowita (z pochw\u0105 \/ bez pochwy): 330 \/ 273 mm
D\u0142ugo\u015b\u0107 g\u0142owni: 146 mm
Szeroko\u015b\u0107 g\u0142owni: 30 mm
Waga (z pochw\u0105 \/ bez pochwy): 600 \/ 475 gram\u00f3w

Wi\u0119cej, taniej, inaczej \u2013 bagnet 6X5<\/strong>

W latach siedemdziesi\u0105tych radziecki przemys\u0142 opanowa\u0142 wytwarzanie tworzywa sztucznego nowej generacji \u2013 poliamidu \u041f\u04106 (PA6). W tym czasie tak\u017ce w I\u017cewsku rozpoczyna\u0142a si\u0119 produkcja nowej odmiany karabinka Ka\u0142asznikowa AK-74, strzelaj\u0105cego ma\u0142okalibrow\u0105 amunicj\u0105 5,45 x 39 mm. W broni tej, w kolejnych latach wprowadzano sukcesywnie elementy wykonane z PA6 – najpierw chwyty pistoletowe, nast\u0119pnie kolby, a na koniec \u0142o\u017ca z nak\u0142adk\u0105 na rur\u0119 gazow\u0105. Ju\u017c w kolejnej dekadzie zdecydowano o wykorzystaniu tworzywa PA6 tak\u017ce w konstrukcji bagnetu. Przy okazji po raz kolejny zasadniczo zmieniono ca\u0142y projekt tego\u017c, maj\u0105c na celu znacz\u0105ce u\u0142atwienie masowej produkcji oraz obni\u017cenie koszt\u00f3w.

Nowy bagnet-n\u00f3\u017c, oznaczony symbolem 6X5 (6H5) i przyj\u0119ty w roku 1986, mia\u0142 zupe\u0142nie inny wygl\u0105d ni\u017c poprzednik (6X4). Jego g\u0142ownia przybra\u0142a nowy, symetryczny kszta\u0142t (\u201ew\u0142\u00f3czniowy\u201d) i by\u0142a o ok. 15 mm d\u0142u\u017csza od g\u0142owni bagnetu 6X4, ale nadal posiada\u0142a ostrze z jednej strony. Z drugiej natomiast nadal pozostawiono pi\u0142\u0119, teraz jednak wyra\u017anie kr\u00f3tsz\u0105. Nowy kszta\u0142t mia\u0142a tak\u017ce r\u0119koje\u015b\u0107, kt\u00f3rej teraz nadano bardziej ergonomiczn\u0105 form\u0119 i kt\u00f3r\u0105 pozbawiono stalowej ko\u0144c\u00f3wki (przycisk zatrzasku umieszczono bezpo\u015brednio w samej r\u0119koje\u015bci. Wyeliminowano pasek zabezpieczaj\u0105cy bagnet-n\u00f3\u017c przed upuszczeniem (jego przydatno\u015b\u0107 w praktyce okaza\u0142a si\u0119 w\u0105tpliwa). Zmieniono tak\u017ce spos\u00f3b dzia\u0142ania bagnetu jako no\u017cyc \u2013 g\u0142ownia nie mia\u0142a owalnego otworu, a no\u017cyce tworzone by\u0142y teraz przez odpowiednie wsuni\u0119cie bagnetu w otw\u00f3r w dolnej cz\u0119\u015bci pochwy, kt\u00f3ra mia\u0142a specyficzny kszta\u0142t i element tn\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Bagnety 6X5 pierwszego i trzeciego modelu, prezentuj\u0105ce r\u00f3\u017cne sposoby tworzenia no\u017cyc do ci\u0119cia drutu. Fot. Michai\u0142 Diegtiariow (www.kalashnikov.ru)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ju\u017c rok p\u00f3\u017aniej (w 1987) wprowadzono do produkcji drugi model bagnetu 6X5, w kt\u00f3rym na podstawie do\u015bwiadcze\u0144 w jednostkach (m. in. w Afganistanie) skorygowano niekt\u00f3re rozwi\u0105zania. Przede wszystkim powr\u00f3cono do starego, sprawdzonego sposobu tworzenia no\u017cyc do ci\u0119cia drutu \u2013 co spowodowa\u0142o pojawienie si\u0119 w g\u0142owni otworu \u0142\u0105cz\u0105cego (jak w 6X3 i 6X4) i zmian\u0119 konstrukcji pochwy. Zwi\u0119kszono tak\u017ce d\u0142ugo\u015b\u0107 pi\u0142y na g\u0142owni i przeprojektowano r\u0119koje\u015b\u0107. Niebawem (w roku 1988) wprowadzono trzeci model bagnetu, ponownie nieco zmieniaj\u0105c kszta\u0142t r\u0119koje\u015bci i upodobniaj\u0105c j\u0105 do pierwszego modelu. Ostatnia istotn\u0105 zmian\u0105 (rok 1999) by\u0142o wprowadzenie nowej kolorystyki tworzywa PA-6, kt\u00f3re odt\u0105d z ciemnobrunatnego (okre\u015blanego tak\u017ce jako \u201e\u015bliwkowy\u201d) sta\u0142o si\u0119 ciemnoszare (prawie czarne) \u2013 i tak bagnet otrzyma\u0142 wygl\u0105d i kolorystyk\u0119 znan\u0105 do dzisiaj.

Bagnety 6X5 w ZSRR \/ Rosji produkowane by\u0142y i s\u0105 wy\u0142\u0105cznie w I\u017cewsku. W Europie ich licencyjna produkcj\u0119 podj\u0119\u0142a tak\u017ce Bu\u0142garia (Arsena\u0142 JSCo w Ka\u0142andaku).

Parametry gabarytowo-masowe bagnetu 6X5:
D\u0142ugo\u015b\u0107 ca\u0142kowita: 290 mm
D\u0142ugo\u015b\u0107 g\u0142owni: 160 mm
Szeroko\u015b\u0107 g\u0142owni: 29 mm
Masa bez pochwy: 220 gram\u00f3w
Materia\u0142 r\u0119koje\u015bci: poliamid PA6S-211DS (\u041f\u04106\u0421-211\u0414\u0421)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wbrew p\u00f3\u017aniejszej legendzie, karabinek AK pocz\u0105tkowo wcale nie wzbudzi\u0142 bezkrytycznego zachwytu w Armii Radzieckiej. Owszem, doceniono jego prostot\u0119, solidno\u015b\u0107 i niezawodno\u015b\u0107, ale tak\u017ce zg\u0142oszono wiele zastrze\u017ce\u0144 \u2013 w szczeg\u00f3lno\u015bci dotycz\u0105cych… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":5986,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[196,198,201,195,197,200,36,70,69,22],"class_list":["post-5948","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gun1","tag-6x3","tag-6x4","tag-6x5","tag-bagnet-6h3","tag-bagnet-6h4","tag-bagnet-6h5","tag-bron-i-amunicja","tag-kalashnikov","tag-kalasznikow","tag-mssikm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5948","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5948"}],"version-history":[{"count":31,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5948\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5985,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5948\/revisions\/5985"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5986"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5948"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5948"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.militaria.malopolska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5948"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}