Liczba publikacji na temat bagnetów do karabinków Kałasznikowa nieomal dorównuje liczbie publikacji na temat samych AK / AKM. Niniejszy artykuł ma celu zebranie oraz usystematyzowanie podstawowych informacji i ciekawostek o pierwszych czterech modelach tych bagnetów (6X1 – 6X4, oznaczenia polskie: 6H1 – 6H4). W pierwszej części przedstawiono bagnety 6X1 oraz 6X2.
Chociaż z dzisiejszej perspektywy wydaje się to dziwne, ale kiedy w roku 1949 wprowadzono do służby karabinek Kałasznikowa AK, w ogóle nie przewidywano wyposażenia go w bagnet. Wynikało to z przeznaczenia broni – miała zastąpić pistolety maszynowe PPSz oraz PPS, także nie posiadające bagnetów (w walce wręcz ich strzelcy posługiwali się kolbami lub saperkami, niektórzy nosili także noże). Integralnymi bagnetami dysponowały natomiast wprowadzone tą samą decyzją karabinki Simonowa SKS (które miały być następcami karabinków Mosina).
Życie szybko zweryfikowało poglądy decydentów. Karabinki AK okazały się być bronią zdecydowanie bardziej uniwersalną niż zakładano i niebawem zaczęły wypierać SKS-y z uzbrojenia jednostek pierwszej linii, stając się standardową bronią strzelecką Armii Radzieckiej (a niebawem także wielu innych krajów). Oznaczało to, że należy także wyposażyć je w bagnety. To zaś z kolei okazało się być zadaniem trudniejszym, niż sądzono, gdyż konstrukcja części wylotowej lufy AK uniemożliwiała prostą adaptację rozwiązań stosowanych dotychczas.
Pierwszym rozważanym wariantem bagnetu do karabinkiem Kałasznikowa był bagnet 56-X-223S z karabinu Tokariewa SWT-40. Bagnet ten wypróbowano w roku 1951 na specjalnie dostosowanym egzemplarzu karabinka AK. W wyniku tych prób zmieniono konstrukcję rękojeści, a powstałą w ten sposób modyfikację oznaczono 6X1 (pisownia cyrylicą, w alfabecie łacińskim przyjęto 6H1). Po kolejnych próbach oceniono jednak, że bardziej zasadne będzie wprowadzenie bagnetu o innym systemie mocowania (wymagającym mniejszych zmian na liniach produkujących karabinki AK). W rezultacie nie podjęto produkcji seryjnej bagnetu 6X1, natomiast w roku 1953 opracowano nową konstrukcję, oznaczoną 6X2 (indeks GRAU: 56-X-212), którą po wszechstronnych badaniach i testach skierowano do produkcji wielkoseryjnej w zakładach Iżmasz. Od roku 1955 rozpoczęto także produkcję nieco zmodernizowanych karabinków AK (dostosowanych m.in. do zakładania nowych bagnetów), a egzemplarze wyprodukowane wcześniej, odpowiednio modyfikowano przy okazji remontów broni.
Warto tu przy okazji odnotować, że „porzuconego” symbolu 6X1 użyto ponownie po kilku latach, nadając go na krótko zupełnie innej konstrukcji, co zostanie opisane w drugiej części artykułu.
Nożowe ostrze bagnetu 6X2 (6H2) nadal naśladowało bagnet karabinu SWT-40, ale było krótsze o 35 mm. Z kolei rękojeść i specyficzny sposób mocowania wzorowany był w dużej mierze na szwedzkim bagnecie M1914. Stalowa pochwa także wzorowana była na pochwie bagnetu do karabinu SWT-40.
Okładziny chwytu bagnetu 6X2 składały się z dwóch ciemnowiśniowych płytek z laminatu (z żywicy epoksydowej wzmocnionej włóknem szklanym), przymocowanych do trzpienia głowni dwoma śrubami i nakrętkami. Aby zapobiec przypadkowemu odkręceniu, nakrętki w dwóch miejscach punktowano. Bagnety produkowane za granicą na licencji (np. w Polsce i innych krajach Układu Warszawskiego) z reguły miały inną – najczęściej czarną lub szarobrązową kolorystykę okładzin.
Zgodnie z przepisami i normatywami wydanymi w 1955 roku, bagnety 6X2 przysługiwały tylko do karabinków AK z kolbą stałą (do karabinków AKS ze składaną kolbą, bagnetów nie wydawano). Bagnety numerowano indywidualnie, przy czym egzemplarze kompletowane z nowo wyprodukowanymi karabinkami miały numery wybijane, a te przeznaczone do broni sprzed 1955 (dostosowanej wtórnie) – nanoszone elektropisem lub były pozbawione numerów w ogóle. Podobnie nie numerowano bagnetów przechowywanych w magazynach w ramach puli zestawów zamiennych / uzupełnień.
Podczas całego okresu produkcji w zakładach Iżmasz (1955-1960) bagnety 6X2 nie podlegały żadnym zmianom konstrukcyjnym. Ich produkcji zaprzestano po wprowadzeniu na uzbrojenie karabinków AKM, dla których opracowano nowe, zupełnie inne bagnety 6X3 (6H3) o innym systemie mocowania, co spowodowało, że 6X2 przestały pasować do nowej broni.
Co ciekawe i nieco zaskakujące, to właśnie stare 6X2 cieszyły się większym uznaniem w Armii Radzieckiej i uważano je za lepsze jakościowo od następców (6X3, 6X4). Ich ostrza w procesie obróbki poddawane były bowiem hartowaniu z odpuszczaniem średnim, dzięki czemu były sprężyste i wystarczająco twarde, ale niezbyt kruche, czy łamliwe (w bagnetach 6X3 / 6X4 ostrza musiały mieć większą twardość z uwagi na przystosowanie ich do przecinania stalowych drutów). Z kolei smukła głownia i specyficznie wyprofilowana rękojeść – pozornie niezbyt wygodna, ale zapewniająca pewny chwyt i szybką zmianę sposobu trzymania – sprawiły, że 6X2 stał się ulubioną pozaetatową bronią do walki wręcz w radzieckich siłach specjalnych.
Parametry gabarytowo-masowe bagnetu 6X2:
Długość całkowita: 315 mm
Długość ostrza: 205 mm
Szerokość ostrza: 21,8 mm
Waga (z pochwą / bez pochwy): 380 / 280 gramów
Długość całkowita (z pochwą / bez pochwy): 325 / 315 mm
Pochwa nie wyróżnia się niczym szczególnym, jest wykonana z tłoczonej blachy, bez żadnych dodatkowych cech.